Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ vừa điều trị cho người bệnh L.V.K. (48 tuổi), phải trải qua nhiều lần cắt lọc tổ chức hoại tử và tái tạo đồng thời cả hai bàn chân bằng kỹ thuật vi phẫu.
Điều đáng nói trước đó, người bệnh khỏe mạnh, không ghi nhận bệnh nền đáng chú ý. Khoảng 3 tuần trước khi chuyển viện, ông xuất hiện tê bì, lạnh và khó chịu ở hai bàn chân. Nghĩ rằng cần làm ấm chân, ông tự chườm nóng tại nhà. Tuy nhiên, da hai bàn chân xuất hiện tổn thương, sưng tấy, kèm sốt. Tình trạng viêm nhiễm tiến triển nhanh, tổn thương lan rộng. Người bệnh được điều trị khoảng 10 ngày tại một cơ sở y tế và phẫu thuật cắt lọc tổ chức hoại tử. Tuy nhiên, tình trạng vẫn tiếp tục tiến triển nên được chuyển đến Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa.
Theo ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh, các bác sĩ tiếp tục cắt lọc nhiều lần để loại bỏ tổ chức hoại tử và kiểm soát nhiễm trùng. Sau đó, hai bàn chân còn những khuyết hổng mô mềm rộng và sâu, chiếm khoảng một nửa diện tích gan bàn chân, tập trung ở các vùng chịu lực. Một bàn chân bị mất 3 ngón, một số vị trí khuyết sâu làm lộ gân và các cấu trúc bên dưới.
Với tổn thương tại vùng chịu lực của gan bàn chân, việc điều trị không chỉ nhằm đóng kín vết thương mà còn phải bảo đảm khả năng chịu lực và phục hồi vận động. Ghép da mỏng thông thường khó đáp ứng yêu cầu này, dễ tổn thương hoặc trợt loét khi người bệnh đứng và đi lại.
Các bác sĩ quyết định sử dụng vạt tự do vi phẫu để tái tạo đồng thời cả hai bàn chân. Khối mô gồm da, mô mềm và hệ thống mạch máu nuôi được lấy từ vị trí khác trên cơ thể, chuyển đến vùng tổn thương. Dưới kính hiển vi, các mạch máu nhỏ của vạt được nối với mạch máu nhận tại vùng cổ chân để tái lập nguồn nuôi.
Các bác sĩ phẫu thuật tái tạo hai bàn chân bằng kỹ thuật vi phẫu. Ảnh: BVCC
Theo ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh, mục tiêu của kỹ thuật là tạo lớp mô che phủ có sức sống, đủ độ dày để bảo vệ các cấu trúc sâu và giúp người bệnh phục hồi khả năng đứng, đi lại.
TS.BS Dương Mạnh Chiến, phụ trách Khoa Phẫu thuật Tạo hình, Thẩm mỹ và Liên chuyên khoa, cho biết do tổn thương xuất hiện đồng thời ở cả hai bàn chân, ê-kíp bố trí hai nhóm vi phẫu thực hiện song song hai vạt trong cùng một cuộc mổ. Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 5,5-6 giờ.
Sau phẫu thuật 14 ngày, hai vạt vi phẫu sống tốt, vết mổ liền thuận lợi. Người bệnh bắt đầu được hướng dẫn đặt chân xuống đất, tập chịu lực từng bước để phục hồi khả năng đi lại.
Vì sao tê bì bàn chân: Không nên tự ý chườm nóng
Từ trường hợp này, ThS.BS Nguyễn Ngọc Linh lưu ý một thói quen khá phổ biến khi xuất hiện cảm giác tê bì, lạnh hoặc khó chịu ở bàn chân là tự ngâm, chườm hoặc sưởi ấm. Ở những người bị giảm hoặc mất cảm giác bàn chân, khả năng nhận biết nhiệt độ có thể bị suy giảm. Khi đó, việc sử dụng nước nóng hoặc nguồn nhiệt quá mức có thể gây bỏng mà người bệnh không nhận biết kịp thời. Tổn thương da sau bỏng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến viêm mô tế bào, nhiễm trùng sâu và hoại tử nếu không được xử trí phù hợp.
Nguy cơ này đặc biệt cần lưu ý ở người mắc đái tháo đường, bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc các tình trạng gây rối loạn cảm giác ở bàn chân.
Người dân cũng không nên tự ý đắp lá, thuốc hoặc các chất không rõ thành phần lên vùng da đang tổn thương. Những biện pháp này không thay thế việc tìm nguyên nhân và điều trị y tế, đồng thời có thể khiến tổn thương da hoặc tình trạng nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.
Bên cạnh đó, TS.BS Dương Mạnh Chiến khuyến cáo, khi bàn chân xuất hiện tê bì bất thường, sưng nóng đỏ, phỏng nước, đổi màu da, đau, chảy dịch hoặc có dấu hiệu nghi ngờ hoại tử, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm.
Đặc biệt, người có rối loạn cảm giác ở bàn chân không nên tự thử nhiệt độ nước bằng bàn chân hoặc ngâm chân trong nước quá nóng. Việc xác định nguyên nhân gây tê bì và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa các tổn thương nặng hơn.
Trúc Chi (t/h)
