Một bài vè vụng, kém cỏi, dù ý định là tốt

Một bài vè vụng, kém cỏi, dù ý định là tốt

Vũ Nho
Thứ 6, 27/08/2021 | 18:07
Tôi chỉ đọc bài thơ Bắt nạt khi nó được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 6 mới, đươc cư dân mạng bàn tán. Tôi cũng đã đọc bình luận của nhiều người chê, khen.

Và cũng đọc tác giả trao đổi lại những ai chê mình. Đã đọc bài của một giáo viên có tên tuổi trong nghề khen bài này. Và có nhiều người khen, cũng không ít người chê, nhưng đều nhận được sự cám ơn!

Thật tình thì việc “bắt nạt” là chuyện từ muôn thuở, đâu phải bây giờ mới xuất hiện. Kẻ mạnh bắt nạt kẻ yếu. Ma mới bắt nạt ma cũ. Đó là hành động cậy thế, cậy quyền, cậy sức dọa dẫm, bắt người ta phải sợ, phải theo ý mình. Hành động bắt nạt dù với bất cứ hình thức nào, dù với bất cứ lí do gì, trong cộng đồng đều nhất trí coi là hành động xấu, đáng phê phán, đáng lên án.

Nhắc nhở các em rằng hành động bắt nạt là xấu, là hôi, là không cần thiết. Không nên bắt nạt. Thay vì bắt nạt thì làm những chuyện tốt đẹp, vui vẻ, bổ ích khác chẳng tốt hơn, hay hơn ư? Ví như hát, nhảy híp-hốp….

Đó là những ý tưởng rất tốt. Chê hành vi bắt nạt là cần, là có tính giáo dục. Tuy vậy, việc triển khai ý tưởng này thành bài thơ như tác giả thì không thành công.

Thứ nhất, nó là một bài vè có vần, có nhịp, nhưng mọi thứ đã nói trắng phớ cả ra rồi. Như là lời kêu gọi, lời hô hào.

Chả có hình ảnh nào trong những câu này: Bắt nạt là xấu lắm/Đừng bắt nạt, bạn ơi/Bất cứ ai trên đời/Đều không cần bắt nạt

(Thật ra thì một số ít kẻ bất tài, huênh hoang, muốn khuất phục người khác vẫn cần bắt nạt).

Thứ hai, đoạn dưới này cũng không có hình ảnh gì cả, mà diễn đạt lại không phù hợp với chuyện “bắt nạt”. Ăn mù tạt là đối diện thử thách. Trêu mù tạt lại là thử sức với kẻ mạnh ư? Cái món mù tạt, hạt cải cay bỗng dưng được đưa vào để thách kẻ bắt nạt, thật quá tùy tiện theo kiểu đồng dao dở!

Sao không ăn mù tạt**/Đối diện thử thách đi?/Thử kẻ yếu làm gì/Sao không trêu mù tạt?

Việc đưa ra lời khuyên coi như là không cần bắt nạt ở mọi chỗ, mọi nơi, nhưng mà chả theo một mạch lạc nào. Hãy xem:

Đừng bắt nạt người lớn/Đừng bắt nạt trẻ con/Đừng bắt nạt nước khác/ Trên khắp trái đất tròn

Đừng bắt nạt mèo, chó/Đừng bắt nạt cái cây/Đừng bắt nạt ai cả/Vì bắt nạt dễ lây

Bạn đọc viết - Một bài vè vụng, kém cỏi, dù ý định là tốt

Bài thơ "Bắt nạt" nằm trong sách Ngữ văn lớp 6 (tập 1), thuộc bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" do Nhà xuất bản Giáo dục phát hành. Bài thơ được trích từ tập thơ "Ra vườn nhặt nắng" của tác giả Nguyễn Thế Hoàng Linh.

Trẻ con làm sao mà bắt nạt người lớn được? Khuyên người lớn hay khuyên trẻ con? Đừng bắt nạt nước khác lại khuyên các chính phủ, các nguyên thủ quốc gia? Rồi lại khuyên trẻ con (và có thể cả người lớn) không bắt nạt mèo, chó, cái cây và cả con người! Trình bày quá tùy tiện, lộn xộn. Và cái lí cho lời khuyên thì thật ngô nghê, kì quặc: “Vì bắt nạt dễ lây”! Chả lẽ vì “dễ lây” mà người ta phải ngừng, dừng, đừng, thôi, chấm dứt bắt nạt sao? Bắt nạt có phải là biến thể Delta của Covid-19 đâu!

Để kết thúc thì lại càng buồn cười. Tự tin không phải lối:

Bạn nào bắt nạt bạn/Cứ đưa bài thơ này/Bảo nếu cần bắt nạt/Thì đến gặp tớ ngay


Tưởng là tớ có phép màu gì, hóa ra chỉ là anh chàng chịu bắt nạt nhiều rồi, bị bắt nạt quen rồi. Có tính tếu táo nhưng đây không phải là lúc “tếu”. Gặp anh ta làm gì? Ngỡ là được giải cứu, được bênh vực, được trừng phạt kẻ bắt nạt. Nhưng không phải. Té ra:

Cứ đến bắt nạt tớ/Bị bắt nạt quen rồi

Hóa ra anh chàng cũng chả có cách nào, chả có “võ” gì. Chỉ là hứng chịu bắt nạt thay cho bạn, bởi anh ta quen bị bắt nạt!

