Chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang tổ chức thi hành pháp luật
Phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát với chủ đề: "Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI" sáng 30/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đánh giá cao những kết quả và bước đổi mới rõ nét trong hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và của các đại biểu Quốc hội.
Năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030 và Nghị quyết số 19 của Trung ương về đổi mới mô hình tổ chức bộ máy Nhà nước.
Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu đối với việc hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao năng lực quản trị quốc gia.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu (Ảnh: Văn phòng Quốc hội).
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kiến nghị, cần chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật, là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.
Hướng trọng tâm giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới được ban hành; các lĩnh vực được phân cấp phân quyền mạnh và những chính sách tác động trực tiếp trên diện rộng tới người dân, doanh nghiệp và hoạt động của bộ máy Nhà nước.
"Qua giám sát cần phân định rõ nội dung nào do quy định pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, còn thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực hoặc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm", Phó Thủ tướng nêu rõ.
Phó Thủ tướng đề nghị, cần tăng cường khảo sát, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh, cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp tại địa phương.
Trong điều kiện vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ và các điều kiện đảm bảo thực hiện bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực quản trị.
Qua đó, kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng để thực hiện, hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra, hậu kiểm. Đồng thời, phát huy vai trò của Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo dõi, phản ánh những vấn đề khó khăn phát sinh từ cơ sở.
Các đại biểu tham dự Diễn đàn (Ảnh: Văn phòng Quốc hội).
Cùng với đó, các kết luận giám sát của Quốc hội cần gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết. Làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.
Đồng thời, tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch, đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hoạt động giám sát.
Phó Thủ tướng cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và hoạt động quản lý của Chính phủ.
Đặc biệt, việc phối hợp phải được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin và theo dõi kiến nghị. Tăng cường chia sẻ dữ liệu, kế thừa thông tin, số liệu đã được kiểm chứng, tránh trùng lặp về đối tượng, nội dung, thời điểm và yêu cầu báo cáo.
Cùng với đó, cần tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia, các nhà khoa học tham gia cung cấp thông tin, phản biện và đánh giá độc lập. Phản ánh từ thực tiễn phải trở thành một nguồn dữ liệu quan trọng để lựa chọn nội dung giám sát và kiểm chứng kết quả thực hiện chính sách, pháp luật.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định, Chính phủ sẽ tiếp tục nâng cao trách nhiệm giải trình, phối hợp đầy đủ, có trách nhiệm, chặt chẽ với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội trong công tác giám sát.
Lấy kết quả và tác động của hoạt động giám sát làm thước đo hiệu quả
Báo cáo đề dẫn tại Diễn đàn, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho biết, hoạt động giám sát nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI cần tiếp tục bám sát các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng và Quốc hội, tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga (Ảnh: Văn phòng Quốc hội).
Theo đó, 3 định hướng lớn được đặt ra gồm: Giám sát phục vụ thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; giám sát nâng cao hiệu lực tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; đồng thời xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân, ưu tiên những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp cũng như chủ động nhận diện các thách thức mới.
Bên cạnh việc xác định đúng các định hướng chiến lược, Diễn đàn cũng tập trung thảo luận các giải pháp cụ thể nhằm đổi mới phương thức giám sát theo hướng chủ động, thực chất hơn, lấy kết quả và tác động của hoạt động giám sát làm thước đo hiệu quả.
Trong đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan được xác định là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, lựa chọn nội dung giám sát và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát.
