Bắt nạt và ngôn ngữ

Bắt nạt và ngôn ngữ "mù tạt"

Thứ 6, 20/08/2021 | 19:04
Nhiều ý kiến cho rằng, sự lựa chọn bài thơ “bắt nạt” của tác giả vào chương trình SGK cho học sinh lớp 6 học là không phù hợp, không thỏa đáng.

“Bắt nạt” đã gọi là thơ chưa?

Bài thơ có 8 khổ. Khổ đầu tác giả khẳng định bắt nạt là xấu. Đó là thông điệp thứ nhất. Khổ 2, tác giả khuyến khích trẻ em học nhảy híp hóp và học hát thay cho bắt nạt. Thông điệp khổ 3 là nhấn mạnh việc thách thức (kẻ đi bắt nạt) đi ăn mù tạt. Nếu không ăn mù tạt, thì sao không trêu mù tạt ( !?!) Khổ 4 : các bạn nhút nhát rất đáng yêu. Khổ 5+6: Mở rộng việc khuyên nhủ đừng bắt nạt người lớn, trẻ con, cây cối, chó mèo, nước khác . Khổ 7: Khuyến cáo nếu ai bắt nạt, cứ đưa bài thơ này và đến gặp tác giả ngay. Khổ 8 : Trích nguyên văn: “ Cứ đến bắt nạt tớ/ Bị bắt nạt quen rồi/ Vẫn không thích bắt nạt/ Vì bắt nạt rất hôi”.

Về mặt nội dung, có thể hiểu nôm na rằng, bài thơ nhắn nhủ đừng nên bắt nạt người khác. Nếu có giỏi, thì ăn mù tạt đi, trêu mù tạt đi, nhảy híp hóp đi... Đừng bắt nạt ai cả, chó mèo, cây cối, trẻ con, người lớn...v.v... Nếu vẫn bị bắt nạt, đưa ngay bài thơ này cho kẻ bắt nạt, và bảo đến gặp tác giả ngay. Ngỡ tưởng đằng sau hàng loạt mệnh lệnh thức nửa như ra lệnh, nửa như van lơn trong cụm từ “ đừng bắt nạt” ấy, là thái độ cứng rắn, hay ít ra là bài học kinh nghiệm gì đằng sau việc bắt nạt, thì tác giả thủng thẳng: “Cứ đến bắt nạt tớ/ Bị bắt nạt quen rồi/ Vẫn không thích bắt nạt/ Vì bắt nạt rất hôi” .

Bài thơ quẩn quanh với hai từ bắt nạt, khi thì khuyên nhủ, lúc thì van lơn, cuối cùng phó mặc. Tận cùng của bế tắc là buông xuôi : “vì bắt nạt rất hôi”.

Đang giáo huấn việc bắt nạt, lại mời đến bắt nạt, rồi nói việc bắt nạt hôi.

Đây là trận đấu tù mù không cân sức giữa tư duy và cách thể hiện ngôn ngữ của tác giả. Từ vị mù tạt ở khổ 2 đến mùi hôi hám được chốt ở khổ cuối có liên quan đến nội dung . Nếu bài thơ có hình ảnh đẹp, có những chi tiết khiến người đọc rung động, có nghệ thuật thi ca, chứ không phải là một bài giáo huấn nửa vời được ép gọi là thơ kia, thì mọi việc sẽ khác.

Sự lặp nghĩa, lặp từ ...được cho là nghệ thuật này cũng không đủ bài thơ có tiêu chí nghệ thuật đúng nghĩa của nó. Lủng củng, ngôn từ gượng ép, hình ảnh nghèo nàn, kết tắc tỵ. Nên đã gây một hiệu ứng ngược, khi tác giả chỉ trích nặng nề những người phê bình bài thơ của mình. Nguyên Tổng biên tập báo Nhi Đồng, tiến sĩ Ngữ văn, nhà thơ Trần Quang Đạo khẳng định, đây không phải là bài thơ dở, mà là bài thơ rất dở.

“Ngữ văn 6 giúp các em phát triển hiệu quả năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học nhờ hệ thống ngữ liệu có Tính thẩm mỹ cao (HD nhấn mạnh), giàu tính nhân văn, gần gũi với thực tiễn cuộc sống, được khai thác thông qua các hoạt động dạy học thiết kế theo phương pháp dạy học ngữ văn hiện đại...”

(Ngữ văn 6, tập 1/Lời nói đầu, trang 08, Kết nối tri thức với cuộc sống)”

Nhà giáo Kim Liên, vốn là học sinh giỏi văn quốc gia, học đại học văn ra, làm giáo viên văn, làm cán bộ chỉ đạo văn than thở với nhà thơ Nguyễn Hữu Quý : “Cả thanh xuân gắn với sự nghiệp giáo dục 29 năm giờ gặp tình huống này vừa buồn vừa xấu hổ”. Kỹ sư Hoàng Long Giang kiệm lời hơn : "Nhí nha nhí nhố chứ thơ phú gì"

Nhà thơ Lại Hữu Kim khẳng định, bài thơ được chọn cho học sinh học trong SGK là "Sự thoái trào của nhận thức thẩm mỹ".

