ĐBQH đề nghị rà soát khả năng cân đối, bố trí vốn khi làm 3 tuyến cao tốc

Ngày 7/11, Quốc hội nghe Chính phủ trình Tờ trình và báo cáo thẩm tra chủ trương đầu tư ba dự án đường bộ cao tốc, gồm: Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La. Sau đó, Quốc hội thảo luận tại tổ về nội dung này.

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Vương Quốc Thắng (đoàn Tp.Đà Nẵng) bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết đầu tư và hình thức đầu tư công đối với cả 3 dự án cao tốc như tờ trình và báo cáo thẩm tra.

Góp ý cụ thể về chủ trương đầu tư dự án đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong, đại biểu Thắng cho biết sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án là 50.990 tỷ đồng.

Trong đó, dự kiến bố trí khoảng 48.986 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương và khoảng 2.004 tỷ đồng, tương ứng khoảng 50% sơ bộ chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn tỉnh Lai Châu từ nguồn vốn ngân sách tỉnh Lai Châu; phần vốn còn lại nếu có nhu cầu Chính phủ sẽ cân đối bố trí theo tiến độ.

Điều đại biểu Thắng băn khoăn là trong 9 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lai Châu thu ngân sách nhà nước chỉ được 2.470 tỷ đồng. Tỉnh thu được ngân sách rất ít, nếu giờ phải chi 2.004 tỷ đồng để giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư thì rất khó khăn.

"Ngoài công trình này, địa phương cũng có rất nhiều dự án, công trình cần kinh phí để đầu tư từ nay đến 2030. Vì vậy, Chính phủ nên cân nhắc, nghiên cứu để hỗ trợ toàn bộ số tiền giải phóng mặt bằng, hỗ trợ, tái định cư cho tỉnh Lai Châu", đại biểu Thắng đề nghị.

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Bế Thanh Tịnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng nhất trí với tờ trình của Chính phủ về sự cần thiết đầu tư 3 dự án cao tốc.

Theo đại biểu Tịnh, những dự án này có tính chất vừa cấp bách, vừa chiến lược, lâu dài, vừa đảm bảo cho việc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng miền hiện nay còn đang rất khó khăn.

Về cân đối của địa phương, đại biểu Tịnh cho rằng với những địa phương khó khăn như tỉnh Lai Châu, thu ngân sách cả năm được hơn 2.000 tỷ đồng, khi đầu tư một đường cao tốc thì cả tỉnh phải "thắt lưng buộc bụng" và không thể đầu tư cho các dự án khác để phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đặc biệt, hiện nay tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, có rất nhiều hạng mục địa phương cần phải cân đối để đầu tư cho cấp cơ sở.

Do vậy, đại biểu Tịnh đề nghị Chính phủ xem tính toán để tỉnh chỉ phải đối ứng phần nào, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

ĐBQH Thái Thị An Chung (đoàn Nghệ An) bày tỏ sự đồng tình và thống nhất cao về chủ trương đầu tư các dự án đường bộ cao tốc này.

Về bố trí nguồn vốn, đại biểu đề nghị làm rõ phương án bố trí 20.000 tỷ đồng còn thiếu của tuyến Mộc Châu – Sơn La – Điện Biên (tổng mức đầu tư 63.000 tỷ đồng nhưng giai đoạn 2026–2030 mới dự kiến bố trí 43.000 tỷ đồng).

Liên quan đến kinh phí giải phóng mặt bằng, đại biểu kiến nghị xem xét, cân đối hỗ trợ 100% kinh phí giải phóng mặt bằng cho các tỉnh Lai Châu, Quảng Ngãi (tương tự cơ chế hỗ trợ cho tỉnh Sơn La) để các địa phương thuận lợi triển khai thực hiện.

"Đây là các địa phương khó khăn, ngân sách hạn hẹp, việc bắt buộc đối ứng số vốn lớn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các cân đối chi tiêu thiết yếu khác", đại biểu Thái Thị An Chung phân tích.

Trong khi đó, ĐBQH Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) nhấn mạnh, Lai Châu là tỉnh duy nhất cả nước chưa có đường cao tốc chạy qua, việc đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bảo Hà – Lai Châu là vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, nếu bắt buộc địa phương đối ứng 2.000 tỷ đồng thì tỉnh sẽ buộc phải cắt giảm các danh mục đầu tư thiết yếu khác.