"Bãi mìn" Trung Đông: "Món quà đắc cử" ông Trump gửi cho ông Biden?

Trương Mạnh Kiên
Thứ 6, 04/12/2020 | 14:00
Nhóm của ông Trump đã đặt một “bãi mìn” về chính sách đối ngoại ở Trung Đông và việc ông Biden dọn sạch nó trong bốn năm tới sẽ là một nỗ lực rất lớn.
Tiêu điểm - 'Bãi mìn' Trung Đông: 'Món quà đắc cử' ông Trump gửi cho ông Biden?

Hàng loạt quan chức Mỹ công du đến Trung Đông trong vài tuần qua.

Trung Đông xôn xao

Với những chính sách để lại sau 4 năm ở Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đang tạo ra một quá trình chuyển đổi quyền lực hỗn loạn và một khởi đầu khó khăn cho chính quyền mới của ông Joe Biden ở Trung Đông.

Trong những tuần gần đây, chính quyền của Trump đã dành sự quan tâm chưa từng có đối với khu vực Trung Đông. Ít nhất 4 quan chức Mỹ đã đến thăm Israel và các đồng minh vùng Vịnh trong vài tuần qua, bao gồm: Ngoại trưởng Mike Pompeo, Đại diện đặc biệt về vấn đề Iran và Venezuela Elliott Abrams, Trợ lý Ngoại trưởng về Chính trị-Quân sự R Clarke Cooper từ bộ Ngoại giao và cố vấn Nhà Trắng Jared Kushner.

Trong khi đó, ông Trump đã tăng cường trừng phạt Iran và khiến giới quan sát hoài nghi đã “bật đèn xanh” cho Israel tiến hành ám sát khoa học hạt nhân Iran Mohsen Fakhrizadeh – cáo buộc cho cho đến nay Tel Aviv vẫn im lặng.

Một nhóm tác chiến tàu sân bay của Mỹ do tàu USS Nimitz dẫn đầu cũng đã quay trở lại vùng Vịnh. Các động thái này dường như liên quan đến chính trị trong nước của Mỹ hơn là mang một mục tiêu chính sách rõ ràng ở khu vực, theo Al Jazeera.

Các đồng minh của chính quyền Trump ở Trung Đông đang chuẩn bị cho nhiệm kỳ tổng thống mới của ông Biden. Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đang cho thấy xu hướng giải quyết bất đồng lâu năm với Qatar (mặc dù vẫn chưa rõ liệu ông sẽ trao phần thắng về chính sách đối ngoại này cho ông Trump hay ông Biden) và giảm bớt quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ; ông cũng thận trọng hơn về việc bình thường hóa với Israel.

Thái tử Saudi đang nhắm đến mục tiêu xoa dịu căng thẳng để có thể bắt đầu đi đúng hướng với chính quyền Biden.

Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi dường như đang thực hiện các động thái hòa giải bằng việc thả các tù nhân chính trị trong những tuần gần đây. Iran cũng đang cố gắng tránh leo thang trong khu vực, hy vọng có khả năng khôi phục các cuộc đàm phán hạt nhân với chính quyền Biden và đảo ngược các biện pháp trừng phạt của Mỹ.

Bãi mìn Trung Đông

Tiêu điểm - 'Bãi mìn' Trung Đông: 'Món quà đắc cử' ông Trump gửi cho ông Biden? (Hình 2).
Ông Biden sẽ phải tiếp quản "di sản Trung Đông" phức tạp của ông Trump.

Có vẻ như các nhà lãnh đạo Trung Đông đang mong đợi nhiệm kỳ tổng thống của ông Biden sẽ hoàn toàn trái ngược với ông Trump, mang lại những khía cạnh giống thời Barack Obama nhiều hơn. Mặc dù viễn cảnh này còn chưa rõ ràng, nhưng chính quyền mới chắc chắn sẽ thay đổi cách thức tiến hành chính sách đối ngoại của Mỹ ít nhất là theo ba cách.

Đầu tiên, các quyết định mang tính thể chế sẽ được khôi phục ở Washington thay vì các quyết định mang tính nóng vội như trước đây. Các nhà phân tích cho rằng, chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời ông Trump đã bị cá nhân hóa một cách nguy hiểm theo ý chí chủ quan của ông Trump, khiến các nhà lãnh đạo nước ngoài có thể lợi dụng để mở rộng ảnh hưởng trong Nhà Trắng.

Cùng với đó, các quan chức bất đồng quan điểm với ông Trump thường xuyên bị sa thải hoặc buộc phải từ chức. Quy trình hoạch định chính sách đối ngoại truyền thống và hợp tác giữa các cơ quan cũng bị gạt sang một bên. Ông Trump cũng không tin tưởng các tổ chức quan trọng như Lầu Năm Góc và Bộ Ngoại giao.