Vẫn không thích bắt nạt/Vì bắt nạt rất hôi!

Thế đấy! Vòng vo Tam quốc một hồi thì chả thêm được điều gì mới. Mở đầu đã bảo “Bắt nạt là xấu lắm”. Kết thúc thì “ Bắt nạt rất hôi”.

Tóm lại, đây là một bài vè, một bài vè vụng, kém cỏi, dù ý định là tốt là đáng hoan nghênh!

Cũng không nên trách tác giả.Và trách người tuyển chọn cũng vừa thôi. Bởi vì người tuyển chưa hẳn là nhà thơ, có khi chỉ thấy mục đích giáo dục phù hợp. Mà ngay các nhà thơ khi chọn bài trao giải thưởng, bài đăng báo vẫn bị chê đó thôi.

Bàn bạc về một bài thơ thì người khen, người chê là chuyện thường. Điều quan trọng là cần lắng nghe nhau để tìm ra cái đúng! (Thật khá khôi hài là tác giả khuyên bạn trẻ rằng “Bắt nạt là xấu lắm”, nhưng khi bạn trẻ vào chê thơ mình thì tác giả lại ngạo nghễ “bắt nạt” họ!)

Tôi nói ra điều này chỉ bằng cảm thụ cá nhân. Ai đồng tình cũng vui. Mà ai phản đối, cũng quý, vì có đọc kĩ, người ta mới phản đối! Tôi vẫn tin vào cụ Nguyễn Du khi cụ tổng kết: “Mà trong lẽ phải có NGƯỜI, có TA”

*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả

Nhà phê bình văn học Vũ Nho, PGS-TS Văn học, nguyên chuyên viên Văn, bộ GD&ĐT.

Bắt nạt và ngôn ngữ "mù tạt"

Thứ 6, 20/08/2021 | 19:04
Nhiều ý kiến cho rằng, sự lựa chọn bài thơ “bắt nạt” của tác giả vào chương trình SGK cho học sinh lớp 6 học là không phù hợp, không thỏa đáng.

SGK NXB Giáo dục Việt Nam “chưa sạch nước cản” về tiếng Việt?

Chủ nhật, 08/08/2021 | 14:16
Điều tưởng như khó tin lại là sự thật ở cuốn Tiếng Việt lớp 2 bộ Kết nối tri thức với cuộc sống của NXB Giáo dục Việt Nam.

Có phải NXB Giáo dục Việt Nam đã gộp 4 bộ sách thành 2?

Thứ 3, 09/03/2021 | 09:23
NXBGDVN nói gộp 4 bộ sách thành 2, tuy nhiên thực tế đã chứng minh không phải như vậy.
Cùng tác giả

Một bài vè vụng, kém cỏi, dù ý định là tốt

Thứ 6, 27/08/2021 | 18:07
Tôi chỉ đọc bài thơ Bắt nạt khi nó được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 6 mới, đươc cư dân mạng bàn tán. Tôi cũng đã đọc bình luận của nhiều người chê, khen.
Cùng chuyên mục

Giáo dục nghề nghiệp khó khăn

Thứ 4, 15/09/2021 | 10:07
Sau 2 năm dịch bệnh kéo dài, hệ thống giáo dục nghệ nghiệp nói chung đã bị thiệt hại rất nặng nề.

Tết Độc lập

Thứ 5, 02/09/2021 | 06:00
Tôi nhớ một bạn trẻ người Mỹ nói: “Vì không hài lòng với nước Mỹ, nên chúng tôi phải luôn cố gắng cống hiến để làm cho đất nước tôi ngày càng tốt đẹp hơn".

Doanh nghiệp cần nhiều chính sách hỗ trợ để vượt qua đại dịch Covid-19

Thứ 7, 28/08/2021 | 18:00
Đã có nhiều doanh nghiệp bị tổn thương nặng nề bởi Covid-19, giờ đây họ cần những giải pháp đồng bộ để mau chóng phục hồi.

Một bài vè vụng, kém cỏi, dù ý định là tốt

Thứ 6, 27/08/2021 | 18:07
Tôi chỉ đọc bài thơ Bắt nạt khi nó được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 6 mới, đươc cư dân mạng bàn tán. Tôi cũng đã đọc bình luận của nhiều người chê, khen.

Chấm dứt văn mẫu – Bao giờ?

Thứ 5, 19/08/2021 | 11:22
Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho rằng đã đến lúc cần chấm dứt việc học theo những bài văn mẫu. Đó là quyết định rất đúng đắn, dù muộn còn hơn không.