Tội ác chiến tranh của 60 năm trước
Ngày 9/2, UBND xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh, tổ chức lễ tưởng niệm 60 năm ngày 33 học sinh Trường cấp II Hương Phúc bị bom Mỹ sát hại (9/2/1966 - 9/2/2026).
Khu di tích lịch sử Quốc gia – chứng tích tội ác chiến tranh Trường cấp 2 Hương Phúc. Ảnh Quốc Thanh.
Cách đây tròn 60 năm, vào thời kỳ Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc, xã Hương Phúc nói chung và khu vực Trường cấp 2 Hương Phúc nói riêng đã trở thành mục tiêu của những trận bom hủy diệt.
Theo tư liệu ghi chép lại, vào lúc 6 giờ 30 ngày 9/2/1966, lực lượng không quân Mỹ đã ném trên 50 quả bom xuống khu vực dân cư, trong đó 6 quả ném trúng khuôn viên trường và rơi vào lán học lớp 5A.
Vụ ném bom đã khiến 33 em học sinh chết tại chỗ, 24 học sinh và thầy cô giáo bị thương nặng, những em học sinh bị bom Mỹ sát hại đều ở độ tuổi 12-13. Thi thể nạn nhân được chôn cất tại làng Tân Phúc (xã Hương Trạch).
Lễ tưởng niệm là hoạt động có ý nghĩa chính trị, lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng, tinh thần tự hào dân tộc. Ảnh Quốc Thanh.
Chính quyền địa phương khắc tên các em lên bia mộ, khoanh vùng khu đất này làm khu tưởng niệm. Chính quyền và người dân nơi đây đã để tang các em học sinh trong thời gian 3 tháng.
Hiện nay, trong khu di tích có tất cả 2 hố bom, bao gồm hố bom 1 (đường kính 10m, sâu 4,5m) và hố bom 2 (đường kính 12m, sâu 5m) 2 hố bom này chỉ cách nhau 8m. Có tất cả 33 ngôi mộ được xây dựng lên trong khuôn viên di tích, được ghi tên tuổi rõ ràng.
Biến đau thương thành hành động cách mạng
Nhân dân xã Hương Trạch nói riêng, tỉnh Hà Tĩnh nói chung đã ra sức chiến đấu và phục vụ chiến đấu thắng lợi. Năm 1969, xã Hương Trạch đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và nhiều danh hiệu cao quý khác.
Lễ tưởng niệm khơi dậy trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ảnh Quốc Thanh.
Năm 1988, Đảng bộ và nhân dân xã Hương Trạch đã xây dựng Đài tưởng niệm ngay trước hai hố bom xưa, nơi đã sát hại 33 em học sinh. Năm 2001, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã có quyết định xếp hạng Chứng tích chiến tranh Trường cấp II Hương Phúc ngày 9/2/1966 là Khu di tích Lịch sử cấp Quốc gia.
Di tích Trường cấp 2 Hương Phúc là nơi giáo dục truyền thống lịch sử cho các thế hệ mai sau, là nơi thăm viếng của du khách thập phương và là điểm đến thường xuyên của các thế hệ học sinh, sinh viên, đoàn thanh niên. Mỗi năm, nơi đây đón khoảng hơn 2.500 lượt người đến dâng hương, tưởng niệm.
Trao quà cho một số gia đình thân nhân các học sinh bị bom Mỹ sát hại có hoàn cảnh khó khăn, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Ảnh Quốc Thanh.
Phó Chủ tịch UBND xã Phan Quốc Thanh cho biết, lễ tưởng niệm không chỉ là dịp để tưởng nhớ các nạn nhân của chiến tranh mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc đối với thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị thiêng liêng của hòa bình, độc lập, tự do.
"Từ những mất mát, đau thương ấy, mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ cần ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc giữ gìn, phát huy truyền thống cách mạng, ra sức học tập, lao động, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh", ông Thanh nói.