Một khi ông Biden và đảng Dân chủ chính thức nắm quyền, các nhà lãnh đạo Trung Đông sẽ không còn có thể trao đổi thuận lợi thông qua các "kênh cá nhân" như trước kia mà phải thông qua bộ Ngoại giao Mỹ. Họ sẽ phải chuyển sang ngoại giao truyền thống, làm việc với các đại sứ quán và các đại diện chính thức.

Tái thiết lập quy trình thể chế này cũng đồng nghĩa với việc quay trở lại sự cạnh tranh giữa các cơ quan của Mỹ về các vấn đề chính sách đối ngoại, đặc biệt là ở Trung Đông. Điều này có thể sẽ làm chậm quá trình ra quyết định ở Washington.

Thứ hai, chính quyền Biden sẽ mang lại sự bình ổn hơn đối với đường lối đối ngoại của Mỹ. Nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump vốn dày đặc các vấn đề phức tạp như các cuộc điều tra cấp cao, luận tội, căng thẳng chủng tộc, dị nghị trên Twitter, sự thay đổi liên tục của các quan chức được bổ nhiệm, v.v. - không chỉ ảnh hưởng đến chính trị Mỹ mà còn cả các động lực chính trị ở nước ngoài.

Thiên hướng của ông Trump trong các hành động đối ngoại thường là sử dụng thuế quan như một công cụ chính trị, ông cũng thường xuyên chỉ trích các đồng minh, thản nhiên đưa ra lời đe dọa sử dụng vũ lực và chuyển sang quan hệ gần gũi với các đối thủ.  Ngược lại, ông Biden có thể sẽ mang lại sự tương tác tích cực với các đồng minh truyền thống, đặc biệt là ở châu Âu.

Thứ ba, có thể sẽ có một sự thay đổi lớn trong các ưu tiên của Mỹ ở Trung Đông. Chính quyền Biden có khả năng tìm cách rút các nguồn lực của Mỹ ra khỏi Trung Đông để tập trung vào việc răn đe Nga và Trung Quốc, một động thái mà ông Trump hiện đang thực hiện đối với Iran.

Chính quyền Biden sẽ tìm cách giảm thiểu xung đột trên khắp Trung Đông và rất có thể sẽ vấp phải sự phản kháng từ các bên liên quan đang tìm cách tối đa hóa các vị trí chiến lược của Mỹ trong khu vực. Sự thay đổi ưu tiên dự kiến ​​này của Washington nhằm ngăn chặn Nga và Trung Quốc trên phạm vi toàn cầu có lẽ sẽ bị các nhà lãnh đạo Trung Đông một lần nữa coi là dấu hiệu của sự yếu kém và như một sự khẳng định giới hạn sức mạnh của Mỹ.

Tổng thống Trump đã đầu tư quá mức vào Trung Đông. Cách tiếp cận cốt lõi của ông là hướng tới một liên minh Ả Rập-Israel chống lại Iran, cùng sự hỗ trợ của các đồng minh khác nhau như Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng không giống như ông Trump, ông Biden được cho là sẽ chỉ chờ đợi để phản ứng thay vì răn đe chủ động ở Trung Đông. 

Di sản của nhiệm kỳ tổng thống Trump sắp mãn nhiệm có thể mang lại một số cơ hội cho chính quyền mới trong tương lai, nhưng những thách thức trong khu vực sẽ vẫn tồn tại.

Nhóm của ông Trump đã đặt một “bãi mìn” về chính sách đối ngoại ở Trung Đông và việc dọn sạch nó trong bốn năm tới sẽ là một nỗ lực rất lớn. Các nhà lãnh đạo Trung Đông sẽ sớm kiểm tra xem nhà lãnh đạo mới của Mỹ thể hiện một số vấn đề về nòng cốt như thế nào trong 4 năm tới.

Thổ Nhĩ Kỳ "lưng đã chạm tường", Nga vẫn "tăng thêm lửa" ở Syria?

Thứ 5, 03/12/2020 | 14:27
Thổ Nhĩ Kỳ đã bị Mỹ ép sát đến chân tường nhưng Nga không vì thế mà giảm bớt sức nóng phả từ phía sau Tổng thống Erdogan ở Syria.

Ông Putin và những trả lời bất ngờ: "Bật đèn xanh" cho liên minh quân sự Nga-Trung?

Thứ 5, 03/12/2020 | 08:58
Khi được hỏi liệu có khả năng hình thành một liên minh quân sự giữa Trung Quốc và Nga hay không, ông Putin trả lời: "Chúng tôi cũng không loại trừ điều đó".
Cùng tác giả

Các nước trên thế giới áp dụng EPR ra sao?

Chủ nhật, 26/09/2021 | 06:00
Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được áp dụng thành công từ cuối những năm 1980 tại các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Đức...

Vì sao các thương hiệu lớn đổ xô đi sản xuất... tiếng cười?

Thứ 3, 29/06/2021 | 16:22
Hài độc thoại trở thành phương thức quảng cáo mới để các công ty như JD.com, Meituan, Alibaba thu hút người tiêu dùng thế hệ Z.

