Ngày 22/10, Trường Đại học Phương Đông tổ chức khai mạc Hội thảo "Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số trong Giáo dục hướng tới Phát triển bền vững" lần II, với sự tham dự của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và sinh viên.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Hữu Cương, Hiệu trưởng Trường Đại học Phương Đông, nhấn mạnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc, quản trị và kết nối với thế giới. Những thay đổi này mở ra nhiều cơ hội, đồng thời đặt ra những vấn đề quan trọng đối với giáo dục.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Cương, Hiệu trưởng Trường Đại học Phương Đông phát biểu khai mạc (Ảnh: Quốc Tiệp).
Theo ông, yêu cầu đặt ra không chỉ là làm thế nào để công nghệ nâng cao chất lượng giáo dục, mà còn là làm thế nào để người học có tư duy độc lập, năng lực đánh giá thông tin và trách nhiệm với những quyết định của mình. Đổi mới giáo dục cũng cần hướng tới những giá trị lâu dài, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Cương cho rằng công nghệ càng phát triển nhanh, các cơ sở giáo dục càng cần xác định rõ những giá trị cần gìn giữ, những nội dung cần đổi mới và mục tiêu của quá trình đổi mới. Một nền giáo dục có chất lượng phải giúp người học làm chủ tri thức, công nghệ, đồng thời nuôi dưỡng nhân cách, khả năng suy nghĩ độc lập và ý thức phục vụ cộng đồng.
Các đại biểu tham dự hội thảo (Ảnh: Quốc Tiệp).
Từ góc nhìn này, các trường đại học không thể chỉ dừng lại ở việc đưa công nghệ vào giảng dạy hay quản trị, mà cần xem xét lại cách tổ chức giáo dục, phát triển năng lực giảng viên, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, cơ quan quản lý, cộng đồng.
Nghiên cứu khoa học cần đi cùng nhu cầu thực tiễn, đổi mới sáng tạo cần được kiểm chứng bằng giá trị, chuyển đổi số cần hướng tới chất lượng, khả năng tiếp cận và phát triển bền vững.
Tạo hiệu quả thực chất khi ứng dụng AI
Chia sẻ bên lề hội thảo với Người Đưa Tin, PGS.TS. Vũ Kim Bảng, Trưởng khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Phương Đông, cho rằng AI không chỉ tác động sâu rộng đến giáo dục mà còn ảnh hưởng đến hầu hết lĩnh vực của đời sống xã hội hiện đại.
PGS.TS. Vũ Kim Bảng, Trưởng khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Phương Đông (Ảnh: Quốc Tiệp).
Theo PGS.TS. Vũ Kim Bảng, một trong những cơ hội lớn mà AI mang lại là khả năng hỗ trợ toàn diện cho cả giảng viên và sinh viên.
Đối với giảng viên, AI có thể hỗ trợ soạn bài, xây dựng giáo án, thiết kế bài giảng và chuẩn bị nội dung thuyết trình. Với người học, đặc biệt trong lĩnh vực ngoại ngữ, công nghệ này hỗ trợ rèn luyện các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời giúp sinh viên tiếp cận kiến thức và thực hiện các bài tập.
Tại Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Phương Đông, AI đã được đưa vào ứng dụng trong hoạt động chuyên môn. Giảng viên sử dụng công nghệ này để biên soạn học liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu và hỗ trợ luyện phát âm – một kỹ năng quan trọng trong học ngoại ngữ.
Sinh viên cũng được khuyến khích sử dụng AI để luyện tập, xây dựng dữ liệu và hỗ trợ tiếp cận các nội dung lý thuyết về dịch thuật.
"Chúng tôi đều vận dụng AI, đặc biệt trong phát âm và dịch thuật. Sinh viên ứng dụng AI trong trả bài, xây dựng dữ liệu và luyện tập", PGS.TS. Vũ Kim Bảng chia sẻ.
PGS.TS. Vũ Kim Bảng phát biểu trao đổi trong hội thảo (Ảnh: Quốc Tiệp).
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, ông cho rằng nguy cơ lạm dụng AI là thách thức đáng chú ý. Khi người học dựa hoàn toàn vào AI để làm bài tập mà không sử dụng trí tuệ và kiến thức của chính mình, họ dễ đánh mất khả năng tư duy độc lập và nhận thức thực chất.
