Nhiều người lầm tưởng rằng ung thư tuyến tụy là "bệnh của người thích ăn thịt mỡ" hoặc người nghiện rượu bia. Tuy nhiên, trường hợp của một phụ nữ 55 tuổi (Trung Quốc) qua đời vì ung thư tuyến tụy khiến giới y khoa phải lên tiếng cảnh báo.
Dù có lối sống rất thanh đạm, chỉ ăn ngũ cốc nguyên hạt và nói không với rượu bia, bà vẫn mắc phải căn bệnh nan y. Đáng tiếc hơn khi bà đã bỏ qua rất nhiều dấu hiệu sớm của bệnh như mệt mỏi dai dẳng, dễ đầy bụng, đau bụng âm ỉ lan ra sau lưng, da vàng vọt.
Phải đến khi bị sụt cân bất thường, cơn đau vùng bụng trở nên dữ dội và hay sốt cao về đêm, bà mới chịu đi khám. Lúc này, ung thư tuyến tụy đã ở giai đoạn cuối, bà chỉ sống thêm chưa đầy 1 năm dù nỗ lực điều trị.
Các bác sĩ chỉ ra rằng, thủ phạm thực sự nằm ở 4 thói quen vào ban đêm mà bà đã duy trì suốt thời gian dài.
Thường xuyên thức khuya
Ảnh minh hoạ.
Tuyến tụy có một khoảng thời gian nghỉ ngơi và phục hồi quan trọng từ 23 giờ đêm đến 3 giờ sáng hôm sau. Người phụ nữ này không thức khuya để làm việc mà do thói quen lướt điện thoại và xem video đến tận 1 hoặc 2 giờ sáng. Nhiều người tin rằng việc ngủ bù vào ngày hôm sau có thể khắc phục tổn thương, nhưng thực tế chức năng tuyến tụy không thể phục hồi theo cách đó.
Nghiên cứu trên các tạp chí y khoa chỉ ra rằng, việc thức khuya quá nửa đêm liên tục trong hơn 3 tháng có thể làm giảm đáng kể khả năng hoạt động của tuyến tụy. Khi nhịp sinh học bị đảo lộn, nguy cơ hình thành các tế bào ung thư hắc tố tại cơ quan này tăng lên gấp 3 lần so với người ngủ đúng giờ.
Uống trà đặc sau bữa tối
Nhiều người trung niên tin rằng uống trà đặc sau bữa ăn giúp giảm độ ngấy và hỗ trợ tiêu hóa, người phụ nữ 55 tuổi nói trên cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, trà đặc chứa hàm lượng theophylline rất cao. Chất này không chỉ gây kích thích axit dạ dày mà còn trực tiếp thúc đẩy tuyến tụy tiết dịch tụy liên tục.
Việc tuyến tụy phải làm việc "tăng ca" vào ban đêm dưới tác động của trà đặc lâu dần sẽ dẫn đến tổn thương chức năng trầm trọng. Ngoài ra, chất theophylline còn gây mất ngủ, tạo thành một vòng lẩn quẩn khiến cơ thể suy kiệt, gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ngồi quá lâu và ít vận động vào buổi tối
Ảnh minh hoạ.
Người phụ nữ thường ngồi trên ghế sofa xem tivi hoặc dùng điện thoại từ lúc ăn xong cho đến khi đi ngủ. Việc thiếu vận động vào ban đêm làm chậm quá trình tuần hoàn máu vùng bụng, khiến tuyến tụy không được cung cấp đủ máu và oxy để duy trì chức năng.
Dữ liệu lâm sàng cho thấy, việc ngồi lì một chỗ vào buổi tối làm chậm quá trình trao đổi chất, khiến các chất có hại tích tụ trong tuyến tụy, làm tăng nguy cơ ung thư lên 2,5 lần. Sự kết hợp giữa việc ngồi lâu và tích tụ mỡ bụng là "ngòi nổ" cho những biến đổi ác tính tại tuyến tụy mà rất ít người chú ý tới.
