Chiều ngày 26/9, tại Đại học Phenikaa (Hà Nội), diễn ra Lễ khai mạc Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026).
Tham dự sự kiện có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội; ông Hoàng Minh Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; lãnh đạo một số bộ, ngành Trung ương; Đại sứ, đại diện các cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế tại Việt Nam; Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế; các nhà khoa học, thầy cô giáo và các em học sinh.
Các đại biểu tham dự lễ khai mạc (Ảnh: Quốc Tiệp).
IOAA 2026 là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế.
Việc Việt Nam đăng cai Kỳ thi phù hợp với định hướng phát triển giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Đây cũng là dịp giới thiệu hình ảnh Hà Nội - Thành phố vì hòa bình, an toàn, thân thiện, giàu bản sắc và mến khách tới bạn bè quốc tế.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, cho biết Hà Nội từ lâu là một trong những trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ông Vũ Đại Thắng phát biểu (Ảnh: Quốc Tiệp).
Trên nền tảng đó, Hà Nội đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô; đồng thời chủ động mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.
Là thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, Hà Nội mong muốn không chỉ tiếp nhận những giá trị tri thức và sáng tạo của thế giới, mà còn đóng góp ngày càng tích cực vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo.
Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, với nền tảng về giáo dục, nghiên cứu và nguồn nhân lực, cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, Hà Nội đang hướng tới trở thành một trung tâm có sức cạnh tranh về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; một điểm kết nối ngày càng quan trọng giữa các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu và những tài năng trẻ của Việt Nam với khu vực và thế giới.
Trong tiến trình đó, việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội. Một kỳ thi khoa học quốc tế có sự tham gia của những học sinh tài năng, các nhà khoa học và nhà giáo từ nhiều quốc gia là cơ hội để Thủ đô tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy mạnh mẽ hơn niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ.
Đánh giá cao công tác chuẩn bị của nước chủ nhà, Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, cho biết IOAA 2026 mang đến cơ hội để các đoàn tham dự quy tụ tại Hà Nội - Thủ đô nghìn năm văn hiến, đồng thời là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của Việt Nam.
Đây là cơ hội để các đoàn được trải nghiệm và cảm nhận một phần chiều sâu lịch sử và những giá trị giàu truyền thống của Hà Nội", Giáo sư Aniket Sule nói.
Giáo sư Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế (Ảnh: Quốc Tiệp).
Theo Giáo sư Aniket Sule, để tổ chức một sự kiện quốc tế quy mô lớn giữa lòng thủ đô Hà Nội đòi hỏi những nỗ lực đặc biệt lớn lao.
Một số quốc gia có đoàn tham dự đã trực tiếp cảm nhận sự hiệu quả trong phối hợp giữa các sở, bộ, ngành của Việt Nam để hỗ trợ giải quyết các trường hợp có vướng mắc về cấp thị thực cho thành viên đoàn, cho tới công tác đảm bảo an ninh và tổ chức các hoạt động tham quan trong chương trình.
"Những vất vả ấy có thể không dễ dàng được nhìn thấy, nhưng chúng tôi luôn ghi nhận và trân trọng tất cả những công việc thầm lặng được thực hiện phía sau sự kiện này", Giáo sư Aniket Sule chia sẻ.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, tiếp nối các kỳ thi Olympic Toán học quốc tế năm 2007, Olympic Vật lý quốc tế năm 2008 và Olympic Hóa học quốc tế năm 2014 từng tổ chức.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chia sẻ, ngày 10/9/2026 vừa qua, tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức tại Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ thông điệp của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế, đó là: chúng ta cần giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình; đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm; bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu (Ảnh: Quốc Tiệp).
Phó Thủ tướng cho rằng IOAA 2026 chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó. Bởi mọi chương trình vũ trụ, mọi sáng kiến hợp tác đều bắt đầu từ con người - từ những bạn trẻ biết say mê đặt câu hỏi trước bầu trời.
"Đầu tư cho các em hôm nay chính là đầu tư cho tương lai chung của nhân loại", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là quốc sách hàng đầu, là lựa chọn chiến lược cho tương lai đất nước.
Trong đó, nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và tạo môi trường phát triển cho tài năng trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Việc Việt Nam đăng cai Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương ấy, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục, khoa học quốc tế.
Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự, gồm 67 đội (65 đội quốc tế và 2 đội Việt Nam), với 320 thí sinh tranh tài. Các phần thi được tổ chức từ ngày 27/9 đến ngày 3/10. Lễ bế mạc và trao giải diễn ra vào 15h ngày 4/10.
