Chiều 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Tăng diện tích và đổi mới hình ảnh cảnh báo trên bao bì thuốc lá
Là đại biểu đầu tiên tham gia thảo luận, ĐBQH Nguyễn Hải Long (đoàn Tp.Đà Nẵng) đặt vấn đề: "Ở hội trường này, nhiều vị cũng là cha mẹ. Chúng ta không khỏi bất lực khi thấy đứa con vừa tròn 18 tuổi cầm điếu thuốc trên tay. Bất lực vì con đã xa nhà, không còn ai ở bên nhắc nhở. Bất lực vì một khi đã nghiện, phải cai hàng chục lần mới bỏ được và bất lực vì pháp luật cho phép con mua.
Những điều trước, cha mẹ khó thay đổi được. Điều cuối cùng thì Quốc hội có thể thay đổi, ngay trong dự án Luật này", đại biểu Hải Long nêu.
ĐBQH Nguyễn Hải Long (Ảnh: Media Quốc hội).
Đại biểu Hải Long cho biết tại phiên thảo luận tổ, đại biểu đã đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21.
Theo đại biểu, nhiều người bắt đầu hút thuốc từ khoảng 18-20 tuổi, thời điểm rời gia đình để đi học, đi làm, có tiền riêng và chịu ảnh hưởng từ môi trường, nhóm bạn mới. Khi đã nghiện, việc cai thuốc có thể phải trải qua nhiều lần mới thành công. Đại biểu cho biết hiện có ít nhất 15 quốc gia áp dụng mốc 21 tuổi.
Do đó, đại biểu đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi theo lộ trình 19, 20, 21 tuổi, mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1/1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028, để người đang được mua hợp pháp không bị mất quyền.
Đại biểu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi biểu quyết thông qua Luật thì nội dung tuổi được thể hiện 2 phương án để lấy biểu quyết của Quốc hội, trong đó mốc 21 tuổi là phương án 1.
Trong khi đó, ĐBQH Vũ Văn Tiến (đoàn Tp.Hải Phòng) nhấn mạnh, sau hơn 13 năm thi hành luật, việc sửa đổi cần đặt trọng tâm vào phòng ngừa, nhất là ngăn chặn thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc.
ĐBQH Vũ Văn Tiến (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo đại biểu, tăng diện tích và đổi mới hình ảnh cảnh báo trên bao bì là giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức về nguy cơ, giảm sức hấp dẫn của thuốc lá.
So sánh với bao thuốc lá tại Pháp, đại biểu cho rằng cảnh báo cần trực diện hơn, thể hiện cụ thể những hậu quả như tăng nguy cơ mù lòa, ung thư phổi, đột quỵ, bệnh tim mạch và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Hình ảnh bệnh tật cũng cần được sử dụng để tăng sức cảnh báo, kèm thông tin hỗ trợ cai thuốc.
Đại biểu nhấn mạnh, mỗi năm Việt Nam có gần 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 108.000 tỷ đồng.
Từ đó, ông đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc bổ sung vào Điều 15 quy định cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao thuốc lá, tiến tới bao bì trơn.
Theo đại biểu, quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, bảo đảm tính bắt buộc trong thực thi và thể hiện quyết tâm bảo vệ sức khỏe nhân dân theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị.
Tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh tuyên truyền
ĐBQH Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hoá) cho rằng, cần tăng cường hậu kiểm và đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Theo đại biểu, giấy phép không thay thế việc kiểm tra chấp hành. Cơ chế xác nhận phải đi kèm khả năng phát hiện vi phạm và buộc cơ sở khắc phục, chấm dứt hành vi vi phạm.
Cần tập trung kiểm tra nguồn hàng, việc bán cho người chưa đủ 18 tuổi, địa điểm bán và hành vi quảng cáo, tiếp thị bị cấm; ưu tiên cơ sở có dấu hiệu vi phạm hoặc tái phạm.
Quang cảnh phiên thảo luận chiều 9/11 (Ảnh: Media Quốc hội).
Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu, phối hợp kiểm tra và xử lý của từng cơ quan, tránh giao thêm việc cho cấp xã mà thiếu nhân lực thực hiện.
Hậu kiểm cần được tổ chức theo mức độ rủi ro, kết hợp kiểm tra có trọng tâm với tiếp nhận phản ánh của người dân. Thông tin vi phạm phải được cập nhật để điều chỉnh tần suất kiểm tra. Với cơ sở tái phạm, cần xem xét biện pháp đình chỉ hoặc chấm dứt kinh doanh theo tính chất, mức độ vi phạm, bảo đảm đúng thẩm quyền.
Tuyên truyền cần hướng dẫn người bán cách kiểm tra tuổi, nhận diện nguồn hàng hợp pháp và trách nhiệm từ chối bán sai đối tượng; gắn với giáo dục thanh thiếu niên và hỗ trợ người hút bỏ thuốc.
Về kỹ thuật lập pháp, đại biểu đề nghị sửa đồng bộ Điều 19 và điểm a khoản 1 Điều 25, xác định rõ nhóm phải cấp phép, nhóm được xác nhận; theo đó áp dụng giấy phép đối với hoạt động quy mô lớn hoặc có mức độ rủi ro cao; áp dụng thủ tục xác nhận tại UBND cấp xã đối với cơ sở bán lẻ nhỏ, siêu nhỏ; giao Chính phủ quy định tiêu chí, thủ tục và hậu kiểm. Cần quy định chuyển tiếp đối với giấy phép còn hiệu lực, tránh buộc cơ sở làm lại thủ tục.
