Sáng 21/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội.
"Một phòng chịu sự quản lý, hướng dẫn chuyên môn của 5 đến 6 Sở"
Tham gia góp ý kiến về tổ chức hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính, ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) khẳng định, đây là chủ trương rất đúng đắn.
Thực tế cấp xã đã đi vào hoạt động dần ổn định và hiệu quả, việc phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn.
Song ông chỉ thực tế, số lượng các phòng chuyên môn tại đơn vị hành chính cấp xã hiện nay có 2 phòng là Phòng Kinh tế và Phòng Văn hóa - Xã hội, không chuyên sâu.
"Một phòng chịu sự quản lý, hướng dẫn chuyên môn của 5 đến 6 Sở dẫn đến quá tải. Việc thực hiện tổ chức các phòng theo Nghị định 370 của Chính phủ rất cần sớm có văn bản hướng dẫn cụ thể, định hướng để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ trong phạm vi cả nước", ông Ân nói.
ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Ảnh: Media Quốc hội).
Ông cũng nêu, cán bộ công chức cấp xã một số nơi còn thiếu về số lượng và rất thiếu công chức có chuyên môn sâu như xây dựng, giao thông, công nghệ thông tin.
Trong khi chức năng, nhiệm vụ và khối lượng công việc được giao rất lớn và thực hiện trực tiếp với người dân, doanh nghiệp nhiều hơn so với cán bộ công chức cấp xã trước khi sắp xếp. Do đó, đại biểu đề nghị là phải có lộ trình đào tạo và đào tạo lại để đáp ứng yêu cầu.
Biên chế trong các đơn vị sự nghiệp công lập như y tế, giáo dục cũng đang thiếu và chịu áp lực chỉ tiêu giảm biên chế.
Từ thực tế trên, đại biểu cho rằng cần rà soát tổng thể biên chế các địa phương trên các tiêu chí diện tích, dân số, có tính đến các yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, bãi ngang, hải đảo để giao biên chế phù hợp.
Về người hoạt động không chuyên trách cấp xã, thôn, tổ dân phố, theo Công văn 12 của Ban Chỉ đạo Chính phủ hướng dẫn một số nội dung đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các tỉnh đã phê duyệt danh sách người hoạt động không chuyên trách nghỉ theo Nghị định 154 tại thời điểm 1/7/2025.
Riêng tỉnh Lạng Sơn hiện còn khoảng trên 330 trường hợp đang được các xã, phường bố trí hỗ trợ công việc tại các phòng, cơ quan, đơn vị cấp xã. Đại biểu cho rằng việc này cũng cần có hướng dẫn cụ thể trước thời điểm chấm dứt hoạt động vào 31/5/2026.
Đối với thôn, tổ dân phố, sau khi sắp xếp lại có nhiều thôn được chuyển thành tổ dân phố sau khi sáp nhập giữa các xã với phường để thành lập phường khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Quy mô dân số của các tổ dân phố này thấp, nếu như áp dụng tiêu chuẩn từ 200 hộ hoặc cao hơn nữa thì đối với các tỉnh miền núi sẽ không phù hợp vì diện tích các khối thuộc phường rất rộng.
Thực tế ở Lạng Sơn, có những cái khối phố rộng 6,44 km2 nhưng chỉ có 75 hộ dân. Nếu tiếp tục sáp nhập thì diện tích một khối phố có thể lên đến hơn 10 km2. Trong khi hạ tầng giao thông và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng tốt thì Bí thư, trưởng khối rất khó có thể bao quát được cái công việc của mình.
Vì vậy, đại biểu đề nghị xem xét bổ sung tiêu chuẩn của tổ dân phố hình thành do thực hiện sáp nhập giữa xã và phường phải chuyển từ thôn thành tổ dân phố để phù hợp với thực tiễn chính quyền địa phương 2 cấp.
Đồng thời, Chính phủ sớm ban hành nghị định quy định về hoạt động của thôn, tổ dân phố, chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố để địa phương kịp thời tham mưu các nội dung về sắp xếp thôn, tổ dân phố, ban hành các quy định về chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Đại biểu cho rằng việc tiếp tục tinh gọn thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ rất cần các địa phương tiến hành ngay và các chính sách kèm theo cần được ban hành đồng bộ, kịp thời.
Đánh giá tổng thể tiền lương, phụ cấp với cán bộ, công chức cấp xã
ĐBQH Hà Sỹ Huân (đoàn Thái Nguyên) cho biết, qua một năm thực hiện có thể khẳng định mô hình chính quyền mới đã đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ tốt cho người dân.
Theo đại biểu, sau khi kết thúc chính quyền cấp huyện, đội ngũ cán bộ công chức cấp xã chính là lực lượng chủ đạo trong việc thực hiện hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền cơ sở.
Cấp xã là cấp trực tiếp giải quyết công việc cho người dân, mọi quyết định đều tác động trực tiếp đến quyền lợi và lợi ích của người dân.
Theo đại biểu, công chức cấp xã không chỉ làm việc theo mô hình chuyên sâu một lĩnh vực mà chuyển sang làm đa lĩnh vực, đa nhiệm vụ.
ĐBQH Hà Sỹ Huân (Ảnh: Media Quốc hội).
"Một Trưởng phòng kinh tế - hạ tầng hoặc Trưởng phòng đô thị, hạ tầng đô thị hoặc Trưởng phòng văn hóa - xã hội phải tham mưu nhiều việc, nhiều nhiệm vụ của 6 hoặc 7 sở, ngành, lĩnh vực", đại biểu nêu thực tế và cho rằng điều này đã làm gia tăng áp lực khá lớn về trách nhiệm pháp lý đòi hỏi công chức, lãnh đạo phải đáp ứng năng lực chuyên môn nghiệp vụ toàn diện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Tuy nhiên, mức phụ cấp chức vụ của cán bộ, công chức cấp xã hiện nay còn thấp, chưa xứng đáng với tính chất công việc của họ đang đảm nhiệm và có khoảng cách khá xa so với mức phụ cấp của công chức quản lý cấp tỉnh.
Ví dụ, trưởng phòng cấp xã, phường được hưởng phụ cấp là 0,25, cấp phó phòng là 0,15. Đối với cấp tỉnh thì trưởng phòng có phụ cấp là 0,5, phó phòng là 0,3 lần mức lương cơ sở.
Do đó, đại biểu đề xuất Chính phủ có đánh giá tổng thể về chế độ chính sách tiền lương, phụ cấp với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, phường và sớm có giải pháp đồng bộ để họ yên tâm công tác, góp phần nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở trong giai đoạn tới.
