Ăn cá suốt 6 tháng, người đàn ông 62 tuổi bất ngờ khi đi khám

Cá từ lâu được xem là một trong những thực phẩm tốt cho sức khỏe tim mạch. Thế nhưng, ăn cá thường xuyên không đồng nghĩa với việc cứ ăn càng nhiều càng tốt. Loại cá, cách chế biến và tần suất ăn mới là những yếu tố quyết định món cá mang lại lợi ích hay trở thành gánh nặng cho cơ thể.

Một câu chuyện được truyền thông Trung Quốc đăng tải gần đây cho thấy điều này khá rõ, theo Sohu. Cụ thể sau khi nghỉ hưu, một người đàn ông 62 tuổi họ Trương bắt đầu đặc biệt chú ý đến sức khỏe. Nghe bạn bè khuyên rằng ăn cá thường xuyên có lợi cho mạch máu, ông gần như ngày nào cũng ăn cá, từ cá kho, cá chiên cho đến cá muối.

Ông duy trì thói quen này hơn nửa năm với kỳ vọng sức khỏe tim mạch được cải thiện. Thế nhưng kết quả kiểm tra sức khỏe lại không như mong đợi: triglyceride của ông không giảm mà còn tăng nhẹ.

Tất nhiên, không thể chỉ dựa vào câu chuyện này để kết luận ăn cá khiến triglyceride tăng. Nguồn tin không cung cấp hồ sơ y khoa đầy đủ để xác định nguyên nhân. Tuy nhiên, trường hợp trên đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: Cá tốt cho sức khỏe, nhưng liệu món cá nào cũng tốt?

Cá cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vitamin và khoáng chất. Đặc biệt, các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá trích và một số loại cá thu giàu axit béo omega-3, trong đó có EPA và DHA. Đây là lý do các tổ chức y tế lớn khuyến khích đưa cá vào chế độ ăn lành mạnh.

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị người trưởng thành ăn khoảng 2 khẩu phần cá mỗi tuần, trong đó ưu tiên cá béo. Một khẩu phần cá chín tương đương khoảng 85 g. Điểm quan trọng là cá nên thay thế những thực phẩm kém lành mạnh hơn, chẳng hạn nguồn chất béo bão hòa cao, thay vì đơn giản là ăn thêm thật nhiều cá vào khẩu phần vốn đã dư thừa năng lượng.

3 kiểu cá nên hạn chế nếu muốn ăn cá có lợi cho sức khỏe

Cá muối, cá khô và các món cá quá mặn

Cá muối, cá khô hoặc các sản phẩm cá chế biến quá mặn có thể cung cấp một lượng natri đáng kể. Trong khi đó, chế độ ăn nhiều natri có thể làm tăng huyết áp, từ đó làm gia tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch. Đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người đang cần kiểm soát huyết áp, cá tươi hoặc cá đông lạnh không tẩm quá nhiều muối thường là lựa chọn phù hợp hơn. Điều này không có nghĩa ăn một lần cá muối sẽ lập tức gây hại. Nguy cơ nằm ở việc ăn thường xuyên và tổng lượng muối trong toàn bộ chế độ ăn.

Cá chiên ngập dầu, nhiều bột và nhiều sốt

Cá vốn có thể là một lựa chọn tốt cho tim mạch, nhưng phương pháp chế biến có thể làm thay đổi đáng kể chất lượng của món ăn. Khi chiên ngập dầu, cá có thể hấp thụ thêm chất béo và năng lượng. Nếu bên ngoài còn có lớp bột chiên, đi kèm nước sốt nhiều dầu hoặc gia vị mặn, món ăn càng dễ trở nên kém lành mạnh. Vì vậy, nếu mục tiêu là xây dựng chế độ ăn tốt cho tim mạch, nên ưu tiên hấp, luộc, nướng hoặc chế biến với lượng dầu vừa phải.

Một số loài cá lớn, sống lâu có thể chứa nhiều thủy ngân

Một số loài cá lớn đứng cao trong chuỗi thức ăn có khả năng tích lũy methylmercury - một dạng thủy ngân hữu cơ. Nhìn chung, cá càng lớn và sống càng lâu thì khả năng tích lũy thủy ngân càng cao. Một số loài như cá mập, cá kiếm và một số loại cá ngừ lớn vì thế cần được kiểm soát về tần suất sử dụng.

FDA và EPA khuyến nghị người dân ăn đa dạng các loại cá và ưu tiên những lựa chọn có hàm lượng thủy ngân thấp.

Muốn ăn cá tốt cho sức khỏe, nên ăn thế nào?

Không cần biến việc ăn cá thành một "liệu trình dưỡng sinh" kéo dài nhiều tháng. Chỉ cần xây dựng thói quen hợp lý.

Ưu tiên cá giàu omega-3. Cá hồi, cá mòi, cá trích, cá cơm và một số loại cá thu là những lựa chọn đáng cân nhắc.

Ăn cá với lượng vừa phải. AHA khuyến nghị khoảng 2 khẩu phần cá mỗi tuần, ưu tiên cá béo.

Đa dạng hóa các loại cá. Không nên phụ thuộc vào duy nhất một loài cá trong thời gian dài, đặc biệt nếu đó là loài có nguy cơ chứa nhiều thủy ngân.

Hạn chế muối và dầu. Cá hấp, luộc hoặc nướng thường dễ kiểm soát lượng chất béo và natri hơn cá chiên ngập dầu hoặc cá chế biến quá mặn.

Chú ý an toàn thực phẩm. Cá cần được bảo quản lạnh đúng cách, giữ lạnh sau khi mua và chế biến phù hợp để giảm nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Cá là thực phẩm tốt, nhưng một thực phẩm tốt không đồng nghĩa với mọi cách ăn nó đều tốt.

Cá hấp khác cá chiên ngập dầu. Cá tươi khác cá muối. Một loại cá nhỏ, ít thủy ngân khác một loài cá lớn sống lâu và đứng cao trong chuỗi thức ăn.

Và quan trọng nhất, sức khỏe tim mạch không thể được quyết định bởi một loại thực phẩm duy nhất.

Nếu muốn ăn cá để hỗ trợ sức khỏe lâu dài, hãy nhớ 3 nguyên tắc đơn giản: ăn vừa đủ ăn đa dạng chế biến lành mạnh.

Câu chuyện người đàn ông 62 tuổi chỉ là một tình huống được truyền thông Trung Quốc đăng tải và chưa đủ dữ liệu để chứng minh nguyên nhân khiến triglyceride của ông tăng. Nhưng nó vẫn gợi ra một bài học đáng giá ăn cá không quan trọng bằng ăn cá đúng cách.

Trúc Chi (t/h)