"Nếu sinh viên sử dụng AI để thực hiện toàn bộ bài tập, tiếp nhận câu trả lời có sẵn mà không tự tìm hiểu, phân tích và hình thành quan điểm riêng, quá trình học tập có thể không đạt được mục tiêu phát triển năng lực thực chất", PGS.TS. Vũ Kim Bảng nói.
Theo PGS.TS Vũ Kim Bảng tình trạng này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với giảng viên. Người dạy cần có đủ năng lực chuyên môn để nhận diện đâu là kiến thức, năng lực thực sự của sinh viên, đâu là phần nội dung được công cụ AI hỗ trợ. Qua đó, giảng viên có thể đánh giá chính xác hơn quá trình học tập và mức độ hiểu bài của người học.
Từ thực tiễn ứng dụng AI trong giáo dục đại học, PGS.TS Vũ Kim Bảng cho rằng vấn đề cốt lõi không phải là hạn chế người học tiếp cận công nghệ, mà là giúp họ sử dụng công nghệ đúng cách, có trách nhiệm và đạt được hiệu quả thực chất.
"Sinh viên có thể tận dụng AI để tìm kiếm gợi ý, tham khảo tài liệu, luyện tập kỹ năng hoặc hỗ trợ giải quyết những vấn đề khó. Tuy nhiên, các em vẫn cần chủ động kiểm tra thông tin, đối chiếu với nguồn tài liệu đáng tin cậy, tự phân tích và đưa ra kết luận của mình", PGS.TS. Vũ Kim Bảng bày tỏ.
Đại học giữ vai trò quan trọng trong chuyển đổi AI quốc gia
Chia sẻ tại hội thảo TS. Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ đã trình bày về Chính sách và Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo, trong đó nhấn mạnh vai trò của các trường đại học đối với quá trình chuyển đổi AI quốc gia.
TS. Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ (Ảnh: Quốc Tiệp).
Theo TS. Trần Anh Tú, các trường đại học có vị trí quan trọng trên ba phương diện: đào tạo nhân lực có khả năng vận dụng AI trong chuyên môn và nghề nghiệp; nghiên cứu, tạo ra tri thức mới, phát triển công nghệ và kết nối chuyển giao; đồng thời ứng dụng AI vào hoạt động dạy học, nghiên cứu và quản trị nhà trường.
Ba phương diện này có mối quan hệ chặt chẽ. Chất lượng đào tạo tạo nền tảng cho năng lực nghiên cứu, trong khi các bài toán thực tiễn giúp chương trình đào tạo cập nhật, gắn với nhu cầu xã hội và thị trường lao động.
Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đề ra mục tiêu, đến năm 2030, Việt Nam sẽ thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI; quy mô nền kinh tế AI tương đương khoảng 6% GDP; năng suất lao động trong các ngành, lĩnh vực ứng dụng AI tăng tối thiểu 10-15%.
Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu châu Á về nghiên cứu, phát triển, làm chủ AI và chuyển đổi AI quốc gia.
TS. Trần Anh Tú trình bày về Chính sách và Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo (Ảnh: Quốc Tiệp).
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Chiến lược xác định 9 trụ cột, bao gồm phát triển nhân lực AI và kỹ năng AI toàn dân; dữ liệu và mô hình AI; hạ tầng AI; nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ AI; ứng dụng AI trong quản trị quốc gia và các ngành, lĩnh vực; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã; phát triển hệ sinh thái AI; quản trị AI an toàn, đáng tin cậy.
Theo TS. Trần Anh Tú, các trường đại học có thể tham gia vào những trụ cột này thông qua phát triển đội ngũ, đổi mới chương trình đào tạo, xây dựng dữ liệu chuyên ngành, nhóm nghiên cứu, ứng dụng trong giáo dục và hợp tác doanh nghiệp.
Trong đó, đào tạo chuyên sâu cần gắn với môi trường nghiên cứu; nghiên cứu cần có dữ liệu và điều kiện tính toán; phát triển sản phẩm cần có nhu cầu sử dụng và đối tác; ứng dụng cần đi cùng khả năng quản trị.
Từ những vấn đề được trao đổi tại hội thảo, có thể thấy chuyển đổi số và ứng dụng AI trong giáo dục không chỉ là yêu cầu về công nghệ, mà còn là quá trình đổi mới phương thức đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học. Hiệu quả của quá trình này cần được đánh giá bằng chất lượng học tập, năng lực thực chất của người học và những giá trị mà giáo dục mang lại cho xã hội.
