Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) cho rằng, tình trạng phụ huynh xếp hàng mua sách tại một số địa phương, đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh, được cho là xuất phát từ sự gián đoạn trong kênh đăng ký mua sách và những vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách miễn phí SGK.
Đã phát hành 225 triệu bản SGK
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" của NXBGDVN trên toàn quốc theo Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT ngày 26/12/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo NXBGDVN, nhận thức rõ trách nhiệm trong việc bảo đảm nguồn sách phục vụ năm học mới, đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, in ấn và cung ứng từ sớm.
Tính đến ngày 25/8/2026, NXBGDVN đã in và phát hành 225 triệu bản SGK cùng hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.
Từ nay đến thời điểm khai giảng, đơn vị dự kiến phát hành bổ sung khoảng 10 triệu bản SGK theo nhu cầu thực tế của các nhà trường, địa phương. Ngày 26/8, Hội đồng thành viên NXBGDVN cũng đã phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản SGK nhằm bảo đảm an toàn nguồn sách, chủ động ứng phó với thiên tai, bão lũ và các tình huống phát sinh.
NXBGDVN khẳng định bảo đảm đủ sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 (Ảnh: Quốc Tiệp).
Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 24/8, NXBGDVN đã cung ứng 25,5 triệu bản SGK, đạt 102% so với kế hoạch dự kiến ban đầu là 25,1 triệu bản. Ngoài cung ứng sách theo đơn đặt hàng của các nhà trường, hệ thống cửa hàng của NXBGDVN cũng trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua sách của phụ huynh.
Từ những số liệu trên, NXBGDVN khẳng định không xảy ra tình trạng thiếu nguồn cung SGK trên phạm vi tổng thể.
Vì sao xảy ra tình trạng phụ huynh xếp hàng mua sách?
Theo NXBGDVN, tình trạng phụ huynh tập trung tại một số cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung tổng thể mà chủ yếu do sự đứt hãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc về mặt lộ trình chính sách.
Đơn cử tại TP. Hồ Chí Minh, trước ngày 30/7, chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục, tương đương 62%, gửi đơn đặt hàng SGK thông qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống NXBGDVN. Đối với toàn bộ lượng sách đặt trước thời điểm này, NXBGDVN cho biết đã hoàn thành việc giao sách đến các trường.
Tính đến sau ngày 15/8, có thêm 385 trường đặt hàng lần đầu, chiếm gần 26%, trong khi 222 trường tiếp tục đặt bổ sung với sản lượng lớn. Đặc biệt, tính đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TP. Hồ Chí Minh chưa gửi đơn đặt hàng SGK.
NXBGDVN cho rằng một trong những nguyên nhân khiến việc đặt sách bị chậm là vào ngày 19/5/2026 và tháng 6/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh có thông tin yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo liên quan đề xuất cấp phát miễn phí SGK.
Ngày 14/7/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh tiếp tục ban hành Công văn số 6858/SGDĐT-GDPT về khảo sát nhu cầu mượn SGK, trong khi chưa có hướng dẫn mới về việc đăng ký mua sách như các năm trước. Điều này khiến tình trạng đặt sách của các trường bị nghẽn do phải chờ chỉ đạo.
Đến ngày 14/8, UBND TP. Hồ Chí Minh mới ban hành Kế hoạch số 446/KH-UBND về triển khai miễn phí SGK trên địa bàn. Theo kế hoạch, năm học 2026-2027, thành phố "triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí".
Sau khi kế hoạch được ban hành, các trường đồng loạt gửi đơn đặt hàng đến các đơn vị phát hành của NXBGDVN trong thời điểm sát năm học mới, tạo áp lực lớn lên hệ thống cung ứng.
Theo NXBGDVN, trong thời gian này xuất hiện nhu cầu kép: nhà trường mua SGK để cho mượn, phụ huynh tự mua SGK theo nhu cầu và được thông báo từ trường là phụ huynh tự trang bị SGK cho học sinh. Điều đó dẫn đến việc phụ huynh ồ ạt đến các cửa hàng lẻ mua SGK, tạo ra cảnh xếp hàng dài tại một vài cửa hàng sách của NXBGDVN.
