ĐBQH: Đo sai, thu thừa tiền điện, nước, người dân phải được bồi thường

Sáng 26/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Người dân phải được hoàn trả khi bị thu thừa 

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) cho rằng, đây là lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày, từ đổ xăng, cân hàng đến thanh toán tiền điện, nước.

Người dân thường phải tin vào thiết bị và kết quả đo do bên bán cung cấp, vì vậy tính chính xác của phép đo có ý nghĩa quan trọng đối với sự công bằng trong giao dịch.

Đại biểu đề nghị dự thảo luật quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch của người dân; trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ.

Khi hóa đơn điện, nước tăng bất thường, người dân cần được biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận và tình trạng kiểm định của đồng hồ. Những người không sử dụng điện thoại thông minh cũng phải được hỗ trợ tra cứu, trong khi dữ liệu bị điều chỉnh cần được lưu vết để phục vụ kiểm tra.

Đặc biệt, khi xác định việc đo sai dẫn đến thu thừa, đơn vị cung cấp dịch vụ phải chủ động rà soát khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo cách tính và hoàn trả tiền trong thời hạn rõ ràng. 

Theo đại biểu, không nên buộc từng người theo đuổi thủ tục tốn kém hơn khoản tiền được nhận lại. Cần có đầu mối tiếp nhận, theo dõi việc khắc phục và thông báo kết quả giải quyết cho người dân.

Đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện Điều 52 theo hướng kết nối với quy định chuyên ngành, làm rõ trách nhiệm chủ động khắc phục và cơ quan giám sát việc hoàn trả tiền thu thừa.

Đại biểu đề nghị không miễn kiểm tra đối với các đơn vị tham gia chương trình bảo đảm đo lường mà chỉ giảm tần suất, phạm vi kiểm tra theo kế hoạch khi có kết quả được kiểm chứng. Việc đánh giá cần căn cứ quá trình vận hành, khả năng phát hiện, khắc phục sai lệch và lịch sử tuân thủ.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) đặc biệt lưu ý yêu cầu kiểm định chính xác đối với phương tiện đo liên quan đến sức khỏe, tính mạng con người, nhất là trong lĩnh vực y tế và an toàn thực phẩm.

Theo ông, phương tiện đo phải bảo đảm các đặc tính kỹ thuật, cấu trúc theo quy định. Trường hợp thiết bị không bảo đảm chất lượng, xảy ra sai sót hoặc có hành vi gian lận trong đo lường, cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho những đối tượng bị ảnh hưởng.

Giảm thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với bảo vệ người tiêu dùng

Tham gia ý kiến, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) quan tâm đến trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện phương tiện đo hoặc phần mềm đo lường có lỗi chung, tác động đến nhiều người tiêu dùng.

Theo bà Nga, cơ quan soạn thảo đã giải trình ý kiến về xác định phạm vi người bị ảnh hưởng và hoàn trả khoản tiền thu thừa. Các giải pháp được nêu gồm quyền trích xuất dữ liệu của người tiêu dùng, kênh tiếp nhận phản ánh và sử dụng kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm.

"Những giải pháp này là cần thiết. Tuy nhiên, quyền yêu cầu dữ liệu của từng khách hàng và trách nhiệm chủ động rà soát những giao dịch cùng chịu ảnh hưởng là hai nội dung cần được kết nối rõ hơn", đại biểu Nga nêu. 

Bà cho rằng một khách hàng có thể yêu cầu kiểm tra giao dịch của mình, nhưng khó có khả năng biết lỗi vừa được phát hiện còn ảnh hưởng đến những thiết bị nào, trong khoảng thời gian nào và đến bao nhiêu người khác.

"Những thông tin đó thường thuộc khả năng quản lý, khai thác của đơn vị sử dụng phương tiện đo, nhà sản xuất hoặc bên cung cấp phần mềm", bà Nga cho hay.

Khi xác định được giao dịch bị ảnh hưởng, đại biểu Việt Nga đề nghị cần thông báo kết quả, cung cấp căn cứ tính toán và thực hiện nghĩa vụ khắc phục theo pháp luật hiện hành.

Cùng với quyền tiếp cận dữ liệu của người tiêu dùng, cần xác định rõ trách nhiệm chủ động sử dụng dữ liệu để nhận diện đầy đủ phạm vi ảnh hưởng khi đã phát hiện lỗi chung.

"Làm rõ trách nhiệm đó sẽ tạo căn cứ thực hiện nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường đã được pháp luật quy định. Đồng thời, giúp doanh nghiệp xác định đúng phạm vi trách nhiệm, tránh những yêu cầu thiếu cơ sở", đại biểu nêu ý kiến.

Cuối phiên thảo luận, làm rõ ý kiến ĐBQH, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ghi nhận sự đồng tình về sự cần thiết sửa đổi luật. 

Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu xuất phát từ thực tiễn đời sống, bảo đảm công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực làm chủ công nghệ.

Bộ trưởng khẳng định: "Từ tính tiền điện, tiền nước, mua xăng, cân hàng ở chợ đến kết luận về một hành vi vi phạm đều dựa vào kết quả đo lường. Kết quả đo lường chính xác là cơ sở đảm bảo công bằng trong giao dịch và giữ niềm tin của xã hội".

Theo Bộ trưởng, dự thảo luật cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, chuyển từ đăng ký sang công bố năng lực và bãi bỏ các thủ tục chứng nhận không còn cần thiết. Hoạt động kiểm tra Nhà nước sẽ tập trung vào những nơi có nguy cơ vi phạm cao, trong khi chu kỳ kiểm định được điều chỉnh theo dữ liệu thực tế.

Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh việc giảm thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với bảo vệ người tiêu dùng. Đối với công tơ điện, đồng hồ nước và cột đo xăng, dầu, đây là những phương tiện đo trực tiếp quyết định số tiền người dân phải trả nên vẫn phải duy trì kiểm định.