Doanh nghiệp cần làm quen với “văn hóa” sử dụng trọng tài thương mại

Lê Mạnh Quốc
Chủ nhật, 05/03/2023 | 07:14
0
Trọng tài thương mại đã mang lại nhiều lợi ích, tuy vẫn còn một vài hạn chế cần điều chỉnh để nâng cao sức hấp dẫn hơn nữa đối với các doanh nghiệp.

Trong những năm gần đây việc sử dụng trọng tài để giải quyết các tranh chấp thương mại ngày càng phổ biến tại Việt Nam, thể hiện không chỉ qua số lượng các vụ tranh chấp được giải quyết mà còn qua sự đa dạng của các lĩnh vực tranh chấp.

Theo thống kê sơ bộ, trong 10 năm (từ 2011-2020) kể từ khi Luật Trọng tài thương mại có hiệu lực, các Trung tâm trọng tài trong cả nước đã giải quyết được hàng nghìn vụ tranh chấp. Không những số lượng vụ việc trọng tài thụ lý tăng lên mà các lĩnh vực tranh chấp ngày càng đa dạng, phong phú hơn.

Xu thế ngày càng phổ biến

Trao đổi với Người Đưa Tin từ góc độ vận dụng thực tế, ông Lê Duy Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng việc nảy sinh các tranh chấp trong hoạt động thương mại, đầu tư là việc thường xuyên xảy ra, kể cả những tranh chấp đến từ việc không tuân thủ cam kết cho đến những lý do khách quan không mong muốn.

“Khi làm việc với các đối tác nước ngoài, khi có tranh chấp các bên sẽ tiến hành thương lượng, hòa giải, nếu không được việc sử dụng trọng tài sẽ được ưu tiên hơn cả chứ không phải tòa án, người ta chỉ đưa nhau ra tòa nếu không thể giải quyết được bằng trọng tài. Do đó việc các doanh nghiệp vận dụng trọng tài thương mại là cần thiết để nâng cao khả năng pháp lý nhất là khi chúng ta đẩy mạnh các hoạt động kinh tế quốc tế”, ông Hiệp nói.

Kinh tế vĩ mô - Doanh nghiệp cần làm quen với “văn hóa” sử dụng trọng tài thương mại

Ông Lê Duy Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA).

Chủ tịch VLA cũng cho biết hiểu biết của các doanh nghiệp nói chung về trọng tài thương mại ngày càng lớn. Bên cạnh đó, năng lực giải quyết tranh chấp tốt làm cho niềm tin của doanh nghiệp vào trọng tài cũng ngày càng cao hơn.

Đồng quan điểm, ông Lê Quang Trung - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) nhấn mạnh việc sử dụng trọng tài để giải quyết các tranh chấp thương mại đóng vai trò rất quan trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp.

“Với đặc thù hoạt động trong lĩnh vực vận tải biển, thường xuyên tương tác với các đối tác nước ngoài có sự khác biệt về thực hành cam kết, việc hiểu khác nhau về các vấn đề pháp lý, nảy sinh những tranh chấp không mong muốn khi tham gia vào hợp đồng logistics là điều dễ hiểu.

Chưa kể, lĩnh vực hàng hải bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khách quan như thiên nhiên, thời tiết, thiên tai,… càng khiến dễ phát sinh những vấn đề liên quan đến quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ giữa các bên. Do đó hoạt động trọng tài thương mại đóng vai trò quan trọng nhằm kịp thời giải quyết những mâu thuẫn phát sinh, không mong muốn”, ông Trung chia sẻ.

Theo Phó Tổng Giám đốc VIMC, việc phát triển hoạt động trọng tài thương mại cũng là xu hướng tất yếu khi Việt Nam là thành viên hoặc đang trong quá trình đàm phán nhiều hiệp định đầu tư song phương, hiệp định thương mại tự do, trong đó đa phần đều có điều khoản giải quyết tranh chấp đầu tư bằng trọng tài.

Do đó, các doanh nghiệp trong nước sẽ phải làm quen với “văn hóa” sử dụng trọng tài như là phương thức giải quyết tranh chấp tối ưu của đối tác, nhà đầu tư nước ngoài nhằm tăng cường hiệu quả của đầu tư và các hoạt động thương mại.

Kinh tế vĩ mô - Doanh nghiệp cần làm quen với “văn hóa” sử dụng trọng tài thương mại (Hình 2).

Ông Lê Quang Trung - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam.

Nhiều lợi ích cho doanh nghiệp

Với công việc thường xuyên hỗ trợ các doanh nghiệp về mặt pháp lý trong đó có việc sử dụng trọng tài thương mại, ông Ngô Khắc Lễ - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho biết doanh nghiệp sẽ có nhiều lợi ích, thuận lợi khi giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài thương mại.

Trước hết, sử dụng trọng tài thương mại tiết kiệm thời gian mà thời gian là tiền bạc của doanh nghiệp. Theo đó, trọng tài thương mại không xét xử nhiều cấp (sơ thẩm, phúc thẩm), phán quyết của trọng tài là chung thẩm, có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành và có tính chất bắt buộc các bên phải thực hiện.

