Trong đó trọng tâm là tổ chức các đoàn công tác trực tiếp nắm bắt tình hình, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; đồng thời đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật về hải quan phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại của Doanh nghiệp.
Xác định đây là bước đột phá quan trọng, đồng thời là động lực thúc đẩy phát triển, ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW, Cục Hải quan đã khẩn trương xây dựng và ban hành Kế hoạch hành động triển khai thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ, bảo đảm thực hiện theo tinh thần "5 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả.
Cũng trong giai đoạn này, cơ quan Hải quan đã rà soát gần 100 văn bản quy phạm pháp luật để kiến nghị sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, tháo gỡ rào cản cho hoạt động XNK và thương mại.
Chỉ tính riêng năm 2025, Cục Hải quan đã thực hiện rà soát tổng thể toàn bộ 214 TTHC do cơ quan Hải quan trực tiếp thực hiện và 29 điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của cơ quan Hải quan. Qua kết quả rà soát, Cục Hải quan đã tham mưu đề xuất Bộ Tài chính phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa đối với 39 thủ tục hành chính lĩnh vực Hải quan (tại Quyết định số 2421/QĐ-BTC ngày 9/7/2025) và trình Chính phủ phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa đối với 39 thủ tục hành chính lĩnh vực Hải quan và bãi bỏ 15 điều kiện kinh doanh không cần thiết (tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg ngày 27/8/2025).
Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước ta đang đẩy mạnh "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia"; cơ quan hải quan đã tích cực cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, áp dụng các phương pháp quản lý hải quan hiện đại như: xác định trước mã số, trị giá, xuất xứ; kiểm tra sau thông quan; quản lý rủi ro; công nhận DN ưu tiên; đánh giá tuân thủ pháp luật hải quan… qua đó khuyến khích DN chấp hành tốt pháp luật, hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan và tạo thuận lợi thương mại, thúc đẩy việc thông quan nhanh hàng hóa, giảm thiểu các chi phí phát sinh cho cơ quan hải quan và DN.
Trên cơ sở đó, Cục Hải quan đã phê duyệt Đề án Giảm tỷ lệ kiểm tra trong thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa XNK; trong đó đặt ra mục tiêu đến năm 2026, giảm tỷ lệ kiểm tra: "Tỷ lệ phân luồng Xanh 70%, tỷ lệ phân luồng Vàng 25%, tỷ lệ phân luồng Đỏ không quá 5%" và Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2030 đã đặt ra mục tiêu "Giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm", "Giảm tỷ lệ kiểm tra trong quá trình làm thủ tục hải quan, đẩy mạnh kiểm tra trước và sau thông quan".
Đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa
Ngành Hải quan luôn xác định giải pháp chiến lược và ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, chuyển đổi số là công cụ hữu hiệu nhằm tạo thuận lợi thương mại, góp phần nâng cao vị thế cạnh tranh thương mại cho DN trên thị trường khu vực và trên thế giới.
Theo ông Trần Đức Hùng, những năm qua, ngành Hải quan luôn xác định, ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, chuyển đổi số là công cụ hữu hiệu nhằm tạo thuận lợi thương mại, góp phần nâng cao vị thế cạnh tranh thương mại cho DN trên thị trường khu vực và trên thế giới. Đặc biệt, ngành Hải quan đã và đang nỗ lực triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp để thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Theo đó, đặt mục tiêu ngay trong năm 2025 thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, bảo đảm bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết; giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết các thủ tục hành chính, 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.
Thực hiện mục tiêu này, Cục Hải quan tiếp tục đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, thúc đẩy cải cách, hiện đại hóa với phương châm phục vụ tốt nhất cho người dân và DN.
Với những nỗ lực, quyết tâm, bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính trong việc triển khai công tác ứng dụng CNTT, chuyển đổi số tạo thuận lợi tối đa cho người dân và DN, Cục Hải quan đã hoàn thành mục tiêu 5E (E-Declaration; E-payment; E-C/O; E-Permit và E-Manifest) về ứng dụng CNTT trong quản lý nhà nước về hải quan và được cộng đồng DN ghi nhận đánh giá cao.
