Vũ khí tấn công chính xác tầm xa “rơi xuống” từ quỹ đạo: Khả thi đến đâu?

Thứ 7, 21/11/2026 05:40 GMT+7

Loại vũ khí “tấn công chính xác từ quỹ đạo” mới chỉ dừng lại trên giấy, với văn bản thỏa thuận và phạm vi công việc cụ thể, trong khi chưa có phần cứng nào được chế tạo và các chi tiết tài chính cũng chưa được tiết lộ.

Trong bối cảnh an ninh thay đổi, đầu tuần này, công ty khởi nghiệp hàng không vũ trụ của Đức ATMOS Space Cargo và MBDA Deutschland – chi nhánh tại Đức của nhà sản xuất tên lửa lớn nhất châu Âu (liên doanh giữa Airbus, BAE Systems và Leonardo) – đã công bố thỏa thuận hợp tác nghiên cứu một loại vũ khí "rơi xuống" từ quỹ đạo.

Trọng tâm của thỏa thuận là một khái niệm được hai bên gọi là "Tấn công chính xác từ quỹ đạo" (PODS), một loại vũ khí thông thường được đặt trên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO), có thể được kích hoạt theo lệnh để rơi xuống mục tiêu trên mặt đất.

Theo trang MiGFlug, xét về độ khả thi ở thời điểm hiện tại, dự án này mới chỉ dừng lại trên giấy, với văn bản thỏa thuận và phạm vi công việc cụ thể, trong khi chưa có phần cứng nào được chế tạo và các chi tiết tài chính cũng chưa được tiết lộ.

Thực chất của thỏa thuận giữa hai doanh nghiệp là một nghiên cứu tính khả thi kèm tùy chọn chế tạo thiết bị trình diễn công nghệ, chứ chưa phải là một chương trình phát triển vũ khí hoàn chỉnh.

Nội dung hợp tác bao gồm nghiên cứu kiến trúc hệ thống, tính khả thi kỹ thuật, tích hợp tải trọng và các thử nghiệm công nghệ tiềm năng nhằm hướng tới năng lực phòng thủ thông thường trong tương lai.

Sự kết hợp này tận dụng thế mạnh riêng của hai bên: MBDA Deutschland có kinh nghiệm chế tạo, kiểm định và cung cấp vũ khí dẫn đường cho các khách hàng khu vực công nhưng chưa từng vận hành vũ khí từ quỹ đạo, trong khi ATMOS sở hữu nền tảng không gian.

Dù vậy, ATMOS đã vạch rõ ranh giới khi khẳng định PODS là hệ thống quốc phòng chuyên biệt, tách rời hoàn toàn với dòng tàu vũ trụ dân sự PHOENIX phục vụ hậu cần quỹ đạo của hãng.

Giám đốc điều hành MBDA Deutschland, ông Thomas Gottschild, nhấn mạnh thỏa thuận này thể hiện nỗ lực đổi mới chung nhằm mang lại năng lực tự chủ cho lực lượng vũ trang châu Âu.

"Thỏa thuận hợp tác với ATMOS thể hiện nỗ lực chung của chúng tôi trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhằm cung cấp một năng lực mang tính đột phá, hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của châu Âu, phục vụ cho các lực lượng vũ trang của chúng tôi", ông Gottschild cho biết trong thông cáo chung của hai công ty vào ngày 18/11.

Vũ khí tấn công chính xác tầm xa “rơi xuống” từ quỹ đạo: Khả thi đến đâu? - Ảnh 1.

Hình ảnh mô phỏng tàu vũ trụ tái sử dụng của ATMOS Space Cargo khi đang ở trong không gian, sau khi đã triển khai tấm chắn nhiệt dạng bơm phồng và thiết bị hãm tốc bằng khí động học. Ảnh: ATMOS

Mặc dù thông cáo chính thức rất thận trọng, truyền thông đã nhanh chóng lan truyền nhiều thông số chưa từng được hai công ty này xác nhận, như khả năng tấn công bất kỳ đâu trên Trái Đất trong vòng "60 phút", độ chính xác đến từng centimet, tầm bắn không giới hạn hay hàng chục thiết bị chờ sẵn trên quỹ đạo, MiGFlug lưu ý.

Trên thực tế, con số "60 phút" bắt nguồn từ một bài viết trên trang LinkedIn cá nhân của ông Sebastian Klaus, Giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập ATMOS Space Cargo, từ hồi tháng 3, vài tháng trước khi thỏa thuận này đạt được.

Trong đó, ông Klaus lập luận về một năng lực tác chiến thông thường có khả năng tấn công bất kỳ mục tiêu quân sự hợp pháp nào trên Trái Đất trong vòng một giờ.

Tờ Defense News cũng ghi nhận đây là quan điểm cá nhân của ông Klaus, chứ không phải yêu cầu kỹ thuật đối với dự án PODS. Tờ Aviacionline khẳng định rõ ràng rằng cả hai công ty đều không xác nhận "60 phút" là một thông số kỹ thuật chính thức.

