Những bữa nhậu triền miên, đồ ăn nhiều dầu mỡ và thói quen ăn uống không kiểm soát có thể mang đến cảm giác thỏa mãn trong chốc lát, nhưng phía sau đó đôi khi là những nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng. Trường hợp của ông Wang, hơn 40 tuổi, sống tại Hàng Châu, Trung Quốc, là một lời cảnh báo điển hình.
Ông nhập viện vì nghĩ mình chỉ gặp vấn đề tiêu hóa thông thường. Thế nhưng, kết quả xét nghiệm máu lại khiến cả bác sĩ lẫn bệnh nhân bất ngờ: mẫu máu không còn đỏ tươi như bình thường mà trở nên đặc quánh, trắng hồng, nổi lớp váng mỡ như sữa pha siro dâu. Nguyên nhân được xác định là do tình trạng viêm tụy cấp nguy hiểm.
Hình ảnh máu của ông Wang đục như sữa dâu, nổi váng mỡ do viêm tuỵ cấp. Ảnh Sohu.
Trước đó, ông Wang xuất hiện các triệu chứng như bụng chướng, đau âm ỉ vùng bụng và chán ăn. Cho rằng đây chỉ là hậu quả của những bữa tiệc nhiều thịt nướng, rượu bia gần đây, ông tự mua thuốc hỗ trợ tiêu hóa về dùng nhưng tình trạng không cải thiện.
Chỉ đến khi tìm gặp bác sĩ Hu Mingyu, Phó trưởng khoa Nội tổng quát tại Trung tâm Dịch vụ Y tế Cộng đồng phố Wenxin, Hàng Châu, ông mới phát hiện vấn đề nghiêm trọng hơn nhiều.
Khi tiến hành xét nghiệm, các bác sĩ nhận thấy máu của ông có màu sắc bất thường. Thay vì màu đỏ trong, mẫu máu lại đục như sữa, kèm theo lớp chất béo nổi lên trên bề mặt.
Kết quả kiểm tra cho thấy chỉ số triglyceride trong máu của ông Wang lên tới 19,5 mmol/L, cao gấp hơn 10 lần mức bình thường.
Theo bác sĩ Hu Mingyu, đây là tình trạng "máu dưỡng chấp" (máu nhiễm mỡ nặng), xảy ra khi cơ thể chứa quá nhiều chất béo chưa kịp chuyển hóa. Lượng mỡ dư thừa trong máu có thể làm tắc nghẽn các mạch máu nhỏ nuôi tuyến tụy, gây thiếu máu cục bộ, tổn thương tế bào tụy và kích hoạt viêm tụy cấp.
Qua khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện ông Wang từng bị mỡ máu cao nhưng đã tự ý ngừng thuốc, không tái khám định kỳ. Ông cũng thường xuyên ăn nhiều thịt mỡ, uống rượu bia và có thói quen ăn đến khi quá no.
Điều khiến bác sĩ Hu lo lắng hơn là ngay cả sau khi biết tình trạng sức khỏe của mình, ông Wang vẫn cho rằng "ăn uống theo sở thích là niềm vui lớn nhất trong cuộc sống".
Trước sự chủ quan này, bác sĩ nhắc nhở: "Thoải mái nhất thời có thể phải trả giá bằng sức khỏe lâu dài. Sướng cái miệng, hại cái thân."
May mắn, ông Wang được đưa vào viện kịp thời. Các bác sĩ đã tiến hành thay huyết tương nhằm loại bỏ lượng triglyceride dư thừa, đồng thời áp dụng chế độ điều trị gồm nhịn ăn tuyệt đối, truyền dịch và theo dõi sát chức năng tuyến tụy.
Đáng chú ý, sau quá trình điều trị, tình trạng nguy hiểm của ông dần được kiểm soát.
Vì sao ăn quá nhiều và uống rượu bia có thể gây viêm tụy cấp?
Viêm tụy cấp thường liên quan đến hai yếu tố nguy cơ lớn: uống nhiều rượu bia và rối loạn chuyển hóa mỡ máu.
Khi tiêu thụ quá nhiều chất béo trong thời gian ngắn, đặc biệt là các món chiên rán, thịt mỡ, nội tạng động vật, cơ thể có thể không xử lý kịp lượng lipid khổng lồ này. Ở những người có sẵn tình trạng triglyceride cao, nguy cơ viêm tụy cấp càng tăng mạnh.
Bên cạnh đó, rượu bia có thể kích thích tuyến tụy tiết nhiều enzyme tiêu hóa hơn, đồng thời gây rối loạn quá trình dẫn lưu dịch tụy. Khi dịch tụy bị ứ đọng và các enzyme tiêu hóa bị kích hoạt sai vị trí, chúng có thể quay lại phá hủy chính mô tụy, gây viêm và tổn thương nghiêm trọng.
Đáng chú ý, nhiều người dễ nhầm viêm tụy cấp với đau dạ dày hoặc đầy bụng do ăn uống. Việc trì hoãn đi khám có thể khiến bệnh tiến triển nhanh và bỏ lỡ thời điểm điều trị quan trọng.
Viêm tụy cấp nguy hiểm như thế nào?
Tuyến tụy là cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc sản xuất enzyme tiêu hóa và hormone điều hòa đường huyết. Khi bị viêm tụy cấp, các enzyme này có thể tấn công ngược lại chính tuyến tụy, gây tổn thương lan rộng.
Trong trường hợp nặng, bệnh có thể dẫn đến phản ứng viêm toàn thân, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng trong thời gian ngắn.
Theo Sohu, bác sĩ cảnh báo, khi triglyceride trong máu vượt quá khoảng 5,6 mmol/L, nguy cơ xuất hiện viêm tụy cấp do tăng triglyceride đã tăng lên đáng kể. Vì vậy, người có mỡ máu cao cần kiểm soát bệnh nghiêm túc, thay vì chỉ xử lý triệu chứng bằng thuốc tiêu hóa khi thấy khó chịu.
Những dấu hiệu cảnh báo viêm tụy cấp không nên bỏ qua
Theo bác sĩ Hu, một số triệu chứng thường gặp gồm:
- Đau bụng vùng thượng vị dữ dội: Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, có thể lan ra sau lưng, không giảm khi nghỉ ngơi và hay xảy ra sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc uống rượu bia.
- Buồn nôn, nôn nhiều: Người bệnh có thể nôn liên tục nhưng cảm giác đau bụng vẫn không thuyên giảm.
- Đầy bụng, chướng bụng: Bụng căng tức, khó chịu, có thể kèm rối loạn tiêu hóa.
- Dấu hiệu toàn thân: Sốt, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, tụt huyết áp có thể xuất hiện khi bệnh diễn biến nặng.
Để phòng ngừa viêm tụy cấp, các chuyên gia khuyến cáo cần thay đổi từ những thói quen hằng ngày:
- Không ăn quá nhiều trong một bữa, đặc biệt hạn chế món nhiều dầu mỡ.
- Hạn chế hoặc tránh hoàn toàn rượu bia, nhất là người có mỡ máu cao.
- Tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá và nguồn đạm ít chất béo.
- Duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày để hỗ trợ chuyển hóa mỡ máu.
- Người đang điều trị rối loạn lipid máu cần uống thuốc đúng chỉ định và tái khám định kỳ.
Trúc Chi (t/h)
