Đề xuất trên được ĐBQH Phạm Văn Hoà đưa ra sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định cho 328 thí sinh tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang thi lại kỳ thi tốt nghiệp THPT, trong khi 5 thí sinh Trường THPT Lê Trực (Quảng Trị) bị hủy toàn bộ kết quả thi.
Cần tách bạch 2 kỳ thi
Tại họp báo ngày 5/8, GS. Huỳnh Văn Chương - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho biết việc xử lý hai vụ việc dựa trên kết quả xác minh của cơ quan điều tra.
Quang cảnh họp báo (Ảnh: Quốc Tiệp).
Theo GS. Huỳnh Văn Chương, tại Quảng Trị, kết quả xác minh của Công an tỉnh đã làm rõ mức độ vi phạm của từng thí sinh, đủ căn cứ áp dụng quy chế để hủy kết quả thi.
Lý giải việc cho 328 thí sinh điểm thi Trường chuyên Tuyên Quang thi lại tốt nghiệp, ông Chương nêu 3 lý do, trong đó kết quả xác minh ban đầu của Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cũng xác định đến nay một số thí sinh thừa nhận có trao đổi bài thi nhưng chưa phản ánh đúng thực tế. Sai phạm xảy ra tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang là sai phạm của tập thể điểm thi, đã làm cho kết quả thi của tất cả thí sinh không trung thực, khách quan, công bằng.
Căn cứ quy định của Quy chế thi tốt nghiệp THPT, Bộ Giáo dục và Đào tạo thấy có cơ sở pháp lý để tổ chức thi lại tất cả các môn thi tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Bày tỏ đồng tình với phương án này, ĐBQH Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng việc cho các thí sinh thi lại vừa bảo đảm quyền lợi của học sinh, vừa tạo cơ hội đánh giá đúng năng lực.
"Nếu hủy toàn bộ kết quả của 328 em mà không cho thi lại sẽ ảnh hưởng rất lớn, trong khi có thể có những em không chủ động gian lận. Thi lại sẽ là cơ hội để đánh giá đúng năng lực, xem các em có thực sự học thật, thi thật hay không", đại biểu nêu quan điểm.
ĐBQH Phạm Văn Hoà trao đổi với Người Đưa Tin bên hành lang Quốc hội (Ảnh: Hữu Thắng).
Song đại biểu cũng lưu ý nếu kết quả điều tra sau này xác định có thí sinh cố ý gian lận thì vẫn phải xử lý nghiêm theo quy chế.
"Nếu chứng minh được thí sinh nào cố ý gian lận thì phải hủy kết quả, giống như các trường hợp vi phạm ở Quảng Trị", đại biểu nêu quan điểm.
Từ vụ việc này, ĐBQH Phạm Văn Hòa cho rằng cần tách bạch hoàn toàn kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.
Theo ông, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện có tỉ lệ đỗ lên tới 98-99%, nên việc tiếp tục tổ chức một kỳ thi quy mô lớn để xét tốt nghiệp là không cần thiết và gây tốn kém.
Thay vào đó, có thể xét công nhận tốt nghiệp dựa trên kết quả học tập đối với đa số học sinh, chỉ loại trừ những trường hợp học lực dưới trung bình.
Đối với tuyển sinh đại học, đại biểu đề xuất giao quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo trong việc lựa chọn phương thức tuyển sinh.
Theo đó, những trường có yêu cầu đầu vào cao như khối công an, quân đội, y dược… có thể tổ chức thi tuyển.
Các trường khác có thể lựa chọn xét tuyển nếu phù hợp với yêu cầu đào tạo. "Trường nào muốn xét tuyển thì xét tuyển, trường nào muốn tổ chức thi để chọn học sinh giỏi thì tổ chức thi", đại biểu nêu quan điểm.
Theo ông, cách làm này sẽ tách bạch mục tiêu của kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học, đồng thời giảm chi phí cho Nhà nước và xã hội.
Chỉ những thí sinh có nguyện vọng vào các trường yêu cầu thi tuyển mới phải dự thi, trong khi các trường còn lại có thể tuyển sinh theo phương thức riêng.
Việc trao quyền tự chủ cho các trường cũng góp phần tuyển chọn đúng người học, hạn chế tiêu cực và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội.
Đảm bảo tính nhân văn, công bằng
Trao đổi với Người Đưa Tin, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga – Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hải Phòng cho rằng, khi mới có thông tin về bất thường điểm thi môn Toán tại THPT chuyên Tuyên Quang, bà đã nêu quan điểm rất rõ, đã phát hiện sai phạm nhất định phải xử lý.
Việc xử lý sai phạm phải đảm bảo một số yếu tố là phải phân hóa được người vi phạm và người không vi phạm.
Những người vi phạm đương nhiên phải xử lý nghiêm, những người không vi phạm không thể đánh đồng dù thi cùng phòng thi hay điểm thi.
Hiện tại cơ quan điều tra vẫn đang tiếp tục làm rõ những sai phạm tại điểm thi THPT Tuyên Quang, nếu trong 1 phòng thi chưa xác minh được chính xác em nào có sự hỗ trợ trái phép từ bên ngoài, hỗ trợ ở mức độ nào, em nào làm bài thi bằng thực lực thì rất khó xử lý.
