Wasabi loại gia vị nổi tiếng của Nhật Bản không sở hữu vẻ ngoài bắt mắt, nhưng lại được xem là một trong những nông sản đắt đỏ nhất thế giới. Với giá bán có thể lên tới khoảng 250 USD/kg (khoảng 6,5 triệu đồng), loại củ này được ví như "vàng xanh" nhờ độ hiếm và quy trình canh tác vô cùng khắt khe.
Không giống các loại cây trồng thông thường, Wasabi rất khó nhân rộng ở quy mô thương mại. Cây chỉ sinh trưởng tốt trong điều kiện tự nhiên đặc biệt, khiến sản lượng luôn ở mức hạn chế, trong khi nhu cầu từ các nhà hàng cao cấp trên thế giới không ngừng tăng.
Những vùng trồng Wasabi nổi tiếng của Nhật Bản thường nằm sâu trong các thung lũng và sườn núi, nơi có nguồn nước suối tinh khiết chảy quanh năm. Địa hình hiểm trở khiến việc vận chuyển vật tư cũng như thu hoạch chủ yếu phải thực hiện thủ công.
Ảnh minh họa
Để phát triển khỏe mạnh, Wasabi cần đất có độ pH từ 6-7, nguồn nước sạch liên tục, nhiệt độ ổn định khoảng 15°C và môi trường râm mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Nông dân còn phải xây dựng hệ thống lọc nước tự nhiên bằng nhiều lớp cát và đá để đảm bảo dòng nước luôn trong, mát và giàu oxy.
Đây cũng là loại cây rất "khó chiều" cần lượng nước dồi dào nhưng không chịu được ngập úng, đồng thời dễ bị sâu bệnh tấn công. Chỉ cần nhiệt độ hoặc chất lượng nguồn nước thay đổi, cây có thể chậm phát triển hoặc chết hàng loạt. Chính vì vậy, việc trồng Wasabi đòi hỏi người nông dân phải có nhiều kinh nghiệm và chăm sóc tỉ mỉ.
Ảnh minh họa
Mất 2 năm mới thu hoạch được một củ
Từ khi trồng đến lúc thu hoạch, Wasabi phải mất khoảng hai năm để đạt chất lượng tốt nhất. Mỗi củ trưởng thành chỉ nặng trung bình khoảng 300 gram, khiến năng suất khá thấp so với nhiều loại cây trồng khác.
Đặc biệt, hương vị cay nồng đặc trưng của Wasabi tươi chỉ giữ được khoảng 15 phút sau khi được mài. Vì vậy, tại các nhà hàng Nhật cao cấp, Wasabi thường được mài ngay trước khi phục vụ để giữ trọn hương vị.
Không phải Wasabi nào cũng là Wasabi thật
Do nguồn cung khan hiếm và giá thành rất cao, phần lớn sản phẩm được gọi là "Wasabi" tại các nhà hàng trên thế giới thực chất là hỗn hợp từ củ cải cay (horseradish), mù tạt và phẩm màu xanh. Wasabi nguyên chất chỉ chiếm một tỉ lệ rất nhỏ trên thị trường và chủ yếu xuất hiện tại những nhà hàng cao cấp hoặc các vùng sản xuất truyền thống của Nhật Bản.
Chính điều kiện canh tác khắt khe, thời gian sinh trưởng kéo dài và sản lượng hạn chế đã khiến Wasabi trở thành một trong những loại gia vị đắt đỏ nhất thế giới. Không chỉ mang giá trị kinh tế cao, loại củ này còn được xem là biểu tượng cho sự tỉ mỉ và tinh tế trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản.
Không chỉ là một loại gia vị cao cấp, Wasabi còn được đánh giá cao nhờ giá trị dinh dưỡng. Dù có hàm lượng nước tương tự nhiều loại rau củ khác, Wasabi lại chứa nhiều dưỡng chất như protein, canxi, magie, phốt pho và kali. Một số nghiên cứu cho thấy các hợp chất tự nhiên trong Wasabi có tiềm năng hỗ trợ bảo vệ sức khỏe, góp phần chống oxy hóa, giảm nguy cơ mắc một số bệnh tim mạch, hỗ trợ xương khớp và tăng cường sức khỏe tổng thể.
Chính vì giá thành quá cao và nguồn cung hạn chế, phần lớn sản phẩm mang tên Wasabi trên thị trường hiện nay không được làm từ củ Wasabi nguyên chất.
Theo thống kê, khoảng 95% "Wasabi" phục vụ tại các nhà hàng Nhật Bản trên thế giới thực chất là hỗn hợp từ củ cải cay (horseradish), mù tạt và phẩm màu xanh. Chỉ một tỉ lệ rất nhỏ, khoảng 5%, là Wasabi thật được làm từ thân củ Wasabi nguyên chất.
Điều này càng làm tăng giá trị của loại củ được mệnh danh là "vàng xanh" Nhật Bản biểu tượng cho sự cầu kỳ, tinh tế và kỹ thuật canh tác bậc cao trong văn hóa ẩm thực xứ sở hoa anh đào.
Những năm gần đây, nhu cầu sử dụng Wasabi trong ẩm thực, mỹ phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. Trong khi đó, sản lượng tại Nhật Bản có xu hướng giảm do chi phí nhân công cao và điều kiện trồng trọt ngày càng khó khăn.
Trước nhu cầu lớn của thị trường, nhiều quốc gia đã tìm cách phát triển loại cây "khó chiều" này. Ngoài Nhật Bản, Wasabi hiện được trồng thành công tại một số khu vực ở Canada, Mỹ, Trung Quốc, New Zealand và Việt Nam.
Tại Việt Nam, Wasabi được đưa về trồng thử nghiệm ở những khu vực có khí hậu mát mẻ như các khu rừng bán nhiệt đới quanh Đà Lạt. Nhờ điều kiện tự nhiên phù hợp và quy trình chăm sóc đặc biệt, một số mô hình đã đạt kết quả khả quan, thậm chí có doanh nghiệp hướng tới xuất khẩu Wasabi sang thị trường Nhật Bản.
Trúc Chi (t/h)
