Tại chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026 chiều 15/10, trả lời câu hỏi của đại biểu thanh niên về việc giáo dục Việt Nam cần thay đổi những gì để trang bị cho người học năng lực đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong kỷ nguyên AI, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng đây không chỉ là thách thức của Việt Nam mà còn là vấn đề chung của ngành giáo dục trên toàn cầu.
Theo Bộ trưởng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nghiên cứu vấn đề này và tổ chức hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục, đào tạo trong kỷ nguyên số, với sự tham gia của gần 1.000 đại biểu đến từ 40 quốc gia.
Đại biểu Khổng Yến Chi - sinh viên chuyên ngành Kinh tế đầu tư, Học viện Ngân hàng đặt câu hỏi về câu chuyện giáo dục trong bối cảnh AI (Ảnh: VGP).
Bộ trưởng nhấn mạnh để thích ứng, nền giáo dục phải chuyển mình dựa trên 2 câu hỏi cốt lõi: Học gì và học như thế nào?
Về nội dung cần học, Bộ trưởng cho rằng trước hết, người học phải hiểu AI có thể làm gì, không thể làm gì, hoạt động như thế nào và cần được sử dụng ra sao. Đây là nền tảng để mỗi người không chỉ khai thác hiệu quả công nghệ mà còn có khả năng làm chủ và tham gia định hướng sự phát triển của AI.
Theo Bộ trưởng, AI có khả năng xử lý dữ liệu và thông tin với tốc độ, hiệu quả rất cao. Tuy nhiên, công nghệ này không thể thay thế toàn bộ những quá trình vật lý, sinh học và sản xuất trong thế giới thực.
Từ đó, Bộ trưởng nhấn mạnh chương trình giáo dục cần được điều chỉnh về mục tiêu, nội dung nhằm trang bị cho người học kiến thức, năng lực và kỹ năng cần thiết. Các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) vẫn giữ vai trò quan trọng, bởi người học cần hiểu các quy luật tự nhiên, cách xã hội vận hành và những nền tảng để phát triển công nghệ.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn trả lời câu hỏi tại buổi đối thoại (Ảnh: VGP).
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, một yêu cầu không thể thiếu là giáo dục đạo đức và trách nhiệm trong sử dụng AI. Bộ trưởng cho rằng công nghệ có thể trở thành công cụ đắc lực phục vụ con người, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu bị sử dụng sai mục đích.
Ông dẫn ví dụ về nguy cơ các công cụ AI bị lợi dụng để hỗ trợ tạo ra những sản phẩm sinh học nguy hiểm, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết phải trang bị cho người học ý thức trách nhiệm khi sử dụng công nghệ.
Đối với câu hỏi học như thế nào, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng AI có thể giúp quá trình học tập diễn ra nhanh hơn nhờ khả năng xử lý thông tin và hỗ trợ giải quyết vấn đề. Song, công nghệ cũng có thể tạo ra tác động ngược nếu người học quá phụ thuộc vào các câu trả lời có sẵn.
Ông phân tích bản thân quá trình học là quá trình tiếp nhận, xử lý thông tin và hình thành tư duy. Nếu người học chỉ sử dụng AI để tìm câu trả lời mà không tự suy nghĩ, phân tích và kiểm chứng, khả năng tư duy có thể bị ảnh hưởng, thậm chí khiến mục tiêu giáo dục không đạt được như mong muốn.
Vì vậy, cần phải đưa nội dung về tác động của AI vào chương trình giáo dục để cả học sinh và giáo viên hiểu rõ cách sử dụng công nghệ. Phương pháp dạy và học cũng phải được thiết kế theo hướng vừa tận dụng AI, vừa hạn chế tối đa những tác động xấu của công cụ này với tư duy.
“Chúng ta không dùng AI chỉ để hỏi, để biết mà dùng AI để hướng dẫn từng bước quá trình học tập, phát triển tư duy và phát triển năng lực”, Bộ trưởng khẳng định.
Theo Bộ trưởng, đổi mới giáo dục trong kỷ nguyên AI không chỉ dừng ở việc bổ sung công nghệ vào lớp học. Quan trọng hơn là thay đổi cách tổ chức hoạt động dạy và học, giúp người học chủ động khám phá kiến thức, biết đặt câu hỏi, giải quyết vấn đề và vận dụng vào thực tiễn. Để làm được điều đó, Bộ trưởng cho rằng cần đổi mới chương trình giáo dục, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo có khả năng hướng dẫn người học khai thác AI hiệu quả.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng các chương trình, chính sách nhằm đưa giáo dục AI vào trường học, đồng thời đổi mới chương trình và môn học để thích ứng với bối cảnh mới.
Bộ trưởng cam kết: "Ngành giáo dục có trách nhiệm rất lớn trong việc thiết kế chương trình, cải cách hệ thống giáo dục để giúp các bạn trẻ cùng sẵn sàng bước sang kỷ nguyên AI mà không phải bị động".
