“Tòa án thu thập chứng cứ còn khó khăn, huống hồ giao cho dân”

Nguyễn Thu Huyền
Thứ 4, 22/11/2023 | 16:36
1
Theo ĐBQH, việc quy định tòa án thực hiện thu thập chứng cứ nhằm đảm bảo sự khách quan của vụ án, để ra phán quyết công bằng cho tất cả các bên.

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 6, chiều 22/11, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi). Một trong những nội dung được các đại biểu Quốc hội tham gia thảo luận là việc thu thập chứng cứ của toà án trong hoạt động xét xử.

Tìm đến tòa án là tìm đến “ông bao công”

Tranh luận với ý kiến đại biểu về việc tòa án có nên chủ trì thực hiện thu thập chứng cứ hay không, đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn Tp.HCM) cho rằng, người dân không có hiểu biết sâu nên cần thiết quy định tòa án thực hiện thu thập chứng cứ nhằm đảm bảo sự khách quan của vụ án, ra phán quyết công bằng cho tất cả các bên.

Phân tích vì sao đặt vấn đề tòa án nhân dân thực hiện thu thập chứng cứ, đại biểu Trương Trọng Nghĩa cho biết, Việt Nam theo hệ dân luật, trong hệ dân luật, tòa và thẩm phán chủ trì trong việc đánh giá xem xét và cần thiết thì thu thập chứng cứ.

Hơn nữa, tên gọi Tòa án nhân dân chỉ có ở Việt Nam, trong khi ở các nước không có tên là Tòa án nhân dân; điều kiện của Việt Nam có sự chênh lệch về khoảng cách giàu nghèo, khoảng cách về dân trí, về văn hóa, giữa thành thị và nông thôn. Do đó rất nhiều người dân không có điều kiện tranh tụng một cách đầy đủ và do những khoảng cách ấy, nếu khoán cho các bên sẽ rất thiệt thòi cho những người yếu thế.

Đối thoại - “Tòa án thu thập chứng cứ còn khó khăn, huống hồ giao cho dân”

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa, đoàn Tp.HCM (Ảnh: Quochoi.vn).

Ông Nghĩa nhấn mạnh, tòa án chủ trì việc thu thập chứng cứ không mâu thuẫn với các bên tự thu thập chứng cứ nhưng mỗi bên đều thu thập những chứng cứ có lợi cho mình và giấu đi những chứng cứ bất lợi cho mình.

“Tìm đến tòa án là tìm đến “ông bao công” để ra phán quyết công bằng cho các bên”, ông Nghĩa nói.

Vì vậy, đại biểu Nghĩa nhấn mạnh sửa luật là để thuận lợi hơn cho người dân, để bảo vệ quyền lợi của người dân tốt hơn hay để thuận lợi hơn cho tòa án? Nếu để thuận lợi hơn cho người dân thì không nên bỏ thẩm quyền thu thập chứng cứ của tòa án.

Tranh luận về vấn đề đồng ý bỏ thu thập chứng cứ tại tòa, đại biểu Nguyễn Thanh Sang (đoàn Tp.HCM) nhận thấy, Điều 15 khoản 1 quy định tòa án không có nghĩa vụ thu thập chứng cứ. Đại biểu cho rằng, quy định không còn phù hợp với thực tiễn hiện nay.

“Tòa án là cơ quan quyền lực mà thu thập chứng cứ còn khó khăn, huống hồ giao cho người dân. Hiện chúng ta chưa có cơ chế để người dân tự thu thập chứng cứ”, đại biểu nêu rõ.

Đại biểu nêu rõ các lí do sau: Thứ nhất, điều kiện kinh tế - xã hội nước ta chưa cho phép điều này. Thứ hai, trình độ dân trí, ý thức pháp luật và hiểu biết pháp luật, nhất là người lao động hiện nay còn nhiều hạn chế. 

Thứ ba, cơ chế luật sư, người bào chữa chưa đáp ứng hết yêu cầu của người dân. Theo báo cáo của tòa án, hiện nay chỉ có 8,15% các vụ có người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi

Thứ tư, việc để người dân tự thu thập chứng cứ trong các vụ việc dân sự, vụ án hành chính, đặc biệt là thu thập chứng cứ từ cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, cá nhân, là một thách thức với người dân, vì người dân không đủ điều kiện, năng lực, cơ chế yêu cầu cơ quan Nhà nước.

Đối thoại - “Tòa án thu thập chứng cứ còn khó khăn, huống hồ giao cho dân” (Hình 2).

