Còn những "lỗ hổng"
Thời gian gần đây, những vụ việc thực phẩm bẩn len lỏi vào nhà trường, bếp ăn tập thể nhận được sự quan tâm đặc biệt của phụ huynh học sinh và người tiêu dùng.
Trao đổi bên hành lang Quốc hội, ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) cho rằng, cuộc chiến phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí luôn "nóng", bởi đây là những rào cản lớn đối với phát triển, đồng thời làm giảm hiệu quả quản lý Nhà nước.
Theo nữ đại biểu, thực trạng này diễn ra tại nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, không riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm.
"Nếu pháp luật không được thực thi nghiêm, hoặc tồn tại tình trạng "bắt tay", "sân sau" giữa doanh nghiệp vi phạm với cán bộ quản lý, thì các sai phạm sẽ khó được phát hiện và xử lý kịp thời, từ đó gây mất niềm tin của người dân", bà nói.
ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan.
Theo đại biểu, hậu quả của tình trạng này là rất nghiêm trọng. "Như heo nhiễm bệnh vẫn được giết mổ và đưa ra thị trường thì rõ ràng có sự tiếp tay tiêu cực giữa một bộ phận cán bộ quản lý, cán bộ thú y với doanh nghiệp và người chăn nuôi", đại biểu phân tích.
Hay theo bà Lan, như việc thực phẩm bẩn len lỏi vào nhà trường, bếp ăn tập thể cũng cho thấy có sự tiếp tay của một số cá nhân, cùng với sự buông lỏng quản lý.
"Không thể nói những người có trách nhiệm như ban giám hiệu hay giáo viên lại không nắm được chất lượng bữa ăn của học sinh", bà nêu.
Cũng theo bà Lan, công tác xử lý vi phạm sau khi phát hiện vẫn chưa thực sự hiệu quả. Chính vì vậy, tham nhũng, tiêu cực và lãng phí tiếp tục là rào cản lớn, gây nhiều hệ lụy, đòi hỏi phải luôn đề cao cảnh giác và có giải pháp khắc phục quyết liệt.
Bởi theo đại biểu, việc triệt tiêu hoàn toàn các hiện tượng này là không dễ, vẫn còn những "lỗ hổng".
"Nếu thủ tục cấp phép, đăng ký còn rườm rà, thiếu công khai, minh bạch thì đó chính là "mảnh đất màu mỡ" cho tiêu cực, tham nhũng len lỏi", bà Lan nói.
Do đó, theo bà, trong công tác quản lý, ngoài việc phòng ngừa và xử lý vi phạm từ phía doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, thì cơ quan quản lý cũng cần chú trọng sắp xếp bộ máy, tăng cường giám sát nội bộ, bảo đảm minh bạch, nhằm ngăn chặn tham nhũng, tiêu cực và lãng phí ngay trong chính đơn vị.
Bên cạnh đó, đại biểu cũng cho biết, trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là phòng ngừa. "Chúng ta thường nói, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm là then chốt. Nhưng khi sự cố đã xảy ra thì việc "chống" (tức là xử lý) phải được thực hiện đúng quy trình", đại biểu nêu quan điểm.
Song theo đại biểu, quy trình xử lý hiện nay khá phức tạp và cần thời gian. Bà cũng chia sẻ thêm về áp lực thông tin từ dư luận và báo chí: "Các nhà báo thường ngay lập tức đặt câu hỏi khi có vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, như: Có phải ngộ độc không? Nguyên nhân do đâu? Đã xử phạt ai chưa?... Nhưng thực tế, tất cả những kết luận này đều cần thời gian để xác minh".
Theo bà, để xác định chính xác nguyên nhân, cơ quan chức năng phải tiến hành nhiều bước chuyên môn. Và việc tuân thủ đúng quy trình chuyên môn là điều cần thiết nhằm bảo đảm kết luận chính xác, tránh vội vàng gây hiểu nhầm hoặc xử lý sai lệch bản chất vụ việc.
Cần chế tài nghiêm khắc hơn
Trước đó, tham gia thảo luận tại hội trường, ĐBQH Lê Thị Thanh Lam (đoàn Tp.Cần Thơ) cho rằng, tình trạng thực phẩm bẩn, hàng kém chất lượng vẫn là vấn đề gây lo lắng, tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân, đặc biệt là bữa ăn hàng ngày và bữa ăn học đường.
Đại biểu Lê Thị Thanh Lam nhận định, đây không chỉ là câu chuyện quản lý thị trường hay an toàn vệ sinh thực phẩm nói chung, mà còn là nỗi lo rất cụ thể trong mỗi gia đình, nhất là với các phụ huynh có con em học bán trú.
"Đối với hành vi đưa thực phẩm không an toàn vào trường học, bếp ăn bán trú, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc hơn, bởi đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp là học sinh, trẻ em, gây tác động không chỉ trước mắt mà còn lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của các em", nữ đại biểu đề nghị.
Còn ĐBQH Nguyễn Hải Long (đoàn Tp.Đà Nẵng) cho rằng Chính phủ cần quyết tâm thực hiện ba khâu. Tức là: Nguồn sạch, giám sát chặt và minh bạch thông tin.
Theo ông, "nguồn sạch" là trách nhiệm quan trọng của cơ quan Nhà nước; cùng với đó, giám sát chặt chính là sự đồng hành và phát huy vai trò của phụ huynh và cộng đồng.
"Nhưng quan trọng, minh bạch thông tin phải trở thành một nguyên tắc, nguyên tắc bắt buộc là phụ huynh phải được biết là con mình ăn gì", ông nói và nhấn mạnh không có cách thức nào giám sát tốt hơn đó là hàng triệu, hàng triệu người, phụ huynh học sinh đi giám sát việc này. Đấy là giám sát mạnh mẽ nhất.
Để làm được điều này, nhà trường cần phải công khai nguồn thực phẩm, công ty cung cấp và bữa ăn gồm những gì trên website của nhà trường.
Theo ông, vấn đề an toàn thực phẩm trong trường học cần được nhìn nhận không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục, y tế mà là vấn đề chiến lược cấp quốc gia, gắn trực tiếp với phát triển đất nước.
Đại biểu đề nghị Chính phủ, các bộ ngành và địa phương phải có giải pháp, quy định thực hiện nguồn sạch, giám sát chặt và minh bạch thông tin.
