Trong bối cảnh xung đột kéo dài ở Ukraine, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store ngày 27/10 đã thực hiện một cuộc điện đàm trực tiếp hiếm hoi với Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Cuộc đối thoại mà 2 nhà lãnh đạo Bắc Âu mô tả là "thẳng thắn và thực chất" đã gây ra phản ứng trái chiều tại châu Âu cũng như phản ứng bất ngờ từ phía Ukraine.
Theo đài truyền hình YLE của Phần Lan, ông Stubb đã đề cập đến cuộc điện đàm này trước khi có bài phát biểu tại phiên họp thứ 78 của Hội đồng Bắc Âu diễn ra tại Tòa nhà Quốc hội Phần Lan ở Helsinki từ ngày 27/10.
Tổng thống Phần Lan lưu ý rằng cuộc trò chuyện kéo dài khoảng một tiếng rưỡi và là sự tiếp nối của cuộc gặp tại Oslo vào ngày 20/10; ông nhấn mạnh thêm rằng sự kiện này được thực hiện với sự phối hợp cùng Ukraine.
Ông cũng cho biết, các đồng minh chủ chốt đã được thông báo trước về cuộc gọi này. Cụ thể, tất cả các quốc gia thuộc Hội đồng Bắc Âu đều được thông báo trước và sau đó được cập nhật về nội dung cuộc trao đổi.
Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb tại Oslo, ngày 20/10/2026. Ảnh: Politico EU
Ông Stubb cho biết, sau cuộc gọi, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng đã nhận được bản tường thuật kéo dài khoảng 30 phút về diễn biến cuộc trò chuyện.
Nhà lãnh đạo Phần Lan nói thêm rằng họ đã thảo luận về các vấn đề và thông điệp chính đã được thống nhất từ tối hôm trước đó. Ông cũng mô tả ngắn gọn về tính chất cuộc trò chuyện với ông Putin, cho biết cuộc đối thoại diễn ra một cách chuyên nghiệp và trực diện.
Ngoài ra, ông giải thích lý do thực hiện cuộc gọi, cho biết ông và Thủ tướng Store nhận thấy tầm quan trọng của việc các quốc gia giáp biên giới như Phần Lan và Na Uy cần làm rõ những vấn đề có thể dẫn đến hiểu lầm.
Họ cũng muốn truyền đạt trực tiếp các thông điệp tới nhà lãnh đạo Nga từ quan điểm của các nước Bắc Âu, đặc biệt là Phần Lan và Na Uy.
"Chúng tôi là những quốc gia láng giềng của Nga. Kết quả của cuộc chiến này sẽ tác động trực tiếp đến an ninh của chúng tôi cũng như an ninh chung của châu Âu. Việc chấm dứt chiến tranh đòi hỏi phải có các cuộc thảo luận trực tiếp", ông Stubb phát biểu, theo Văn phòng Tổng thống Phần Lan.
Trong khi đó, ông Store cho rằng cuộc xung đột đã gây ra những tổn thất to lớn về con người và vật chất, nhấn mạnh rằng những đau khổ và sự tàn phá này sẽ còn ảnh hưởng đến nhiều thế hệ. "Trong cuộc điện đàm, chúng tôi đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm leo thang căng thẳng", Thủ tướng Na Uy nói.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha tại Helsinki, ngày 27/10/2026. Ảnh: The Guardian
Về phần mình, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã lên tiếng xác nhận rằng cuộc điện đàm này đã được phối hợp với phía Kiev và gọi đây là "cách tiếp cận đúng đắn".
"Chúng tôi hoan nghênh sự ủng hộ tích cực như vậy đối với các nỗ lực ngoại giao và tiến trình hòa bình của chúng tôi. Như đã đề cập, cuộc điện đàm này đã được phối hợp với chúng tôi, và đây là cách tiếp cận đúng đắn", ông Sybiha cho biết khi phát biểu tại Helsinki cùng với các Ngoại trưởng của Phần Lan và Na Uy ngày 27/10.
