Ả Rập Xê Út đang tìm cách thành lập một liên minh quốc tế để bảo vệ hoạt động vận tải hàng hải ở Biển Đỏ khỏi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi ở Yemen, Reuters dẫn các nguồn thạo tin cho biết ngày 29/7.
Thành phần của liên minh vẫn chưa được hoàn thiện và đang được thảo luận với hàng chục quốc gia, các nguồn tin cho biết.
Theo các nguồn tin của Al-Monitor, sáng kiến do Ả Rập Xê Út dẫn đầu có thể được công bố sớm nhất là vào ngày 30/7, hạn chót được đặt ra cho khoảng 50 quốc gia – bao gồm Mỹ, Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ – để xác nhận sự tham gia của họ
Các quốc gia ven Biển Đỏ đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực này, bao gồm Ai Cập và Sudan, đã đồng ý tham gia cùng với Djibouti và Somalia, các nguồn tin của Al-Monitor cho biết.
Tuy nhiên, sự ủng hộ của Mỹ được coi là rất quan trọng để sáng kiến này thực sự được triển khai. Một nguồn tin đáng tin cậy quen thuộc với các cuộc thảo luận cho biết Washington vẫn chưa đưa ra quyết định nào về việc có tham gia liên minh hay không, liên minh này sẽ có trụ sở tại Riyadh và dưới sự chỉ huy của Ả Rập Xê Út.
Người phát ngôn của Lầu Năm Góc đã không trả lời yêu cầu bình luận của Al-Monitor trước thời điểm bài báo được đăng tải. Người phát ngôn của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Tim Hawkins, từ chối bình luận về kế hoạch của Ả Rập Xê Út.
Eo biển Bab el-Mandeb, nơi lực lượng Houthi của Yemen đang tìm cách phong tỏa. Ảnh: The Guardian
Pháp, Đức và Italy nằm trong số nhiều quốc gia đang chờ đợi phản hồi từ Mỹ. "Mọi người đều đang chờ đợi Mỹ thể hiện lập trường của mình. Nếu không có những nguồn lực thực sự, sáng kiến này sẽ không thể thành công", một quan chức cho biết.
CENTCOM hiện đang tập trung vào việc thực thi lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran và do đó có thể không muốn điều động lực lượng đến gần Yemen vào thời điểm này, 2 cựu quan chức quốc phòng Mỹ nói với Al-Monitor.
Một nguồn tin cho biết Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) vẫn chưa được mời tham gia liên minh mới. Pakistan, cùng với Bangladesh, đều đã nhận được lời mời.
Bộ Ngoại giao Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất chưa trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận của Al-Monitor.
Qatar, Bahrain và Kuwait đều đã được mời và dự kiến sẽ tham gia. Oman, quốc gia nhận được lời mời, coi trọng vai trò trung gian hòa giải của mình trong các cuộc đàm phán với Iran. Do đó, nước này khó có thể mạo hiểm vị thế đó bằng cách tham gia vào một cấu trúc được coi là thách thức Iran.
Thổ Nhĩ Kỳ, một thành viên quan trọng của NATO và là một cường quốc quân sự đang lên, khó có thể muốn nhận lệnh từ Ả Rập Xê Út.
Căng thẳng ở Biển Đỏ đang leo thang, làm suy yếu triển vọng kinh tế toàn cầu vốn đã chịu áp lực do việc đóng cửa eo biển Hormuz.
Ngày 20/7, lực lượng Houthi tuyên bố áp đặt lệnh cấm vận hàng hải đối với hàng xuất khẩu của Ả Rập Xê Út qua eo Bab el-Mandeb – một "nút thắt cổ chai" vận chuyển toàn cầu quan trọng khác, nối Biển Đỏ với Vịnh Aden.
Trước khi xung đột với Iran bắt đầu, tới 80% lượng dầu thô xuất khẩu của Ả Rập Xê Út được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Do đó, Bab el-Mandeb trở nên quan trọng hơn nhiều, với hơn một nửa lượng dầu của Ả Rập Xê Út hiện được vận chuyển bằng đường bộ đến các cảng bốc hàng tại thành phố cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Kể từ đó, lực lượng Houthi cho biết họ đã tiến hành các cuộc tấn công vào các tàu của Ả Rập Xê Út ở Biển Đỏ. Ả Rập Xê Út đã đáp trả bằng các cuộc không kích vào những gì họ cho là các cơ sở quân sự của lực lượng Houthi tại cảng Hodeidah của Yemen được sử dụng để đe dọa hoạt động vận chuyển thương mại.
Theo Al Jazeera, diễn biến tại Biển Đỏ đã mở ra một mặt trận mới chống lại Mỹ và các đồng minh trong cuộc chiến rộng lớn hơn giữa Mỹ và Israel chống lại Iran, mở rộng các cuộc tấn công vào các tàu chở dầu và các nhu yếu phẩm khác đến vùng biển ngoài Vịnh Ba Tư và đẩy giá dầu lên cao.
"Các quốc gia vùng Vịnh đã cố gắng tránh sự mở rộng này trong suốt cuộc xung đột Mỹ-Iran. Họ không tin rằng đây là cuộc chiến mà họ cần phải tham gia, và họ đã nhiều lần nói rằng họ không muốn bị cuốn vào đó", phóng viên Victoria Gatenby của Al Jazeera cho biết.
Bộ trưởng Ngoại giao Ả Rập Xê Út, Hoàng thân Faisal bin Farhan Al Saud, đã nhận được các cuộc điện đàm từ những người đồng cấp của mình ở Qatar, Kuwait và Bahrain, trong đó các nhà ngoại giao "nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục nỗ lực giảm leo thang căng thẳng", theo văn phòng của ông.
Họ cũng lên án các cuộc tấn công của Iran và "các lực lượng dân quân liên kết với nước này ở Iraq và Yemen", đồng thời nhấn mạnh sự phối hợp liên tục và hành động chung mạnh mẽ hơn thông qua Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC).
Minh Đức (Theo Al Jazeera, Al-Monitor)