Theo đó, đối với việc thực hiện khai báo điện tử và xử lý thông quan tự động (E-Declaration), đến nay, 100% thủ tục hải quan cơ bản đã được tự động hóa, các đơn vị hải quan trên phạm vi toàn quốc với 99,65% DN tham gia, xử lý hơn 99,6% tờ khai và thời gian thông quan đối với hàng luồng Xanh chỉ từ 1-3 giây.
Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS cho phép sử dụng chứng từ điện tử có gắn chữ ký số để khai báo hải quan qua mạng internet. Hệ thống tự động xử lý, phân luồng và phản hồi cho DN, ra quyết định thông quan hàng hóa.
Cơ quan Hải quan cũng thúc đẩy thực hiện thanh toán điện tử (E-Payment) bằng việc triển khai Đề án nộp thuế điện tử và thông quan 24/7 từ năm 2017. Theo đó, DN có thể nộp tiền thuế mọi lúc, mọi nơi, mọi phương tiện; hạn chế tối đa việc thanh toán bằng tiền mặt và thay vào đó là thực hiện giao dịch trên môi trường điện tử; đảm bảo thông tin nộp tiền được thanh khoản thuế kịp thời, chính xác, từ đó giúp giảm thời gian nộp thuế, giảm thời gian thông quan hàng hóa ngay sau khi DN hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế. Đến nay, số thuế thu được bằng phương thức điện tử đạt khoảng 98% tổng số thu ngân sách của Cục Hải quan.
Tháo gỡ khó khăn, mục tiêu hướng tới
Ông Trần Đức Hùng nhấn mạnh, một khó khăn đến từ quy trình ban hành văn bản phức tạp và việc tham vấn ý kiến trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, Luật Ban hành văn bản quyphạm pháp luật năm 2025 mới ban hành đã cho phép rút ngắn thời gian xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Mặc dù vậy, trình tự thủ tục về cơ bản không thay đổi nhiều, thậm chí phát sinh thêm một số việc trong quá trình tổ chức thực hiện.
Ngoài ra, trong quá trình xây dựng văn bản, đơn vị chủ trì sẽ tổ chức lấy ý kiến của các đối tượng liên quan dưới nhiều hình thức, tuy nhiên, chất lượng tham gia ý kiến của các đối tượng liên quan chưa sâu sát, chưa thực sự nghiêm túc, chưa phản ánh đúng với thực tế, chưa dự báo được những vấn đề phát sinh, dẫn đến văn bản ngay sau khi ban hành lại phát sinh vướng mắc.
Để tiếp tục hỗ trợ tối đa doanh nghiệp xuất nhập khẩu và đầu tư trong thời gian tới, Cục Hải quan sẽ tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách, quy định pháp luật; thực hiện nghiêm việc đánh giá tác động, thẩm định thủ tục hành chính, bảo đảm không phát sinh chi phí, thời gian không cần thiết cho doanh nghiệp.
Đồng thời, trong quá trình xây dựng văn bản, đơn vị chủ trì gặp rất nhiều khó khăn khi xảy ra vấn đề mang tính pháp lý, các thành viên cũng phải chịu trách nhiệm. Không chỉ vậy, văn bản khi xây dựng phải đảm bảo sự thống nhất với các hệ thống văn bản quy phạm pháp luật khác; phải cân nhắc giữa mục tiêu tạo thuận lợi và quản lý, nếu việc tạo thuận lợi bị các đối tượng thực hiện lợi dụng những kẽ hở của văn bản để trục lợi, vi phạm dễ dẫn đến rủi ro về pháp lý cho đơn vị soạn thảo.
Song song với đó, ngành Hải quan tiếp tục tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, góp phần xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh, đồng hành cùng doanh nghiệp phát triển bền vững.
Thanh Tâm
