Ngay từ đầu năm, Cục Hải quan đã ban hành các chương trình, kế hoạch và chỉ đạo toàn ngành tăng cường phân tích, dự báo nguồn thu theo từng nhóm hàng, từng địa bàn và từng doanh nghiệp trọng điểm; chủ động rà soát các nguồn thu lớn, theo dõi sát diễn biến kim ngạch xuất nhập khẩu để kịp thời đưa ra các giải pháp quản lý phù hợp.
Song song với việc tạo thuận lợi thương mại, công tác quản lý thuế được triển khai theo hướng hiện đại, lấy quản lý rủi ro làm trọng tâm. Các đơn vị hải quan tăng cường kiểm tra việc khai báo mã số hàng hóa, trị giá hải quan, xuất xứ và chính sách thuế; đẩy mạnh kiểm tra sau thông quan, tập trung vào các lĩnh vực có nguy cơ thất thu cao như ô tô, máy móc thiết bị, linh kiện điện tử, xăng dầu và hàng tiêu dùng có thuế suất lớn.
Ứng dụng công nghệ số tiếp tục là điểm nhấn trong quản lý thuế. Hệ thống hải quan điện tử, thanh toán thuế điện tử 24/7, kết nối với hệ thống ngân hàng và các nền tảng phân tích dữ liệu đã góp phần rút ngắn thời gian nộp thuế, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát và kiểm soát nguồn thu. Theo Bộ Tài chính, tỷ lệ thu ngân sách thông qua phương thức điện tử tiếp tục duy trì ở mức rất cao, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.
Cùng với đó, công tác chống thất thu ngân sách được triển khai quyết liệt thông qua việc tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên đề, kiểm tra sau thông quan và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, khai sai mã số, trị giá, xuất xứ hàng hóa nhằm trốn thuế. Việc ứng dụng phân tích dữ liệu lớn giúp cơ quan Hải quan lựa chọn đúng đối tượng có rủi ro, vừa bảo đảm quản lý chặt chẽ vừa hạn chế ảnh hưởng đến các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.
Về kim ngạch xuất nhập khẩu, tổng giá trị hàng hóa trong 5 tháng đầu năm 2026 đã đạt mức 445,12 tỷ USD. Con số này ghi nhận mức tăng 25%, tương ứng tăng thêm 89,17 tỷ USD so với cùng kỳ của năm 2025.
Đối với công tác thu ngân sách Nhà nước (NSNN), trong năm 2026, Cục Hải quan được Quốc hội giao dự toán thu là 451.000 tỷ đồng, với chỉ tiêu phấn đấu đạt 516.500 tỷ đồng. Nhờ vào việc ban hành và tổ chức quán triệt chỉ thị triển khai đồng bộ các giải pháp ngay từ đầu năm, tính đến ngày 7/6/2026, số thu NSNN đã đạt 226.493 tỷ đồng. Kết quả này tương đương 50,2% dự toán, bằng 43,1% mức phấn đấu và tăng 15,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Xác định việc tạo thuận lợi thương mại là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu, Cục Hải quan đã chủ động triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ vướng mắc phát sinh khi thực hiện Nghị định 46. Cơ quan đã bố trí lực lượng trực 24/7 nhằm thông quan ngay các lô hàng thực phẩm nhập khẩu theo chỉ đạo của Chính phủ, đồng thời có những giải pháp khẩn cấp hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với ảnh hưởng từ chiến tranh Trung Đông.
Thực hiện Nghị quyết 68 nhằm tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân, ngành Hải quan đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính (TTHC). Những con số ấn tượng bao gồm: Cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tương ứng giảm 50% tổng số ngành nghề thuộc lĩnh vực Hải quan. Cắt giảm 14 điều kiện kinh doanh, đạt 100% kế hoạch Chính phủ giao và tương ứng giảm 48,3% điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực. Cắt giảm và đơn giản hóa 66 TTHC, bao gồm việc cắt giảm 39 thủ tục và đơn giản hóa 27 thủ tục.
Các kết quả trên đã vượt kế hoạch cắt giảm, đơn giản hóa TTHC do Chính phủ giao, đạt tỷ lệ 117,94%. Đáng chú ý, từ ngày 1/6/2026, cục đã thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III, góp phần rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho doanh nghiệp, đảm bảo công khai, minh bạch và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, đồng thời hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu Hải quan "đúng, đủ, sạch, sống".
Trong việc triển khai Nghị quyết 57, Cục Hải quan đang tập trung tối đa nguồn lực xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số để thay thế hệ thống VNACCS/VCIS. Ngành tích cực triển khai các nhiệm vụ của Đề án 06, phối hợp mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia giai đoạn 3 và đặc biệt là thử nghiệm công cụ Chatbot AI hỗ trợ cán bộ cùng cộng đồng doanh nghiệp.
Về hội nhập quốc tế theo Nghị quyết 59, một cột mốc quan trọng là việc ký kết Hiệp định hợp tác trong lĩnh vực Hải quan với Trung Quốc nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 4/2026. Đây là tiền đề lớn để triển khai mở rộng phạm vi hợp tác song phương.
Song song với việc tạo thuận lợi thương mại, công tác kiểm soát chống buôn lậu vẫn được đặt lên hàng đầu. Thống kê từ 15/12/2025 đến 14/5/2026, toàn ngành đã phát hiện và xử lý 8.931 vụ vi phạm với trị giá hàng hóa ước tính 8.394,3 tỷ đồng. Số thu NSNN từ việc xử phạt vi phạm hành chính đạt 2.627,1 tỷ đồng.
Cơ quan cũng đồng chủ trì hiệu quả Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn VIII và đẩy mạnh phòng chống ma túy. Hải quan đã phối hợp bắt giữ 72 vụ với 196 đối tượng, thu giữ khoảng 428,07 kg ma túy các loại. Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, từ 7-30/5/2026, ngành đã phát hiện và xử lý 41 vụ việc xâm phạm.
Từ nay đến cuối năm, Cục Hải quan tiếp tục tập trung hoàn thiện sửa đổi Luật Hải quan và thực hiện dự án hệ thống Hải quan số. Đồng thời, cơ quan quyết liệt triển khai Chỉ thị số 3366 nhằm phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu NSNN năm 2026, tăng cường các giải pháp chống thất thu và phòng chống gian lận thương mại. Trên trường quốc tế, cục sẽ tham dự phiên họp hội đồng của Tổ chức Hải quan thế giới và dự kiến ký thỏa thuận chia sẻ thông tin với Hoa Kỳ.
Để đạt được các thành tựu trên, công tác truyền thông đóng vai trò vô cùng lớn. Trong 6 tháng đầu năm, cục đã chủ động cung cấp 46 thông tin báo chí, tổ chức khoảng 65 buổi làm việc với các cơ quan thông tấn, đem lại hơn 5.400 tin, bài, phóng sự chất lượng. Thời gian tới, Cục Hải quan sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với báo chí để phổ biến chính sách, pháp luật rộng rãi đến cộng đồng.
Thanh Tâm
