Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/6 đã bày tỏ kỳ vọng về một lệnh ngừng bắn trên mọi mặt trận tại Trung Đông, đồng thời kêu gọi các quốc gia trong khu vực tuân thủ thỏa thuận mới giữa Mỹ và Iran.
"Mọi người ở Trung Đông nên tôn trọng thỏa thuận", ông Trump nhấn mạnh trong bài đăng trên Truth Social, và mong đợi "một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, Hezbollah và Israel".
Theo Tổng thống Trump, Mỹ cam kết với hòa bình và khuyến khích tất cả các bên duy trì cam kết để các cuộc đàm phán diễn ra suôn sẻ. Ông cho biết thị trường đang phản ứng tích cực với tình hình, khi giá dầu giảm mạnh và chứng khoán tăng cao.
Lời kêu gọi của Tổng thống Trump được đưa ra một ngày sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận khung 14 điểm được thiết kế để ngăn chặn căng thẳng leo thang và mở ra lộ trình 60 ngày để chuyển hóa thành một thỏa thuận hòa bình rộng lớn hơn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Yonhap
Các nội dung chính bao gồm việc mở lại Eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng của thế giới, đàm phán về chương trình hạt nhân Iran, nới lỏng một số lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng và các biện pháp đảm bảo tự do hàng hải.
Thỏa thuận cũng đề cập đến các vấn đề an ninh khu vực, đặc biệt là giảm căng thẳng tại Lebanon, nơi các cuộc đụng độ giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn đã nhiều lần đe dọa leo thang thành xung đột rộng lớn hơn.
Ông Trump khẳng định thỏa thuận này phục vụ lợi ích của Mỹ bằng cách giảm nguy cơ chiến tranh khu vực và khôi phục ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.
Tuy nhiên, thỏa thuận cũng vấp phải chỉ trích từ một số nghị sĩ Cộng hòa và những người ủng hộ Israel. Họ lo ngại khung thỏa thuận trao cho Iran những nhượng bộ kinh tế mà chưa có cam kết cụ thể, có thể hạn chế khả năng đáp trả của Israel trước các mối đe dọa từ Hezbollah.
Trong bối cảnh đó, Iran ngày 18/6 đã đưa ra lập trường cứng rắn về chương trình tên lửa của mình.
"Tên lửa Iran chỉ để bắn, không phải để đàm phán", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết trong một cuộc phỏng vấn với truyền hình nhà nước Iran.
Ông nhấn mạnh rằng khả năng phòng thủ của Iran "sẽ không được thảo luận dưới bất kỳ hình thức nào, trong bất kỳ tiến trình nào hoặc với bất kỳ bên nào".
Theo Tehran, chương trình tên lửa không nằm trong các cuộc đàm phán tương lai với Mỹ. Thỏa thuận khung vừa ký giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian chỉ tập trung vào chương trình hạt nhân Iran và việc nới lỏng trừng phạt, không đề cập đến tên lửa đạn đạo – một vấn đề mà Washington và Israel luôn coi là mối đe dọa.
Iran khẳng định đây là "khả năng phòng thủ" và kiên quyết từ chối thảo luận về nó, dù trước đó Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio từng cảnh báo Tehran phải đàm phán về kho vũ khí tên lửa.
Lập trường cứng rắn của Iran được đưa ra chỉ một ngày sau khi ký thỏa thuận khung chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 40 ngày.
Trong cuộc xung đột vừa qua, cơ sở hạ tầng tên lửa của Iran đã hứng chịu nhiều cuộc oanh tạc từ Mỹ và Israel, nhưng Tehran vẫn đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV/drone) trên nhiều khu vực.
Dù vậy, Tổng thống Trump gần đây có phần nới lỏng lập trường khi cho rằng "nếu các nước khác có tên lửa thì hơi bất công nếu Iran không có". Ông phân biệt rõ tên lửa đạn đạo khác với vũ khí hạt nhân.
Sự tương phản giữa kỳ vọng ngừng bắn của ông Trump và lập trường kiên quyết của Iran về chương trình tên lửa cho thấy những thách thức lớn phía trước.
Lộ trình 60 ngày tới sẽ là bài kiểm tra quan trọng xem liệu các nguyên tắc chung trong thỏa thuận khung có thể được hiện thực hóa thành một thỏa thuận toàn diện hay không.
Minh Đức (Theo India Today, The Hindu)
