Thường xuyên đau hạ sườn phải và vàng da, bệnh nhân L.V.D (64 tuổi) cứ ngỡ bệnh gan do rượu tái phát. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cho thấy ông bị nhiễm sán lá gan nhỏ do thói quen ăn đồ tái sống.
Khai thác tiền sử bệnh nhân D. có tiền sử nghiện rượu nhiều năm (uống khoảng 250–500 ml/ngày). Khi xuất hiện các triệu chứng đau tức hạ sườn phải, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ông chủ quan cho rằng đó là biểu hiện tuổi già. Chỉ đến khi tình trạng mệt mỏi tăng nặng, da vàng vọt và men gan tăng cao bất thường (chỉ số AST/ALT lên tới 1.700 U/L), gia đình mới đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Sau một tháng điều trị tại địa phương không hiệu quả, các bác sĩ tuyến Trung ương đã chỉ định tầm soát ký sinh trùng.
Tại viện kết quả soi phân và xét nghiệm ghi nhận số lượng lớn trứng sán lá gan nhỏ trong cơ thể bệnh nhân. Các bác sĩ chẩn đoán ông bị nhiễm sán lá gan nhỏ ký sinh trong đường mật gây viêm, ứ mật trên nền viêm gan mạn tính do rượu.
Hình ảnh Trứng sán ở bệnh nhân. Ảnh: BVCC
BSCKI Lê Văn Thiệu, Phòng khám Ký sinh trùng (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) cho biết, hai loài sán Clonorchis sinensis và Opisthorchis viverrini rất phổ biến tại Việt Nam. Nguyên nhân chủ yếu đến từ thói quen ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa chín kỹ như gỏi cá, cá tái.
Sán lá gan nhỏ cư trú, phát triển và sinh sản trực tiếp trong hệ thống ống dẫn mật. Quá trình kí sinh kéo dài gây viêm mạn tính, xơ hóa thành ống mật. Khi số lượng sán lớn, trứng và xác sán tích tụ có thể gây tắc nghẽn đường mật, làm cản trở dòng chảy của mật, dẫn đến ứ mật, giãn đường mật và tổn thương gan ngày càng nặng. Hiện nay, sán lá gan nhỏ cũng được xếp vào nhóm tác nhân nguy cơ cao gây ung thư đường mật nếu nhiễm kéo dài nhiều năm.
Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa khi ăn cá nước ngọt sống hoặc chưa nấu chín kĩ như gỏi cá, cá tái, cá nướng chưa chín hoàn toàn có chứa nang ấu trùng sán. Ngoài ra, việc dùng chung dao, thớt giữa thực phẩm sống và chín, hoặc không rửa tay sạch sau khi sơ chế cá cũng là nguồn lây nhiễm quan trọng.
Các bác sĩ khuyến cáo, sán lá gan nhỏ là bệnh có thuốc điều trị đặc hiệu, hiệu quả cao nếu được phát hiện sớm. Người dân cần tuyệt đối tránh ăn cá nước ngọt sống, tái; đồng thời đi khám sớm khi có các dấu hiệu như đau vùng hạ sườn phải, men gan tăng, vàng da hoặc mệt mỏi kéo dài để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, phòng tránh những biến chứng nguy hiểm về sau.
Bác sĩ khuyến cáo người dân nên:
- Nên ăn chín uống sôi: Tuyệt đối không ăn gỏi cá, cá tái hoặc cá nướng chưa chín kỹ.
- Nên vệ sinh khi chế biến: Không dùng chung dao, thớt cho thực phẩm sống và chín.
- Khám sớm: Khi có dấu hiệu đau hạ sườn phải, mệt mỏi, vàng da hoặc men gan cao dai dẳng, cần thực hiện xét nghiệm tầm soát ký sinh trùng để điều trị kịp thời bằng thuốc đặc hiệu.
Trúc Chi (t/h)