Trên facebook của nhà thơ Nguyễn Hữu Quý, nhà giáo Ngọc Túy thất vọng: "Cứ xem cách thẩm định một bài văn hay đã thay đổi nên thơ cũng thay đổi chú ạ. Tính thẩm mỹ của ngôn ngữ đã mất dần, ai coi trọng ngôn ngữ thẩm mỹ bị xem là cổ hủ. Họ đời sống hóa thơ đến mức thô và ngô nghê".

Nhà thơ Nguyễn Quyết Thắng ngán ngẩm với quyết định của tác giả SGK khi chọn Bắt nạt vào chương trình SGK cho học sinh học : "Một khái niệm về từ láy mà còn không hiểu thì kém rồi. Đừng đưa sự ngô nghê ấy vào làm khuôn mẫu về văn chương cho trẻ nhỏ".

Thảm họa cho thơ nói riêng và văn học nói chung?

Nhà giáo Hoàng Dân đọc rất kỹ bài thơ, cho rằng “ Nếu bài thơ này nằm ở trang facebook cá nhân của tác giả hoặc ngay cả khi nó được in trên báo Văn nghệ của Hội Nhà văn VN thì cũng chả có ai rỗi hơi mà ngó ngàng tới làm gì! Đằng này nó lại nằm chồm chỗm trong SGK Ngữ văn 6 mới! Tức là mặc nhiên nó được tôn vinh là một tác phẩm có tính giáo dục và tính thẩm mĩ cao! Chính điều này mới khiến dư luận nói chung, giáo viên và phụ huynh học sinh nói riêng buộc phải lên tiếng! Một thứ “chuẩn mực” của giáo dục để có thể dạy cho nhiều thế hệ học trò trong vài thập niên thì không thể coi là chuyện “ba mươi cũng tốt, ba mốt cũng ừ” được!”.

Nhà thơ Tô Hoàn thất vọng bởi các giá trị đích thực của thơ ca bị đảo lộn, khi bài thơ được đưa vào chương trình SGK cho học sinh học. "Bao nhiêu các vị GSTS văn chương đâu rồi? Đừng làm hỏng tâm hồn trẻ nhỏ". Nhà báo Trương Hữu Dực ngao ngán: "Nếu gọi bài "Bắt nạt" là thơ thì không còn gì để nói vì xét về mặt nghệ thuật nó không có một chút chất thơ nào...Nếu đưa vào sách giáo khoa cho học sinh học quả thật là thảm họa cho thơ nói riêng và văn học nói chung"...

Đúng vậy, việc lựa chọn SGK để đưa vào chương trình SGK cần có những tiêu chí rõ ràng: Tác phẩm phải có tính thẩm mỹ, và tính giáo dục. Có nhà giáo ở Thái Nguyên cho rằng, bài này cũng có đôi ý, giáo dục trẻ em đừng bắt nạt nhau. Nhưng giáo huấn chưa đến độ. Cách nói cũng chưa được. Thà rằng tác giả viết toẹt ra thành bài văn xuôi , nghe đỡ chối hơn. Thơ ca gì mà lủng củng, híp hóp với mù tạt, với hôi hám, rồi trường thiên đừng bắt nạt, đừng bắt nạt mà ý chẳng mở, chỉ thấy lủng củng , từ lặp...

Bài thơ Bắt nạt của nhà thơ Nguyễn Thế Hoàng Linh nằm trong sách ngữ văn lớp 6 (tập 1), thuộc bộ sách giáo khoa (SGK) "Kết nối tri thức với cuộc sống" - Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Bài thơ được trích từ tập thơ Ra vườn nhặt nắng của Nguyễn Thế Hoàng Linh (Nhà Xuất bản Thế giới, Hà Nội, 2017, trang 24-25).

Theo thông tin Người Đưa Tin nắm được, hiện Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đang tiếp tục theo dõi và lắng nghe ý kiến của báo chí và dư luận.

Thạch Sơn

SGK NXB Giáo dục Việt Nam “chưa sạch nước cản” về tiếng Việt?

Chủ nhật, 08/08/2021 | 14:16
Điều tưởng như khó tin lại là sự thật ở cuốn Tiếng Việt lớp 2 bộ Kết nối tri thức với cuộc sống của NXB Giáo dục Việt Nam.

Có phải NXB Giáo dục Việt Nam đã gộp 4 bộ sách thành 2?

Thứ 3, 09/03/2021 | 09:23
NXBGDVN nói gộp 4 bộ sách thành 2, tuy nhiên thực tế đã chứng minh không phải như vậy.

Bán hàng triệu bộ sách giáo khoa, NXB Giáo dục đang làm ăn ra sao?