Ăn vặt với các thực phẩm nhiều đường
Dù bữa chính thanh đạm, bình thường ăn rất ít thịt mỡ, người phụ nữ này lại có thói quen ăn nhẹ trước khi đi ngủ, nhất là đồ ngọt. Khi cơ thể chuẩn bị đi ngủ, tuyến tụy cần được nghỉ ngơi, nhưng việc nạp thức ăn buộc cơ quan này phải hoạt động trở lại để tiết dịch tụy. Đặc biệt, đồ ngọt kích thích tuyến tụy tiết dịch quá mức, dễ dẫn đến tắc nghẽn ống dẫn tụy và gây viêm mãn tính. Việc ăn uống trong vòng một giờ trước khi đi ngủ gây hại cho tuyến tụy hơn bất kỳ bữa ăn thịnh soạn nào vào ban ngày, bởi quá trình trao đổi chất vào ban đêm diễn ra chậm chạp.
6 dấu hiệu sớm của ung thư tuyến tụy
Vàng da, vàng mắt
Một trong những triệu chứng thường gặp và dễ nhận biết nhất của ung thư tụy là vàng da, vàng mắt. Khối u xuất hiện ở đầu tụy có thể chèn ép hoặc làm tắc ống mật chủ, khiến dịch mật không thể lưu thông xuống ruột để tham gia tiêu hóa chất béo. Khi đó, bilirubin trong mật sẽ tích tụ trong máu và gây nên tình trạng vàng da, vàng mắt.
Đau bụng âm ỉ hoặc đau lan ra sau lưng
Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ vùng thượng vị, ngay dưới xương ức, cơn đau có thể lan ra phía sau lưng. Đặc biệt, đau thường tăng lên khi nằm ngửa và giảm khi cúi người ra phía trước.
Khối u ở thân hoặc đuôi tụy có thể chèn ép vào các cơ quan lân cận hoặc xâm lấn dây thần kinh xung quanh tụy gây đau kéo dài.
Nước tiểu sẫm màu
Sự thay đổi màu sắc của nước tiểu và phân cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư tụy. Khi bilirubin tăng trong máu do tắc mật, nước tiểu có thể chuyển sang màu nâu sẫm hoặc màu rỉ sắt. Trong khi đó, phân có thể nhạt màu như đất sét hoặc xuất hiện tình trạng phân nổi, nhờn mỡ do cơ thể không tiêu hóa được chất béo. Đây là những biểu hiện cho thấy chức năng tiêu hóa và bài tiết mật đang gặp vấn đề nghiêm trọng.
Buồn nôn, nôn ói kéo dài
Khối u tụy phát triển lớn có thể chèn ép vào tá tràng hoặc phần cuối dạ dày, khiến thức ăn khó lưu thông xuống ruột. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng: Buồn nôn; Nôn ói; Đầy bụng; Chướng hơi; Ăn nhanh no; Khó tiêu kéo dài.
Sức khỏe răng miệng kém bất thường
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy ung thư tụy có liên quan đến các bệnh lý răng miệng. Người mắc ung thư tụy thường có nguy cơ cao bị: Viêm nướu; Viêm nha chu; Hơi thở có mùi; Răng lung lay; Sâu răng.
Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân
Sụt cân bất thường là dấu hiệu cảnh báo thường gặp ở nhiều bệnh ung thư, trong đó có ung thư tụy. Người bệnh có thể giảm cân nhanh dù không ăn kiêng hay tăng cường vận động. Nguyên nhân là do: cơ thể giảm hấp thu dinh dưỡng; rối loạn tiêu hóa; chán ăn; tế bào ung thư tiêu hao nhiều năng lượng. Nếu tình trạng sụt cân đi kèm mệt mỏi kéo dài, vàng da hoặc đau bụng, cần đi khám ngay để tìm nguyên nhân.
Minh Hoa (t/h)