Vụ chặn tàu khu trục: "Gậy nhỏ" của Anh khó đấu "chiến ý lớn" của Nga?

Chủ nhật, 27/06/2021 | 10:00
Hành động mạo hiểm của tàu HMS Defender với Nga được cho là đã có tính toán từ trước, nhưng cách tiếp cận của Anh bị coi là “miệng to nhưng gậy nhỏ”.

Thả bom chặn tàu khu trục: Nga "rắn" là có ý đồ, Anh hành động kỳ lạ?

Thứ 7, 26/06/2021 | 10:00
Nga đã hành động "rắn" hơn mức cần thiết khi tuyên bố thả bom chặn tàu khu trục Anh nhưng hành trình "nhạy cảm" của tàu HMS Defender cũng được cho là mạo hiểm.

Xe ô tô điện Mitsubishi giá chỉ 400 triệu đồng sắp đổ bộ thị trường Đông Nam Á

Thứ 6, 25/06/2021 | 16:39
Dựa vào những chính sách trợ giá và tối ưu chi phí sản xuất, Mitsubishi sẽ ra mắt mẫu xe điện cỡ nhỏ có giá khoảng 18.000 USD ở Đông Nam Á vào năm 2023.
Cùng chuyên mục

Lạm phát ở khu vực đồng tiền chung châu Âu cao nhất trong lịch sử

Thứ 5, 09/06/2022 | 14:32
Tháng 5, lạm phát ở khu vực đồng euro ước tính đạt 8,1%, mức cao nhất tính từ khi đồng tiền chung châu Âu ra đời.

Thêm nhiều quốc gia ghi nhận xuất hiện ca nhiễm đậu mùa khỉ

Chủ nhật, 29/05/2022 | 11:08
Tính đến ngày 26/5, WHO ghi nhận khoảng 200 ca mắc đậu mùa ở khỉ tại hơn 20 quốc gia trên toàn cầu và 100 trường hợp khác đang được điều tra.

Khu vực Mỹ Latinh ghi nhận ca mắc đậu mùa khỉ đầu tiên

Thứ 7, 28/05/2022 | 13:20
Hôm 28/5 (giờ Việt Nam), Argentina xác nhận xuất hiện hai ca mắc bệnh đậu mùa khỉ. Đậy là những ca bệnh đầu tiên ở khu vực Mỹ Latinh.

Súng đạn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu đối với trẻ em và thanh thiếu niên tại Mỹ

Thứ 7, 28/05/2022 | 07:00
Hôm 24/5, nước Mỹ chấn động với vụ xả súng tại Trường tiểu học Robb ở Uvalde, Texas khiến 21 người thiệt mạng, trong đó có 2 giáo viên và 19 học sinh.

Chuyên gia Australia cảnh báo nguy cơ bệnh đậu mùa khỉ bùng phát mạnh

Thứ 2, 23/05/2022 | 19:20
Trước tình hình bệnh đậu mùa khỉ lây lan ở nhiều nước, giới chức và chuyên gia Australia kêu gọi chính phủ sẵn sàng ứng phó với tình huống dịch bùng phát.
     
Nổi bật trong ngày

Cựu Thủ tướng Merkel gặp gỡ "người bạn tốt" cựu Tổng thống Obama

Thứ 5, 30/06/2022 | 08:38
Hai nhà cựu lãnh đạo của Đức và Mỹ đã cùng đến thăm một viện bảo tàng, họ vốn được biết đến có mối quan hệ tốt đẹp trong thời gian tại vị.

Ông Putin nói gì khi NATO coi Nga là “mối đe dọa trực tiếp”?

Thứ 5, 30/06/2022 | 09:13
Liên minh quân sự phương Tây NATO cũng đồng ý với các kế hoạch hiện đại hóa các lực lượng vũ trang của Ukraine nhằm giúp Kiev đương đầu với Nga.

Tại sao Phần Lan, Thụy Điển rộng đường vào NATO, còn Ukraine thì không?

Thứ 5, 30/06/2022 | 12:56
Các quan chức Mỹ cho biết, họ sẽ không nhượng bộ Tổng thống Nga Putin bằng cách dập tắt tham vọng gia nhập liên minh quân sự NATO của Ukraine.

Tổng thống Pháp Macron không được như ý trong đàm phán liên minh

Thứ 5, 30/06/2022 | 16:03
Đại diện phe đối lập thậm chí còn chê rằng hai bên “không nói cùng một thứ ngôn ngữ”.

NATO nhắc Nga 14 lần, Trung Quốc 10 lần trong Khái niệm Chiến lược mới

Thứ 5, 30/06/2022 | 11:04
Liên minh quân sự NATO cũng coi các lực lượng hạt nhân chiến lược, đặc biệt là của Mỹ, là sự đảm bảo cao nhất cho an ninh của mình.