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang, đoàn Tp.HCM (Ảnh: Quochoi.vn).

Cũng tranh luận, đại biểu Mai Khanh (đoàn Ninh Bình) cho biết, thực tế hiện nay, khi các đương sự gửi đơn đến toà án, đa phần việc thu thập chứng cứ đều dựa vào toà án.

“Vì vậy đã nảy sinh ra một số hệ luỵ như tình trạng nghi ngờ việc thu thập chứng cứ của thẩm phán, khiến cho cá nhân và tổ chức "quên" nhiệm vụ cung cấp chứng cứ cho các đương sự, người dân”, ông Khanh nêu và nói rằng, điều đó đã dẫn tới các cơ quan, đơn vị trên lấy lý do khi toà án yêu cầu mới cung cấp chứng cứ cho người dân.

Đại biểu nhấn mạnh, hiện nay là thời điểm phù hợp và cần thiết để thay đổi vấn đề này. Nếu tiếp tục quy định như hiện nay thì việc phấn đấu hướng đến nền tư pháp văn minh, phục vụ người dân sẽ dồn lên toà án mà bỏ qua vai trò của các cơ quan khác nắm giữ chứng cứ trong việc cung cấp cho người dân.

2 loại ý kiến khác nhau

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Bến Tre) cho biết, việc cung cấp chứng cứ và chứng minh trong vụ án hình sự, hành chính, vụ việc dân sự, đại biểu, đại biểu cho biết qua tổ chức lấy ý kiến góp ý còn 2 loại ý kiến.

Loại ý kiến thứ nhất bày tỏ lo ngại việc giao cho người dân, đương sự tự thu thập và cung cấp chứng cứ như vậy sẽ rất khó thực hiện, bởi vì hiện nay ngay cả tòa án thu thập chứng cứ còn gặp rất nhiều khó khăn.

Nhiều cơ quan, đơn vị chậm trễ trong việc cung cấp tài liệu hoặc cung cấp không đầy đủ, thậm chí không cung cấp mặc dù đã có văn bản yêu cầu của tòa án. Nếu giao cho người dân trách nhiệm này thì sẽ còn gặp khó khăn hơn, từ đó, dẫn đến chậm trễ cho việc giải quyết, không đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Trong điều kiện trình độ dân trí, sự am hiểu pháp luật của người dân như hiện nay thì nên giữ như quy định Luật Tổ chức Toà án nhân dân 2014.

Đối thoại - “Tòa án thu thập chứng cứ còn khó khăn, huống hồ giao cho dân” (Hình 3).

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, đoàn Bến Tre (Ảnh: Quochoi.vn).

Loại ý kiến thứ hai cho rằng cần khẳng định việc thu thập và cung cấp chứng cứ trong vụ án dân sự là trách nhiệm của các bên tham gia tố tụng, không phải là trách nhiệm của tòa án, tòa án của nhiều quốc gia trên thế giới đều thực hiện như vậy.

Trước đây, trách nhiệm thu thập, cung cấp chứng cứ là của người tham gia vụ kiện, nhưng đến Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2014 lại quy định giao về cho tòa án.

Từ khi thực hiện nhiệm vụ này, cán bộ tòa án gặp rất nhiều khó khăn trong việc đi xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ phục vụ cho việc giải quyết các vụ án, có trường hợp những người có liên quan chống đối, không cho thu thập chứng cứ, gây nguy hiểm cho sự an toàn của cán bộ, trong khi cán bộ của tòa án đã phải giải quyết rất nhiều công việc tại tòa.

Hơn nữa, việc tòa án thu thập chứng cứ rồi đánh giá chứng cứ sẽ không đảm bảo tính khách quan.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi khẳng định, đây là nội dung rất quan trọng và có tác động rất lớn trong lần sửa đổi này. Vì vậy đề nghị Toà án nhân dân tối cao có báo cáo đánh giá tác động, giải trình làm rõ thêm vấn đề này để ĐBQH và người dân có thể an tâm hơn.

ĐBQH: Xử lý nghiêm nếu để người tố cáo bị trả thù, trù dập

Thứ 4, 22/11/2023 | 11:43
Đại biểu đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành tập trung xử lý và kịp thời giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo ngay từ khi mới phát sinh, không để xảy ra điểm nóng.