"Tôi xin khẳng định lại rằng Ukraine mong muốn chấm dứt cuộc chiến này. Chúng tôi có những đề xuất và giải pháp khả thi. Chúng tôi sẵn sàng cho các lệnh ngừng bắn từng phần và chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch. Tất nhiên, mọi thứ đều phải công bằng. Chúng tôi sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi đơn phương nào", nhà ngoại giao hàng đầu Ukraine nói.
Ông Sybiha cho biết Ukraine đang tìm kiếm "một động lực mới" trong các cuộc đàm phán hòa bình với Nga, đồng thời muốn "xác định vai trò mới cho châu Âu trong các nỗ lực hòa bình của chúng tôi".
"Tổng thống Zelensky đã chia sẻ tầm nhìn của mình – những thông điệp mà các đối tác của chúng tôi cần truyền đạt trực tiếp tới ông Putin – và những thông điệp đó đã được chuyển đi. Đó là vấn đề ngừng bắn… và một thông điệp khác về việc gặp gỡ ông Putin. Chúng tôi sẵn sàng gặp ông ấy", ông Sybiha nói.
Ngoại trưởng Ukraine cũng cho rằng cách duy nhất có các cuộc đàm phán chất lượng là một cuộc gặp trực tiếp giữa ông Zelensky và ông Putin".
Ngược lại, Nga dường như không đánh giá cao cuộc điện đàm. Theo thông cáo từ Điện Kremlin về cuộc trao đổi này, hòa bình lâu dài chỉ có thể đạt được "nếu các lợi ích chính đáng của Liên bang Nga được xem xét một cách đầy đủ và không kèm theo bất kỳ điều kiện nào".
Thông cáo cũng nêu rõ rằng "cần lưu ý đến các chính sách đối đầu của các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) và NATO, vốn đang góp phần kéo dài cuộc xung đột".
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cũng lên tiếng về sáng kiến của Phần Lan và Na Uy. Ông cho rằng cuộc điện đàm mới nhất không mang lại bất kỳ điều gì mới mẻ về cuộc xung đột tại Ukraine – một cuộc xung đột mà ông cho rằng có khả năng sẽ leo thang, đồng thời khẳng định các nước châu Âu chỉ đơn thuần muốn có chỗ đứng trong tiến trình đàm phán.
Về phía châu Âu, phản ứng cũng không mấy tích cực. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã đưa ra lời chỉ trích hiếm hoi nhắm vào Phần Lan và Na Uy, bày tỏ sự "hoài nghi sâu sắc" về việc liên lạc với ông Putin.
"Tôi cho rằng châu Âu nên đoàn kết thay vì hành động đơn lẻ", bà Frederiksen phát biểu trên đài truyền hình công cộng DR của Đan Mạch.
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson cũng tỏ ra thận trọng về kết quả của cuộc đối thoại kéo dài 90 phút này. Ông nói với đài truyền hình công cộng SVT của Thụy Điển rằng ông không thấy có dấu hiệu nào cho thấy Moscow đang hướng tới hòa bình.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cho biết ông đã nhắn nhủ với ông Stubb và ông Store rằng "cần phải hết sức thận trọng và cảnh giác trong những cuộc tiếp xúc như vậy".
Moscow và Kiev vẫn giữ quan điểm trái ngược hoàn toàn về cách thức chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm rưỡi qua, trong khi cả hai bên đều đang chuẩn bị tinh thần cho một mùa đông khắc nghiệt nữa.
Các nhà lãnh đạo Tây Âu phần lớn đã từ chối đối thoại với ông Putin kể từ khi Nga bắt đầu "chiến dịch quân sự đặc biệt" tại Ukraine vào tháng 2/2022.
Tuy nhiên, những nỗ lực hòa bình gần đây do Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn đầu đã khiến họ bị gạt sang bên lề; đồng thời, cách tiếp cận khó đoán của người đứng đầu Nhà Trắng đối với cuộc xung đột này tiếp tục khiến châu Âu cảm thấy không thể trông cậy vào sự ủng hộ từ Washington.
Minh Đức (Theo The Independent, European Pravda)
