Trong những năm gần đây, nội dung về cuộc sống nghèo khó, bế tắc ngày càng thu hút người xem. Dạng nội dung này đôi khi được gọi là “nội dung tuyệt vọng”, chuyên khai thác hoàn cảnh nghèo khó nhằm khơi gợi lòng thương cảm để thu hút lượt xem hoặc tăng doanh thu.
YouTuber giả nghèo giả khổ
Theo đó, YouTuber người Nhật 'Zetsubou Line-kou' thường đăng video về công việc tại nhà máy, công khai phiếu lương và ghi lại cảnh tự nấu ăn, thu hút khoảng 600.000 người theo dõi. Hình ảnh một người đàn ông sống giản dị, với “thu nhập hằng năm 2,4 triệu yen, làm công nhân nhà máy, độc thân và đang tìm kiếm bạn đời”, đã nhận được sự đồng cảm từ đông đảo người xem.
Tuy nhiên, chính hình ảnh và câu chuyện ấy cũng khiến người xem tự hình dung về cuộc sống cô độc, công việc vất vả và tình trạng độc thân kéo dài của YouTuber. Chính vì thế khi anh tuyên bố “Tôi đã nói dối. Thực ra tôi đã kết hôn và có con rồi”, phát ngôn này lập tức khiến người xem phản ứng mạnh.
Nam YouTuber công khai xin lỗi đã nói dối mọi người.
Theo đó, sức hấp dẫn của những video này không chỉ nằm ở yếu tố giải trí. Một trong những lý do chính khiến người xem theo dõi, ủng hộ tiền bạc và tăng lượt xem là cảm giác đồng hành mà họ cảm nhận được từ hình ảnh của một người đàn ông 43 tuổi, độc thân, làm công nhân và sống tiết kiệm.
Thông qua video của anh, khán giả có thể nhận ra sự cô đơn, nỗi bất an và những khó khăn của chính mình. Đồng thời, khi chứng kiến một người khác đang phải đối mặt với hoàn cảnh khó khăn nhưng vẫn nỗ lực từng ngày, họ có thể cảm thấy nhẹ nhõm và ổn định hơn về mặt tâm lý.
Từ góc độ này, việc tranh cãi không chỉ xoay quanh việc một YouTuber công khai chuyện gia đình, mà còn đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa hình ảnh cá nhân trên mạng và kỳ vọng mà khán giả tự hình thành. Khi sự đồng cảm trở thành một phần quan trọng tạo nên sức hút của nội dung, những thông tin trái với hình dung ban đầu có thể khiến người xem cảm thấy hụt hẫng hoặc mất niềm tin.
Cơ thế tâm lý đằng sau phản ứng tức giận của người xem
Theo lý thuyết “so sánh hướng xuống” trong tâm lý học xã hội, con người có xu hướng so sánh bản thân với những người có hoàn cảnh kém may mắn hơn để củng cố lòng tự trọng và cảm nhận hạnh phúc. Vì vậy, khi biết nam YouTuber thực tế đã kết hôn và có gia đình êm ấm, một bộ phận khán giả có thể mất đi cảm giác an ủi mà họ từng tìm thấy trong những video của anh.
Cuộc sống khổ sở mà nam YouTuber xây dựng.
Sự bất mãn không nhất thiết chỉ xuất phát từ cảm giác bị lừa dối, mà còn có thể đến từ việc họ nhận ra mình đã dùng tiền và lượt xem để ủng hộ một người không thực sự sống trong hoàn cảnh bất hạnh như họ hình dung.
Khác với phim ảnh hay tiểu thuyết, giá trị của video "giả nghèo giả khổ" trên YouTube và mạng xã hội phụ thuộc đáng kể vào cảm giác chân thực về những khó khăn của một con người có thật.
Dù kênh từng lưu ý rằng video có yếu tố hư cấu, việc thường xuyên công khai phiếu lương và cuộc sống trong căn phòng chật hẹp vẫn có thể khiến khán giả hình thành kỳ vọng rằng nhân vật thực sự đang sống trong cảnh túng thiếu, cô độc. Khi hình dung ấy bị phá vỡ, niềm tin giữa nhà sáng tạo nội dung và người xem cũng lung lay, góp phần dẫn đến phản ứng tiêu cực của người xem và việc kênh phải tạm ngừng hoạt động.
An An (theo toyokeizai.net)