Cần chuẩn bị sớm nếu miễn phí SGK
Liên quan việc triển khai chính sách miễn phí SGK, ngày 21/7/2026, NXBGDVN có Công văn số 1246/NXBGDVN gửi Bộ Giáo dục và Đào tạo và các Sở Giáo dục và Đào tạo về việc thực hiện miễn phí SGK phục vụ năm học 2026-2027 và các năm tiếp theo.
Công văn nêu rõ: "Căn cứ quy định tại Khoản 3, Điều 33, Nghị định 271/2026/NĐ-CP ngày 03/7/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố có trách nhiệm: Phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sách giáo khoa hằng năm trước ngày 30 tháng 10 để làm căn cứ lập dự toán; bảo đảm sách giáo khoa được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15 tháng 6 hằng năm".
Như vậy, nếu thực hiện cung cấp SGK miễn phí cho học sinh năm học 2026 - 2027 thì chậm nhất 30/10/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố phải phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu làm căn cứ lập dự toán, bảo đảm SGK được nhập kho các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6/2026.
Do đó, việc các địa phương có kế hoạch miễn phí SGK ngay trong năm học 2026 - 2027 là chưa phù hợp với quy định của Nghị định 271/2026/NĐ-CP về thời điểm phê duyệt kế hoạch dự báo và thời điểm nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục.
NXBGDVN cho biết, quy trình đấu thầu, in và hoàn thiện SGK cần tối thiểu khoảng 6 tháng. Nếu địa phương bắt đầu đặt hàng từ tháng 7/2026 thì đến tháng 2/2027 mới nhận được SGK.
Mặt khác, trên thực tế, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng ký, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục. Việc này có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực.
Tăng cường điều tiết sách, mở lại kênh đăng ký tại trường
Để xử lý tình trạng ùn tắc cục bộ, các đơn vị phát hành của NXBGDVN đang tăng cường vận chuyển sách từ các kho trung chuyển về các nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý tại TP. Hồ Chí Minh.
NXBGDVN liên tục vận chuyển sách từ các kho trung chuyển bổ sung về các nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý để phục vụ phụ huynh (Ảnh: Quốc Tiệp).
NXBGDVN đồng thời đề nghị các cơ sở giáo dục tiếp tục tiếp nhận nhu cầu mua SGK của phụ huynh. Các công ty sách - thiết bị trường học tại địa phương sẽ vận chuyển sách trực tiếp về trường, qua đó giúp phụ huynh hạn chế phải đến các cửa hàng bán lẻ xếp hàng.
NXBGDVN cũng khuyến cáo phụ huynh tra cứu danh sách các điểm bán SGK chính thống thuộc hệ thống NXBGDVN trước khi mua sách.
Bên cạnh đó, các nhà sách được yêu cầu tăng cường nhân lực, kéo dài thời gian phục vụ và đẩy mạnh các kênh đặt hàng trực tuyến, giao sách tận nhà.
Trong thời gian chờ sách giấy, học sinh và giáo viên có thể khai thác SGK điện tử miễn phí trên hệ thống của NXBGDVN.
NXBGDVN cũng khuyến khích học sinh tận dụng, tái sử dụng SGK cũ của bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" trong trường hợp sách vẫn còn dùng được, qua đó giảm áp lực mua sách mới và thực hành tiết kiệm.
NXBGDVN cho biết đã mở các kênh tiếp nhận phản ánh, hỗ trợ phụ huynh, học sinh thông qua email tuyentruyen@nxbgd.vn và fanpage Facebook chính thức của đơn vị.
Cam kết đủ SGK cho năm học 2026-2027
NXBGDVN khẳng định cam kết bảo đảm cung ứng đầy đủ 100% SGK cho học sinh trên cả nước trong năm học 2026-2027.
Đối với năm học 2027-2028, để đảm bảo cung ứng SGK được đầy đủ theo nhu cầu của các trường, địa phương. NXBGDVN đề nghị các địa phương chủ động phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sử dụng SGK để cung cấp miễn phí, làm cơ sở để lập dự toán trước ngày 30/10/2026. Đăng ký, ký hợp đồng với NXBGDVN trước 1/12/2026 để cung ứng.