Thậm chí, ngay cả những giám thị, người hỗ trợ thí sinh làm bài cũng rất khó để nhớ chính xác đã hỗ trợ bao nhiêu em trong những phòng nào.
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Ảnh: Hữu Thắng).
Theo đại biểu, việc tổ chức thi lại có lẽ là giải pháp tốt nhất ở thời điểm hiện tại, để tránh việc các em bị lỡ cơ hội xét tuyển đại học, bỏ lỡ một năm học, nhất là với những thí sinh không vi phạm.
"Bên cạnh đó, quy trình xử lý học sinh vẫn phải đảm bảo tính nhân văn. Tôi đặt ra giả thiết nếu như không có người lớn bố trí để sai phạm, gian lận tập thể, liệu thí sinh có gian lận hay không? Tôi không nói các em không có lỗi khi vi phạm quy chế thi nhưng cũng không thể đổ hết lỗi cho thí sinh, khi chính người lớn trực tiếp sai phạm, gian lận", đại biểu nêu quan điểm.
Do đó, trong quá trình xử lý, theo nữ đại biểu cần đảm bảo tính nhân văn, công bằng. Công bằng giữa các thí sinh, nhân văn là không tước đi cơ hội của các em, là không định kiến xã hội.
"Với những học sinh mới 17, 18 tuổi, đây có thể là cú sốc đầu đời, có thể ảnh hưởng xấu đến quá trình phát triển sau này của các em. Do đó, tôi nhấn mạnh tính công bằng và đảm bảo nhân văn khi xử lý vụ việc tại Tuyên Quang", đại biểu nhấn mạnh.
Đại biểu Nga cũng cho rằng việc thi lại ở thời điểm này là giải pháp tốt nhất. Với những em học sinh có năng lực thực sự và không sai phạm, tin rằng kết quả thi lại của các em cũng sẽ không bị ảnh hưởng nhiều. Điều quan trọng hiện nay là làm thế nào để không ảnh hưởng đến tâm lý học sinh, bởi tâm lý ảnh hưởng rất lớn đến kết quả thi.
Dư luận xã hội cần hết sức nhân văn, tránh tình trạng đánh đồng, vùi dập, tấn công tập thể trên mạng xã hội.
Bên cạnh đó, kỳ thi sắp tới phải tổ chức nghiêm túc, công bằng, minh bạch nhưng không khí không được nặng nề theo kiểu trừng phạt, để tất cả các em dự thi được thoải mái. Khâu tổ chức kỳ thi vô cùng quan trọng.
Từ vụ việc gian lận thi ở Tuyên Quang, đại biểu cho rằng, điều quan trọng là sau vụ việc này, cần rút ra kinh nghiệm gì, giải pháp nào để tổ chức kỳ thi an toàn, đúng quy chế.
Theo bà, chế thi không gây ra sai phạm nhưng khi người thực thi cố tình vi phạm cũng cần rà soát lại toàn bộ quy trình tổ chức, thực hiện, còn khâu nào buông lỏng, còn kẽ hở nào để họ có cơ hội sai phạm.
Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang hướng đến phương án thí điểm thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Nếu triển khai được phương án này là rất tốt, đảm bảo tính minh bạch, khách quan, song cũng cần chuẩn bị kỹ lưỡng.
"Trong lĩnh vực nào quá trình thực thi pháp luật cũng có thể có sai phạm nhưng với giáo dục thì thực sự đáng tiếc, bởi giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn là bồi đắp, giáo dục nhân cách con người.
Sai phạm xảy ra ở lĩnh vực được xã hội rất tôn trọng và kỳ vọng, dư luận có ít nhiều thất vọng, song đây cũng chỉ là "con sâu bỏ rầu nồi canh", khi xảy ra sai phạm, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có nhiều động thái quyết liệt để xử lý", đại biểu nêu.
Nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học
Trước đó, tại phiên họp ngày 14/7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đã đề xuất nghiên cứu tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.
Việc tổ chức hai kỳ thi hai trong một, gồm tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, có thuận lợi là tiết kiệm công sức cho người dân và chi phí cho xã hội; song cũng bộc lộ bất cập khi thí sinh chịu áp lực phải đạt điểm cao để xét tuyển đại học, từ đó làm gia tăng nguy cơ phát sinh tiêu cực.
Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh phân tích: Nên chăng nghiên cứu tách hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học. Kỳ thi tốt nghiệp THPT tập trung đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm phổ thông, qua đó phản ánh chất lượng giáo dục và làm cơ sở điều chỉnh chính sách. Việc tuyển sinh đại học nên giao cho các cơ sở giáo dục đại học chủ động thực hiện, tương tự cách nhiều trường đang áp dụng với các kỳ thi đánh giá năng lực và phương thức tuyển sinh riêng.
"Nếu tách bạch kỳ thi tốt nghiệp THPT với tuyển sinh đại học thì sẽ ít nguy cơ lặp lại tình trạng hiện nay", Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhấn mạnh.
Hoàng Bích – Hữu Thắng
