Bộ Xây dựng vừa công bố báo cáo Tình hình thực hiện nhiệm vụ 9 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm 3 tháng cuối năm 2026 của Bộ Xây dựng. Báo cáo cho thấy phát triển kết cấu hạ tầng giao thông tiếp tục là điểm sáng của ngành.
Cao tốc thông suốt, đường sắt tăng tốc thủ tục
Trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước hoàn thành và đưa vào khai thác 395 km đường bộ cao tốc. Đến nay, tổng chiều dài tuyến chính cao tốc đã khai thác và thông xe kỹ thuật đạt 3.345 km.
Đáng chú ý, toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Lạng Sơn đến Cà Mau đã được đưa vào khai thác, đạt mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đề ra. Trên tuyến này, 21/21 trạm dừng nghỉ đã được bàn giao toàn bộ mặt bằng và 20 trạm đã khai thác hoàn chỉnh.
Cùng thời gian, cả nước xây dựng mới 362 km và nâng cấp, cải tạo 68 km quốc lộ. Hiện cả nước có 24.595 km quốc lộ và 1.701 km đường ven biển. Các dự án cảng hàng không Cà Mau, Phú Quốc và Gia Bình đang triển khai đúng kế hoạch. Quốc hội đã thông qua chủ trương đầu tư đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Chính phủ đã ban hành nghị quyết triển khai dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, cả nước hoàn thành và đưa vào khai thác 395 km đường bộ cao tốc.
Với đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ Xây dựng đã thành lập Ban Chỉ đạo triển khai dự án. Bộ đã hoàn thành Roadshow lựa chọn nhà thầu tư vấn và thống nhất chỉ định thầu 4 gói thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phép tách thành các dự án độc lập. "Công nghệ xây dựng đường sắt tốc độ cao" cũng đã được Thủ tướng phê duyệt là công nghệ chiến lược.
Dự án thành phần 2 của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã được Quốc hội phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư ngày 24/8/2026. Bộ Xây dựng đã thành lập Hội đồng thẩm định và dự kiến phê duyệt dự án trong tháng 10/2026. Bộ cũng ban hành riêng 13.585 mã định mức dự toán cho dự án này.
Bên cạnh đó, Bộ đã hoàn thành xử lý vướng mắc cho 9 dự án tồn đọng, kéo dài, gồm 4 dự án đường sắt, 3 dự án đường bộ và 2 dự án ngoài ngân sách.
Bộ cũng phê duyệt điều chỉnh 5 quy hoạch chuyên ngành giao thông: đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hệ thống cảng hàng không. Riêng lĩnh vực hàng không, 14/35 quy hoạch chi tiết cảng hàng không đã được phê duyệt.
Khai thác hạ tầng mang lại nguồn thu lớn
Tính đến 15/9/2026, các tuyến cao tốc ghi nhận hơn 28,8 triệu lượt phương tiện và nộp ngân sách hơn 2.685 tỷ đồng tiền phí. Thu phí không dừng đã mở rộng ra 658 điểm, bãi đỗ, bao gồm 06 sân bay. Hơn 8 triệu phương tiện đã dán thẻ, giúp giảm 50-60% thời gian chờ. Tổng thu phí, lệ phí trong các lĩnh vực của Bộ đạt hơn 19.800 tỷ đồng, bằng 69,8% dự toán.
Về kinh phí sự nghiệp kinh tế năm 2026, lĩnh vực đường bộ được giao 6.188 tỷ đồng và đã giải ngân 3.932 tỷ đồng (56,82%).
Lĩnh vực đường sắt được giao hơn 4.146 tỷ đồng, đã giải ngân 2.556 tỷ đồng (62,43%). Lĩnh vực hàng hải được giao hơn 2.915 tỷ đồng, đã giải ngân 857 tỷ đồng (24,9%). Lĩnh vực đường thủy được giao hơn 958 tỷ đồng, đã giải ngân 3.561 tỷ đồng (29,9%). Lĩnh vực hàng không được giao hơn 11 tỷ đồng, đã giải ngân hơn 2 tỷ đồng (19%).
Lĩnh vực đường thủy được giao hơn 958 tỷ đồng, đã giải ngân 3.561 tỷ đồng.
Hàng hóa thông qua cảng biển 8 tháng đạt gần 700 triệu tấn, tăng 12% so với cùng kỳ. Kết nối giữa đường thủy nội địa và cảng biển tại Cái Mép - Thị Vải và Hải Phòng được cải thiện, góp phần giảm tải cho đường bộ.
Về hạ tầng kỹ thuật đô thị, 95% dân số đô thị được cấp nước sạch từ hệ thống tập trung. Tỉ lệ thất thoát, thất thu nước sạch còn 15%.
Cả nước có hơn 250 doanh nghiệp vận hành trên 1.000 nhà máy nước, tổng công suất khoảng 13,2 triệu m3/ngày đêm. Tuy nhiên, Tỉ lệ thu gom, xử lý nước thải đô thị mới đạt khoảng 18,5%, với 83 nhà máy xử lý tập trung.
Trong quý IV, Bộ Xây dựng sẽ chỉ đạo chủ đầu tư và nhà thầu hoàn thành các hạng mục còn lại của cao tốc Bắc - Nam phía Đông và Dự án thành phần 2 Biên Hòa - Vũng Tàu, gồm đường gom, trạm dừng nghỉ, trạm thu phí và hệ thống giao thông thông minh (ITS). Bộ sẽ đẩy nhanh 8 hầm đường bộ trên tuyến để đưa vào khai thác trong năm 2026.
Bộ cũng sẽ tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và tái định cư cho các dự án quan trọng quốc gia. Đồng thời, Bộ sẽ rà soát, bổ sung định mức cho các công trình giao thông trọng điểm, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 và triển khai Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030.
Về thể chế, Bộ Xây dựng sẽ hoàn thiện Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Hồ sơ dự án Luật Cấp, thoát nước dự kiến trình Chính phủ trong tháng 1/2027. Bộ cũng sẽ hoàn thiện Đề án "Khai thác, quản trị và bảo vệ không gian ngầm".