Các bên cũng có quyền lựa chọn Trọng tài viên dựa trên sự phù hợp về lĩnh vực tranh chấp, do đó càng đảm bảo tính chuyên sâu về nghiệp vụ trong việc giải quyết tranh chấp.

Doanh nghiệp cũng được chủ động về địa điểm giải quyết tranh chấp trên cơ sở thỏa thuận, không nhất thiết phải giải quyết tranh chấp tại trụ sở chính của tổ chức trọng tài. Điều này cũng góp phần giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

“Có một điều mà nhiều người vẫn lầm tưởng, đó là hiệu lực của phán quyết trọng tài. Dù trọng tài thương mại trong giải quyết tranh chấp luôn đề cao tinh thần tự nguyện thi hành phán quyết trọng tài, nhưng vẫn có biện pháp tương tự như toà án để đảm bảo thi hành phán quyết. Đó là, cơ quan thi hành án sẽ cưỡng chế thi hành phán quyết trọng tài giống như cưỡng chế đối với bản án của tòa án. Điều này có nghĩa là, bản án hay phán quyêt trọng tài đều được thi hành tại cùng một cơ quan thi hành án nếu không tự nguyên thi hành bản án hay phán quyết trọng tài”, ông Ngô Khắc Lễ giải thích.

Phó Tổng thư ký VLA cũng cho biết các bên thường mong muốn sử dụng trọng tài bởi tính linh hoạt, thân thiện của trọng tài thương mại trong giải quyết tranh chấp. Chẳng hạn như việc các bên có thể ngồi để trình bày sự việc, nếu bận, có thể đề nghị hoãn, thay đổi lịch xét xử miễn là không lạm dụng kéo dài thời gian.

Tuy nhiên, ông Ngô Khắc Lễ cho biết, thực trạng trọng tài thương mại Việt Nam vẫn có những bất cập cần điều chỉnh để nâng cao sức hấp dẫn hơn nữa của hoạt động trọng tài, trong đó cần thiết việc sửa đổi Luật TTTM. Có khá nhiều vấn đề cần xem xét, sửa đổi, trong đó ông Lễ nêu ra một số vấn đề.

Cụ thể, hiện nay Luật Trọng tài thương mại chưa có quy định chế tài nếu các bên không cung cấp tài liệu, chứng cứ đúng thời hạn mà Hội đồng Trọng tài yêu cầu, phần nào gây khó khăn trong việc rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp; không công bằng với bên thực hiện nghiêm túc yêu cầu này. Điều này khác hẳn với một số tổ chức trọng tài nước ngoài. Nộp quá hạn là không được xem xét, coi như không có những tài liệu, chứng cứ ấy.  

Kinh tế vĩ mô - Doanh nghiệp cần làm quen với “văn hóa” sử dụng trọng tài thương mại (Hình 3).

Ông Ngô Khắc Lễ - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam.

“Thực tiễn có nhiều phiên họp giải quyết tranh chấp không thể tuyên là phiên họp cuối cùng, phải mở thêm phiên khác chỉ vì việc nộp tài liệu, chứng cứ mới, quan trọng ngay tại phiên họp làm cho phía bên kia không thể xem xét hồ sơ đầy đủ, dễ dẫn đến việc xin hoãn. Vì vậy, luật cần có chế tài như trình bày ở trên để phù hợp với thông lệ quốc tế và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật”. ông Lễ dẫn chứng và đề xuất.  

Đặc biệt, Phó tổng thư ký hiệp hội cũng cho rằng cần sửa đổi theo hướng hội đồng trọng tài có quyền quyết định giải quyết tranh chấp trực tuyến (online) để phù hợp với thực tế của thời đại kinh tế số và tiết kiệm chi phí, thời gian. Theo luật hiện hành, chỉ cần một bên không đồng ý xét xử trực tuyến là tốn thêm bao nhiêu là thời gian, chi phí đi lại… cho tất cả.

Cần cơ chế phối hợp để hoạt động trọng tài thương mại phát huy hiệu quả

Thứ 3, 29/11/2022 | 15:31
Từ thực tiễn quản lý Nhà nước trên địa bàn Tp.HCM, Sở Tư pháp địa phương đã nêu ra nhiều vướng mắc cần nghiên cứu thêm để hoàn thiện Luật Trọng tài thương mại.

Nâng cao vai trò của Viện Kiểm sát trong giải quyết các vấn đề liên quan luật Trọng tài Thương mại

Thứ 3, 29/11/2022 | 14:00
Luật sư Nguyễn Văn Hậu kiến nghị cần phát huy vai trò của Viện kiểm sát trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến hoạt động trọng tài thương mại.

