Bộ Công Thương vừa ban hành Chỉ thị số 11/CT-BCT về việc tăng cường công tác quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư, phát triển cụm công nghiệp trong tình hình mới.
Một trong những mục tiêu nổi bật của Chỉ thị là bảo đảm 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường trong giai đoạn 2026-2030, theo Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương.
Để thực hiện mục tiêu này, Bộ Công Thương yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo chủ đầu tư tập trung nguồn lực xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống thu gom và xử lý nước thải.
Các địa phương cần thường xuyên rà soát, kịp thời xử lý dứt điểm những dự án chậm tiến độ, không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường hoặc sử dụng đất kém hiệu quả.
Chỉ thị đặt ra mục tiêu 100% cụm công nghiệp có nước thải phải xử lý đạt quy chuẩn môi trường (Ảnh: Hữu Thắng).
Đối với việc thành lập các cụm công nghiệp hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg, Chỉ thị yêu cầu hoàn thành xử lý dứt điểm trước ngày 31/12/2026.
Bên cạnh những yêu cầu về môi trường, Chỉ thị của Bộ Công Thương khuyến khích phát triển các mô hình cụm công nghiệp sinh thái, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ và cụm công nghiệp làng nghề gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp.
Các dự án được ưu tiên thu hút là những dự án ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường và khả năng liên kết chuỗi.
Theo Bộ Công Thương, công tác quản lý, đầu tư và phát triển cụm công nghiệp tại nhiều địa phương đã có chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, việc phát triển vẫn còn những hạn chế như hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, một số dự án triển khai chậm, hiệu quả sử dụng đất chưa cao, công tác bảo vệ môi trường chưa đạt yêu cầu. Chất lượng thu hút đầu tư tại một số nơi còn yếu, chưa phát huy được tiềm năng và lợi thế của địa phương.
Trước thực tế này, Chỉ thị yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiếp tục thực hiện nghiêm Nghị định số 32/2024/NĐ-CP, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP và các quy định pháp luật có liên quan.
Chỉ thị cũng đặt ra yêu cầu các địa phương cần rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới quy chế quản lý cụm công nghiệp, quy định về hỗ trợ đầu tư hạ tầng từ ngân sách địa phương.
Bên cạnh đó, các địa phương cần xác định diện tích đất trong từng cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội.
Trong quá trình điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, các địa phương phải tích hợp định hướng phát triển cụm công nghiệp, cập nhật đầy đủ thông tin của từng cụm, bảo đảm tính khả thi và không chồng lấn với các quy hoạch khác.
Trong bối cảnh sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng tích cực, nhu cầu hoàn thiện hạ tầng và nâng cao chất lượng các cụm công nghiệp càng trở nên cấp thiết.
Theo Cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 9 tháng năm 2026 tăng 12,3% so với cùng kỳ, đạt mức tăng cao nhất trong 9 tháng kể từ năm 2019. Riêng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 12,9%, tiếp tục đóng vai trò động lực chính của toàn ngành.
Thu hút vốn đầu tư nước ngoài cũng ghi nhận kết quả ấn tượng. Tính đến ngày 30/9/2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 21,82 tỷ USD vốn đăng ký mới và điều chỉnh, chiếm 50,3% tổng vốn của hai nhóm này.
Ở chiều giải ngân, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 ước đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Đây là mức vốn FDI thực hiện cao nhất của 9 tháng trong vòng 5 năm qua.
Chính đà tăng của sản xuất công nghiệp và dòng vốn đầu tư đang đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống cụm công nghiệp theo hướng bài bản, đồng bộ hơn. Chỉ thị mới được Bộ Công Thương kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp và thu hút các dự án sản xuất có chất lượng.
Về dài hạn, theo Bộ Công Thương, một hệ thống cụm công nghiệp xanh, vận hành hiệu quả có thể mở thêm không gian sản xuất cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tăng cường bảo vệ môi trường và tạo việc làm ổn định cho người lao động ngay tại địa phương.