Tương tự, cụm từ "tầm bắn không giới hạn" xuất phát từ bài báo của The Times hồi đầu tháng 11, còn thông tin về hàng chục khoang chứa đến từ báo chí Đức như tờ Handelsblatt.

Bỏ qua những suy đoán này, cả ATMOS và MBDA đều chưa công bố bất kỳ dữ liệu nào về tầm bắn, thời gian tiếp cận mục tiêu, độ chính xác, khối lượng, chi phí hay thời điểm hoàn thành.

"Thỏa thuận này kết hợp chuyên môn của chúng tôi về vận tải quỹ đạo và tái nhập khí quyển với năng lực về hệ thống quốc phòng của MBDA, nhằm khám phá một khả năng phòng thủ thông thường mới…. Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng: Răn đe", ông Klaus chia sẻ trong một bài đăng mới hơn trên LinkedIn vào ngày 18/11.

Về mặt kỹ thuật và kinh tế, bài toán lớn nhất của PODS nằm ở việc khắc phục nhược điểm của các ý tưởng vũ khí quỹ đạo trong quá khứ.

Từ thập niên 1950, nhà nghiên cứu Jerry Pournelle đã đề xuất Dự án Thor (thường gọi là "Những cây gậy của Chúa"), sử dụng các thanh vonfram kích thước như cột điện thả từ quỹ đạo xuống để phá hủy các mục tiêu kiên cố bằng động năng.

Ý tưởng này cũng từng xuất hiện trong tài liệu chính thức của Không quân Mỹ, cụ thể là trong "Kế hoạch Chuyển đổi" (TFP) vào tháng 11/2003. Kế hoạch này mô tả các bó thanh vonfram, mỗi thanh dài khoảng 6 mét, đường kính 0,3 mét, nặng hơn 8 tấn, lao xuống với vận tốc Mach 10 và tạo sức công phá tương đương 11 tấn thuốc nổ TNT.

Tuy nhiên, dự án này chưa bao giờ được hiện thực hóa vì chi phí đưa hơn 8 tấn vật liệu lên quỹ đạo cho mỗi phát bắn quá đắt đỏ, trong khi một quả bom thông thường do máy bay thả có thể đạt hiệu quả tương đương với chi phí thấp hơn nhiều. Kết quả là chẳng ai từng chế tạo loại vũ khí này cả.

PODS chọn hướng tiếp cận khác biệt: Đặt đạn dược bên trong một phương tiện hồi quyển có khối lượng nhẹ hơn, có dẫn đường và sử dụng thiết bị giảm tốc khi xuyên qua khí quyển thay vì chỉ dựa vào khối lượng thuần túy.

Việc giải pháp này có giúp bài toán kinh tế trở nên khả thi hay không chính là câu hỏi mà hai công ty châu Âu đang tìm lời giải.

Về khía cạnh pháp lý, một rào cản thường được nhắc tới là Hiệp ước Ngoài không gian năm 1967. Tuy nhiên, Điều IV của hiệp ước này chỉ cấm các quốc gia đưa lên quỹ đạo quanh Trái Đất, lắp đặt trên các thiên thể hoặc bố trí ngoài không gian các vũ khí hạt nhân và vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD), hoàn toàn không đề cập đến vũ khí thông thường.

Quy định khắt khe hơn về việc chỉ sử dụng cho mục đích hòa bình và cấm thử nghiệm mọi loại vũ khí trong đoạn thứ hai của Điều IV chỉ áp dụng cho Mặt Trăng và các thiên thể khác, không áp dụng cho quỹ đạo Trái Đất.

Do đó, việc đặt đạn dược thông thường ở quỹ đạo Trái đất tầm thấp không vi phạm Điều IV. Dẫu vậy, luật xung đột vũ trang và các quy định trong Hiến chương Liên Hợp Quốc về việc sử dụng vũ lực vẫn sẽ áp dụng đối với bất kỳ hành động nào liên quan đến các loại vũ khí này.

Hiện chưa có luật sư, học giả hay quan chức chính phủ nào lên tiếng chính thức về vấn đề hiệp ước đối với PODS, còn hai doanh nghiệp khẳng định sẽ tuân thủ mọi quy định pháp lý hiện hành và xin cấp phép cần thiết từ chính phủ cùng cơ quan quân sự trước khi triển khai.

Minh Đức (Theo MiGFlug, Defense News)

Cảm ơn bạn đã quan tâm đến nội dung trên. Hãy tặng sao để tiếp thêm động lực cho tác giả có những bài viết hay hơn nữa.
Đã tặng: 0 star
Tặng sao cho tác giả
Hữu ích
5 star
Hấp dẫn
10 star
Đặc sắc
15 star
Tuyệt vời
20 star

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.