Sửa Luật An toàn thực phẩm: Nâng cao trách nhiệm của cơ sở sản xuất, kinh doanh

Từng bước xoá bỏ tâm lý "ăn gì cũng sợ"

Sau hơn 15 năm thực thi, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý lĩnh vực này. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay đã thay đổi rất nhiều, từ quy mô sản xuất, phương thức kinh doanh cho đến sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, nhiều quy định của luật hiện hành không còn theo kịp thực tiễn.

Bộ Y tế nhấn mạnh, an toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề liên quan đến sức khỏe của từng cá nhân mà còn là vấn đề chiến lược đối với sự phát triển bền vững của quốc gia. Quan điểm này cũng được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại phiên họp ngày 25/11/2025 khi khẳng định: "Nếu không vệ sinh an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không thể đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không thể giải quyết được việc này".

Trình bày báo cáo về chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại hội nghị giao ban báo chí của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ngày 7/7, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cũng cho biết, bảo đảm an toàn thực phẩm mang lại những lợi ích to lớn và toàn diện, giúp phòng ngừa bệnh tật, phát triển thể chất và tuổi thọ cho người dân.

Việc hạn chế thực phẩm bẩn giúp giảm gánh nặng khổng lồ lên hệ thống y tế (chi phí điều trị, viện phí) và giảm thiệt hại do mất sức lao động, giúp người tiêu dùng an tâm, xóa bỏ tâm lý hoang mang "ăn gì cũng sợ" trong xã hội cũng như tạo động lực cho các doanh nghiệp, người nông dân chuyển dịch sang mô hình canh tác, chế biến sạch, bảo vệ môi trường sinh thái.

An toàn thực phẩm vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển bền vững. Đầu tư cho an toàn thực phẩm chính là đầu tư cho tương lai và sự thịnh vượng của quốc gia.

Bộ Y tế đề xuất dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 4 nhóm chính sách lớn.

Thứ nhất, quản lý An toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo toàn bộ chuỗi cung ứng.

Thứ hai, cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm lưu thông trên thị trường theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn.

Thứ ba, đẩy mạnh số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu An toàn thực phẩm quốc gia liên thông, phục vụ quản lý, truy xuất và giám sát.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý đối với thức ăn đường phố và các loại hình cung cấp suất ăn tập thể nhằm hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm, bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.

Chuyển mạnh sang quản lý theo chuỗi

Trao đổi với Người Đưa Tin, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh - nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách Khoa Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) năm 2026 chuyển sang quản lý theo chuỗi cung ứng và tăng cường hậu kiểm, đồng thời đề cao trách nhiệm của doanh nghiệp, hộ sản xuất và chính quyền địa phương là một giải pháp rất tốt.

Ông Thịnh phân tích, lâu nay, các tiêu chuẩn chất lượng về an toàn thực phẩm được kiểm tra ban đầu sau đó cấp giấy phép và hoạt động. Đây là hoạt động "tiền kiểm".

Song thời gian qua đã có không ít trường hợp mất an toàn vệ sinh thực phẩm, thực phẩm bẩn bị phát hiện gây bức xúc dư luận. Do đó, dự thảo luật tăng "hậu kiểm" là điều cần thiết.

"Giúp nâng cao trách nhiệm, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm đến cùng sản phẩm của mình khi đưa ra thị trường", ông Thịnh nhấn mạnh.

Đồng thời, theo ông, điều này có lợi cho người tiêu dùng, người tiêu dùng sẽ cảm thấy yên tâm hơn và thị trường thực phẩm sẽ được quản lý chặt chẽ hơn.

Chuyên gia về Công nghệ Sinh học và Thực phẩm cũng lưu ý, thực phẩm khi đưa ra thị trường cần đạt tiêu chuẩn về thành phần dinh dưỡng; tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm; thời hạn bảo quản thực phẩm…

LS.Nghiêm Quang Vinh – Giám đốc Công ty luật Nghiêm Quang (đoàn Luật sư Tp.Hà Nội) cho rằng, cho rằng khi sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, điều quan trọng nhất là nâng cao ý thức, trách nhiệm của các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong việc tuân thủ quy định của pháp luật.

Theo ông, dự thảo luật được thiết kế theo hướng tăng cường cơ chế hậu kiểm. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh phải chủ động bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Sau khi đưa ra thị trường, nếu cơ quan quản lý phát hiện vi phạm trong quá trình kiểm tra, các tổ chức, cá nhân sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Theo ông Vinh, cách tiếp cận này đặt trách nhiệm và uy tín của doanh nghiệp lên hàng đầu, buộc các cơ sở phải tự giác nâng cao chất lượng sản phẩm để xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, luật sư Nghiêm Quang Vinh cho rằng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để doanh nghiệp và các cơ sở sản xuất nhận thức rõ rằng mọi hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm đều có thể phải chịu hậu quả pháp lý nghiêm khắc. "Chính tính răn đe của chế tài sẽ góp phần nâng cao ý thức tuân thủ", ông Vinh nói.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát an toàn thực phẩm cần được thực hiện theo toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển, phân phối đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Trong quá trình này, cơ quan quản lý Nhà nước cùng các đơn vị liên quan cần tăng cường vai trò hậu kiểm, giám sát thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm trên thị trường.

Theo Bộ Y tế, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn phát triển.