Thứ 7, 06/03/2021 | 14:34
Trong giai đoạn 2017-2019, hơn 100 triệu đầu sách giáo khoa (SGK) được bán ra đã đem về cho NXB Giáo dục hơn nghìn tỷ đồng doanh thu mỗi năm.
Cùng tác giả

Phó Chủ tịch tỉnh Bắc Ninh chia sẻ về "hành trang" để khôi phục kinh tế

Thứ 4, 13/10/2021 | 13:52
Nhờ triển khai đồng bộ đúng, trúng các biện pháp chống dịch, nhờ đó, cộng đồng doanh nghiệp tại tỉnh Bắc Ninh có thêm dư địa để phát triển và phục hồi kinh tế.

Bộ KH&ĐT kỳ vọng GDP tăng trưởng trên 7% trong quý IV

Thứ 7, 02/10/2021 | 18:30
Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương, để đạt được mục tiêu, kinh tế Việt Nam cần tăng trưởng thấp nhất từ 7% trong quý IV.

Công an làm việc với một số tỉnh xác minh tiền, hàng nghệ sĩ đã ủng hộ

Thứ 7, 02/10/2021 | 17:17
Đã có nhiều đơn tố cáo liên quan đến hoạt động từ thiện của nghệ sĩ thời gian qua, hiện Bộ Công an đang tiến hành xác minh, làm rõ.

"Chỉ có sự lựa chọn tối ưu, không có sự lựa chọn hoàn hảo"

Thứ 7, 02/10/2021 | 16:23
Từ yêu cầu về công tác phòng chống dịch và phát triển kinh tế-xã hội, Thủ tướng nhấn mạnh phải có lộ trình thích ứng an toàn, linh hoạt và kiểm soát hiệu quả.

Không phải cứ có ca F0 là đóng cửa toàn bộ nhà máy

Thứ 2, 20/09/2021 | 17:16
Đó là chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Văn Thành tại cuộc họp với một số địa phương và doanh nghiệp.
Cùng chuyên mục

Sở GD&ĐT Hà Nội bác bỏ thông tin học sinh đi học trở lại từ 25/10

Thứ 3, 19/10/2021 | 15:22
Nhiều tờ báo đưa tin Sở GD&ĐT trình UBND Thành phố Hà Nội kế hoạch cho học sinh các cấp đi học từ 25/10.

Hà Nội: Còn nhiều cân nhắc khi quyết định cho học sinh tới trường

Thứ 3, 19/10/2021 | 07:00
Dù thầy cô mong mỏi đón các em học sinh những vẫn cần có những phương án cụ thể cho vấn đề này.

Địa phương nào sắp cho học sinh đi học trở lại?

Thứ 2, 18/10/2021 | 10:00
Sau dịch Covid-19 được kiểm soát nhiều tỉnh, thành phố lên kế hoạch cho học sinh quay trở lại trường học từ cuối tháng 10, đầu tháng 11 tới.

Trường ĐH Giao thông vận tải tổ chức lễ khai giảng năm học mới

Thứ 7, 16/10/2021 | 13:16
Nhà trường đã có những kế hoạch chủ động thích ứng cho năm học mới 2021-2022.

Nhiều trường đại học chuẩn bị đón sinh viên trở lại

Thứ 7, 16/10/2021 | 11:13
Trong khi một số trường đại học lên phương án đón sinh viên đi học trở lại, nhiều trường vẫn tiếp tục học online, theo dõi dịch bệnh.
     
Nổi bật trong ngày

Hà Nội: Còn nhiều cân nhắc khi quyết định cho học sinh tới trường

Thứ 3, 19/10/2021 | 07:00
Dù thầy cô mong mỏi đón các em học sinh những vẫn cần có những phương án cụ thể cho vấn đề này.

Địa phương nào sắp cho học sinh đi học trở lại?

Thứ 2, 18/10/2021 | 10:00
Sau dịch Covid-19 được kiểm soát nhiều tỉnh, thành phố lên kế hoạch cho học sinh quay trở lại trường học từ cuối tháng 10, đầu tháng 11 tới.

Dự báo thời tiết 18/10/2021: Hà Nội nhiệt độ giảm sâu mưa rét

Thứ 2, 18/10/2021 | 07:00
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay 18/10/2021. Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Dự báo thời tiết 19/10/2021: Miền Bắc mưa lạnh, có nơi dưới 16 độ

Thứ 3, 19/10/2021 | 05:48
Tin tức dự báo thời tiết mới nhất trong hôm nay 19/10/2021. Cập nhật tin tức dự báo thời tiết nhanh và chính xác nhất trên Người Đưa Tin.

Khẩn trương ứng phó với mưa lũ ở miền Trung, Tây Nguyên

Thứ 2, 18/10/2021 | 11:19
Để hạn chế thấp nhất thiệt hại về tính mạng của người dân, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương tập trung triển khai các biện pháp khẩn cấp ứng phó với mưa lũ.