Hải quan kiểm tra hàng hóa phát hiện vi phạm.
Chủ động nhận diện hàng giả, tăng cường kiểm soát biên giới
Trước tình hình thực tế, ngành Hải quan đã triển khai quyết liệt nhiều biện pháp ngăn chặn. Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về các giải pháp đấu tranh với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Cục Hải quan đã lập tức ban hành Công văn số 15923/CHQ-ĐTCBL ngày 6/5/2026. Văn bản này yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực đồng bộ triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tăng cường giám sát để chủ động đấu tranh với các hành vi vi phạm.
Theo báo cáo mới nhất từ Cục Hải quan thông qua Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, hoạt động vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới đang gia tăng mạnh. Đáng chú ý là sự gia tăng của các vụ việc vận chuyển quá cảnh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Cơ quan chức năng đã xử lý 15 vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ và hàng giả, tăng 114,3% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó có 3 vụ việc mang dấu hiệu hình sự và 12 vụ vi phạm hành chính.
Phân tích theo địa bàn, tuyến biển tiếp tục là khu vực trọng điểm với 1.130 vụ vi phạm được phát hiện, chiếm 59,4% tổng số vụ và tăng 64,7% so với cùng kỳ năm trước. Hoạt động sai phạm tập trung chủ yếu tại các cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép và Đà Nẵng. Các đối tượng thường xuyên có hành vi vi phạm quy định về chính sách nhập khẩu, cụ thể là nhập khẩu hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành nhưng không xuất trình được thông báo kết quả theo quy định.
Hải quan siết chặt kiểm soát, liên tiếp phát hiện hàng ngàn vụ buôn lậu và gian lận thương mại. Ảnh minh họa.
Kết quả từ ngày 7/5 đến hết ngày 30/5, toàn ngành Hải quan đã phát hiện và xử lý 41 vụ việc liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó có 2 vụ việc được chuyển cơ quan công an điều tra, khởi tố theo quy định.
Trong công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại, từ ngày 15/12/2025 đến ngày 14/5/2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 8.931 vụ vi phạm, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 8.394,3 tỷ đồng.
Cơ quan Hải quan đã khởi tố 4 vụ và chuyển khởi tố 50 vụ. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 2.627,1 tỷ đồng.
Ngoài ra, trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 72 vụ với 196 đối tượng, trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 23 vụ. Tang vật thu giữ khoảng 428,07kg ma túy các loại.
Buôn lậu đường vẫn là điểm nóng trên tuyến biên giới
Trao đổi với báo chí ngày 9/6, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu Đặng Thanh Dũng cho biết mặt hàng đường vẫn tiềm ẩn nguy cơ buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới do là hàng tiêu dùng thiết yếu, có chênh lệch giá giữa các thị trường và mang lại lợi nhuận cao.
Trên tuyến đường bộ, cơ quan chức năng đấu tranh và bắt giữ 572 vụ vi phạm, chiếm 30,1% tổng số vụ và tăng 37,8% so với năm 2025. Hoạt động buôn lậu diễn biến phức tạp tại các tuyến biên giới giáp Trung Quốc, Lào và Campuchia. Các đối tượng triệt để lợi dụng chính sách tạo điều kiện thuận lợi trong xuất nhập khẩu và chính sách ưu đãi cho cư dân biên giới để thực hiện hành vi vận chuyển trái phép. Tại khu vực miền Trung và tuyến biên giới Việt Nam - Lào, tình trạng mua bán trái phép đường kính trắng, ma túy và vận chuyển quá cảnh hàng giả mạo nhãn hiệu vẫn tiếp diễn.
Tình trạng vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới Lào cũng như tiền tệ, pháo nổ qua biên giới Trung Quốc chưa có dấu hiệu dừng lại. Tại các cửa khẩu và đường mòn lối mở giáp Trung Quốc, sự gia tăng của hoạt động vận chuyển thực phẩm đông lạnh không có chứng từ hợp pháp đang đặt ra nhiều thách thức cho lực lượng chức năng. Đồng thời, tuyến hàng không cũng ghi nhận nhiều vụ việc vi phạm tập trung tại các sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng.
Theo Chi cục Điều tra chống buôn lậu, hoạt động buôn lậu đường có xuất xứ nước ngoài vẫn diễn ra trên một số tuyến biên giới, đặc biệt tại khu vực biên giới Việt Nam - Lào thuộc tỉnh Quảng Trị. Tuyến sông Sê Pôn giáp Lào, dài hơn 15km từ cửa khẩu Lao Bảo qua các xã Lao Bảo, Tân Thành và Tân Long, được xác định là địa bàn trọng điểm về buôn lậu và vận chuyển hàng hóa qua biên giới.
Các đối tượng thường thuê người sử dụng đò gắn máy cải tiến vận chuyển hàng dọc sông Sê Pôn, lợi dụng thời tiết xấu, đêm tối và địa hình phức tạp để đưa hàng lậu vào bờ phía Việt Nam rồi tập kết tại các kho hàng dọc biên giới.
Sau đó, hàng hóa được vận chuyển bằng xe thồ, xe kéo hoặc gùi cõng qua các đường mòn, lối mở nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng trước khi đưa vào nội địa tiêu thụ. Các đối tượng còn bố trí người theo dõi hoạt động của lực lượng hải quan 24/24 giờ để thông báo, hỗ trợ né tránh kiểm tra.
Trước thực trạng này, lực lượng Hải quan đã tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, tuần tra, kiểm soát tại các địa bàn trọng điểm và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong đấu tranh chống buôn lậu.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 12 vụ vận chuyển trái phép mặt hàng đường; thu giữ 23.650kg đường các loại, trị giá gần 450 triệu đồng và xử phạt vi phạm hành chính.
Ông Đặng Thanh Dũng đề nghị người dân không tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, không mua bán hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ và chủ động cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Thanh Tâm
