Nhắc đến những món ăn “kinh dị” nhất thế giới, không thể bỏ qua lẩu phân bò – đặc sản có nguồn gốc từ vùng núi Quý Châu (Trung Quốc). Món này thực chất là dạng canh được nấu từ dịch cỏ chưa tiêu hóa trong dạ dày bò, kết hợp với mật bò và các loại thảo mộc địa phương.
Mặc dù có tên gọi không mấy hấp dẫn, tuy nhiên "lẩu phân bò" nhưng món ăn lại không chứa phân động vật. Trên thực tế, thành phần chính của món ăn là số thức ăn chưa tiêu hóa hết trong dạ dày bò. Mặc dù vậy, món ăn này vẫn xếp hạng kinh dị nhất thế giới.
Mặc dù có tên gọi gây “sốc”, lẩu phân bò thực chất không chứa chất thải. Thành phần chính của món ăn là phần thức ăn chưa tiêu hóa hết trong dạ dày bò. Dù vậy, cái tên và cách chế biến đặc biệt vẫn khiến món này thường xuyên bị xếp vào danh sách những món ăn “kinh dị” nhất thế giới.
Để chế biến, người nấu phi thơm tỏi, gừng, hành lá và ớt Quý Châu, sau đó xào sơ thịt bò và nội tạng rồi đổ thêm dịch dạ cỏ cùng mật bò vào đun sôi. Nước dùng thành phẩm có màu xanh ô liu đậm, khá đặc trưng.
Một nồi lẩu đạt chuẩn đòi hỏi sự kỳ công và khéo léo. Người dân địa phương cho biết, trước khi giết mổ, bò được cho ăn nhiều cỏ tươi và thảo dược để tạo nên hương vị đặc trưng cho phần dịch dạ cỏ.
Dù gây e dè vì tên gọi, món ăn lại có mùi gần giống các loại canh thảo mộc hơn là mùi hôi. Nước dùng mang vị ngọt umami của thịt bò, xen lẫn hậu vị đắng nhẹ từ mật và các loại cỏ. Khi ăn, thực khách thường chấm cùng hỗn hợp ớt bột khô, hành lá và tỏi băm.
Đáng chú ý, phần dịch lỏng không phải chất thải mà là dịch tiêu hóa sơ cấp từ dạ cỏ – ngăn đầu tiên trong dạ dày bò. Phần dịch này chứa chất xơ chưa tiêu hóa, giàu diệp lục và enzyme, được ví như một dạng “trà thảo mộc” hình thành trong cơ thể động vật.
Tại Trung Quốc, món ăn này phổ biến trong cộng đồng dân tộc Miêu và Đồng ở vùng núi Quý Châu. Với họ, đây không chỉ là món ăn mà còn là cách tận dụng và hấp thụ nguồn dinh dưỡng tự nhiên tích tụ trong cơ thể gia súc.
Theo các nguyên lý y học cổ truyền, dịch chiết từ bò được xem là có dược tính.
Tại vùng thung lũng có độ ẩm cao của Quý Châu, người dân dùng nước lẩu này như bài thuốc hỗ trợ cho hệ tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thụ các dưỡng chất từ thảo mộc tự nhiên đã được xử lý trước trong dạ dày bò. Quan niệm này tương đồng với một số hệ thống y học cổ truyền khác, trong đó các sản phẩm từ bò được xem là có giá trị bồi bổ.
Món ăn phản ánh cách cư dân địa phương thích nghi với môi trường sống và nguồn thực phẩm hạn chế, khi họ tận dụng hệ tiêu hóa của gia súc để khai thác dưỡng chất từ các loại cỏ và thảo dược tự nhiên, đồng thời sử dụng gần như toàn bộ con vật.
Dù "lẩu phân bò" gây tranh cãi, nó vẫn phản ánh lịch sử sinh tồn của các cộng đồng miền núi, nơi mọi phần của động vật đều được tận dụng. Từ điều kiện khắc nghiệt, người dân đã hình thành khẩu vị riêng, tạo nên bản sắc ẩm thực khác biệt.
Trang tin Sohu của Trung Quốc nói món 'lẩu phân bò' khi đun sực mùi phân bò, nhưng sau khi người dân cho thêm mật bò cùng nhiều loại hương vị khác thì càng ăn càng có mùi thơm.
"Lẩu phân bò" được chế biến rất công phu nên người dân ở đây chỉ nấu "lẩu phân bò" vào dịp quan trọng khi đông đủ các thành viên trong gia đình, đặc biệt là tết Nguyên Đán. Khi đó, mọi người sẽ quây quần bên nồi lẩu nóng hổi giữa tiết trời giá lạnh vào những ngày đầu năm.
Trúc Chi (t/h)