Cần sửa đổi, bổ sung Luật Trọng tài Thương mại đáp ứng nhu cầu thực tiễn

Thứ 3, 29/11/2022 | 12:26
Tất cả các ý kiến đều đồng thuận cho rằng cần thiết phải sửa đổi, bổ sung Luật Trọng tài thương mại, tiến tới hoàn thiện thể chế về trọng tài thương mại, đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
Cùng tác giả

Rà soát, kiểm tra độ an toàn các cao tốc 2 làn xe phục vụ nghỉ lễ 30/4

Thứ 5, 11/04/2024 | 19:29
Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang vừa ký Công điện về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông phục vụ nhu cầu đi lại của nhân dân dịp nghỉ lễ 30/4-1/5.

Ưu tiên khởi công 2 tuyến đường sắt cao tốc kết nối Hà Nội trước 2030

Thứ 4, 10/04/2024 | 16:11
Thường trực Chính phủ yêu cầu Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng phải có nghiên cứu, mở rộng phát triển, tổ chức giao thông cho phù hợp, có tính đột phá.

Nguồn vốn nâng cấp cao tốc rất lớn, Bộ GTVT đề xuất phân kỳ thực hiện

Thứ 4, 10/04/2024 | 15:24
Theo tính toán của Bộ GTVT, cần đến gần 494.600 tỷ đồng để nâng cấp tất cả cao tốc 2 làn xe, 4 làn xe hạn chế lên quy mô đầy đủ, tuy nhiên đây là điều khó khăn.

Đa dạng hóa nguồn lực, huy động hơn 420.000 tỷ cho hạ tầng sân bay

Thứ 4, 10/04/2024 | 14:29
Theo tính toán của Bộ GTVT, tổng nhu cầu vốn đầu tư kết cấu hạ tầng cảng hàng không dự kiến giai đoạn 2021-2030 ước khoảng 420.472 tỷ đồng.

Phó Thủ tướng yêu cầu lắng nghe nhà khoa học khi làm đường sắt cao tốc

Thứ 4, 10/04/2024 | 11:23
Việc triển khai đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam sẽ tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh.
Cùng chuyên mục

Bình Dương: Tổ chức diễn đàn hợp tác kinh tế Horasis Trung Quốc 2024

Thứ 6, 12/04/2024 | 15:32
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc sẽ tham gia diễn đàn hợp tác kinh tế Horasis 2024. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp cùng hợp tác phát triển kinh tế.

Chuyên gia: Kinh tế Việt Nam phục hồi nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro

Thứ 5, 11/04/2024 | 14:14
Nhiều chỉ tiêu kinh tế Việt Nam đã có xu hướng phục hồi rõ nét song khu vực doanh nghiệp, lĩnh vực bất động sản, tài chính vẫn chưa rõ nét, còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Giá cà phê trong nước tăng “phi mã”: Những con số và dự báo

Thứ 5, 11/04/2024 | 11:07
Giá cà phê tại thị trường trong nước tăng mạnh trở lại. Dự báo hạn hán năm nay khốc liệt hơn mọi năm ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây cà phê.

Kinh tế Việt Nam được dự báo tăng trưởng trong bối cảnh bất ổn

Thứ 5, 11/04/2024 | 10:49
Theo Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam, các biện pháp chính sách trong năm 2024 sẽ cần kết hợp các biện pháp hỗ trợ nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Dòng tiền đầu tư hàng hóa đổ về thị trường nông sản

Thứ 4, 10/04/2024 | 10:44
Số liệu từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cho thấy, thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới đóng cửa hôm qua với diễn biến phân hoá.
     
Nổi bật trong ngày

Bình Dương: Tổ chức diễn đàn hợp tác kinh tế Horasis Trung Quốc 2024

Thứ 6, 12/04/2024 | 15:32
Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc sẽ tham gia diễn đàn hợp tác kinh tế Horasis 2024. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp cùng hợp tác phát triển kinh tế.

Năng lượng tái tạo – điểm sáng trong phát triển CN tỉnh Ninh Thuận

Thứ 6, 12/04/2024 | 06:12
3 tháng đầu năm, khâu đột phá về năng lượng tái tạo tiếp tục phát huy hiệu quả, đóng góp 2,84% GRDP toàn tỉnh Ninh Thuận.

Giá vàng tăng vọt, chạm mốc lịch sử 85 triệu đồng/lượng

Thứ 6, 12/04/2024 | 11:04
Theo đà tăng của giá vàng thế giới, sáng 12/4, giá vàng trong nước tăng vọt, lên cao nhất lịch sử là 85 triệu đồng/lượng.

Giá vàng 12/4: Vàng SJC vọt tăng lên sát mốc 85 triệu đồng/lượng

Thứ 6, 12/04/2024 | 09:44
Giá vàng trong nước bật tăng mạnh phiên sáng 12/4, trong đó giá bán ra nhiều nơi lên ngưỡng 84,7 triệu đồng/lượng.

Tín hiệu tích cực từ xuất khẩu mây, tre, cói, thảm

Thứ 7, 13/04/2024 | 07:00
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, 3 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu sản phẩm mây, tre, cói, thảm đạt 212,07 triệu USD, tăng 28,3% so với cùng kỳ năm 2023.