ĐBQH nghẹn ngào khi phản hồi phần trả lời của Chánh án TAND Tối cao

Thứ 3, 21/11/2023 | 17:11
Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy không giấu nổi cảm xúc khi tiếp tục tranh luận với Chánh án TAND tối cao về hai vụ án liên quan Vũ "nhôm" và cựu Chủ tịch Đà Nẵng.

ĐBQH hỏi Chánh án TAND Tối cao việc xác định thiệt hại vụ Vũ “nhôm”

Thứ 2, 20/11/2023 | 10:39
Nhắc lại 2 vụ án tại Tp.Đà Nẵng liên quan Vũ "nhôm" và cựu Chủ tịch Đà Nẵng Trần Văn Minh, ĐBQH hỏi Chánh án TAND Tối cao về thời điểm xác định thiệt hại các vụ án.

Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao: Nghề thẩm phán là "thầm lặng chối từ những cám dỗ để giữ gìn sự thanh liêm"

Thứ 4, 01/11/2023 | 14:18
Ngày 1/11, Tòa án Nhân dân tối cao phối hợp với Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã tổ chức lễ phát động Cuộc thi sáng tác ca khúc về Tòa án Nhân dân.
Cùng tác giả

Doanh nghiệp ngành phân bón qua thời hoàng kim

Thứ 5, 22/02/2024 | 15:36
Năm 2023, khi giá phân bón điều chỉnh giảm trở lại, trong khi chi phí đầu vào neo cao khiến lợi nhuận của doanh nghiệp ngành phân bón sụt giảm đáng kể.

Doanh nghiệp ngành dầu khí lãi lớn

Thứ 5, 22/02/2024 | 07:15
Các doanh nghiệp lớn ngành dầu khí như Lọc hoá dầu Bình Sơn, PV Drilling, Petrolimex hay PV Gas đều báo lãi đậm và vượt kế hoạch lợi nhuận năm 2023.

Bức tranh trái chiều của doanh nghiệp ngành thép

Thứ 3, 20/02/2024 | 15:09
Trong khi hai “ông lớn” Hoà Phát và Hoa Sen cải thiện lợi nhuận đáng kể trong năm 2023 thì hầu hết doanh nghiệp còn lại đều ghi nhận kết quả ảm đạm.

Công bố lệnh của Chủ tịch nước về Luật Đất đai với loạt điểm mới

Thứ 2, 19/02/2024 | 11:38
Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 16 chương, 260 điều, trong đó sửa đổi, bổ sung 180/212 điều của Luật Đất đai 2013, bổ sung mới 78 điều.

422.000 tỷ đồng đầu tư vào giao thông, Thủ tướng nghiêm cấm tham nhũng

Thứ 6, 16/02/2024 | 14:45
Thủ tướng nhấn mạnh, 2024 là năm tăng tốc xây dựng các công trình giao thông trọng điểm, quan trọng quốc gia với tổng mức đầu tư rất lớn 422.000 tỷ đồng.
Cùng chuyên mục

Bộ Y tế đề xuất chi trả cho người khám chữa bệnh BHYT trái tuyến

Thứ 7, 24/02/2024 | 14:48
Người dân khám chữa bệnh trái tuyến cấp cơ bản (bệnh viện tỉnh hạng 2 và hạng 1 - không được phân loại tuyến cuối), Bộ Y tế đề xuất hai phương án.

Nội dung được quyết định tại kỳ họp bất thường có ý nghĩa chiến lược

Thứ 5, 22/02/2024 | 19:04
Các nội dung trình tại kỳ họp được chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo, tiếp tục thể hiện tinh thần trách nhiệm, nỗ lực cao và quyết tâm chính trị của Quốc hội.

Đề xuất bổ sung Chánh án, Viện trưởng VKSNDTC vào "đối tượng cảnh vệ"

Thứ 5, 22/02/2024 | 15:35
Thường trực UBQPAN nhất trí với việc bổ sung đối tượng cảnh vệ là Thường trực Ban Bí thư, Chánh án TANDTC, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Xem xét giao bổ sung số lượng kiểm sát viên của Viện Kiểm sát nhân dân

Thứ 5, 22/02/2024 | 14:26
Theo ông Nguyễn Huy Tiến, 10 năm trở lại đây, khối lượng công việc của Viện Kiểm sát nhân dân các cấp tăng 90%, nhất là án hành chính, kinh doanh thương mại...

Khuyến khích sự tham gia của tổ chức, cá nhân vào lưu trữ tài liệu

Thứ 5, 22/02/2024 | 13:52
Sáng 22/2, tại phiên họp thứ 30, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Lưu trữ (sửa đổi).