Sức mạnh "hạt nhân" cơ sở - Kỳ cuối: Trưởng thôn bền bỉ gỡ "nút thắt" tồn tại hơn 35 năm ở Nghệ An

Gỡ "nút thắt" tồn tại nhiều thập kỷ

Chỉ cho chúng tôi kênh 12/9 (xóm Hồng Thái, xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An), ông Lê Sỹ Lệ, Trưởng thôn xóm Hồng Thái cho biết, trước đây, nơi này là khu vực buôn bán khá lớn với các dãy ki-ốt san sát, hàng hóa bày tràn lan, vi phạm hành lang giao thông và công trình thủy lợi tồn tại hàng chục năm chưa thể giải quyết.

Tình trạng này bắt đầu xuất hiện từ những năm 1990, từ các quán tạp hóa nhỏ, hàng ăn, nước giải khát dựng tạm, nhiều công trình dần được cơi nới, xây dựng bằng bê tông, gạch, mái tôn, khung sắt.

Thậm chí, không ít hộ vừa kinh doanh vừa sinh sống lâu dài ngay trên phần diện tích lấn chiếm, làm thu hẹp mặt đường, che khuất tầm nhìn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Tại xóm Hồng Thái - địa bàn có 13 trong tổng số 44 hộ dựng ki-ốt lấn chiếm hành lang kênh 12/9, phần lớn các công trình đã tồn tại hơn 35 năm và là nơi mưu sinh của nhiều gia đình.

"Trước đây, địa phương nhiều lần tổ chức giải tỏa, di dời nhưng chưa nhận được sự đồng thuận cao nên chưa thể xử lý dứt điểm. Thời điểm đó, tuyến đường này nằm trên địa bàn nhiều xã, mỗi nơi một cách làm nên không có hiệu quả", ông Lệ giải thích.

Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức được vận hành đồng bộ, xã Hưng Nguyên Nam được thành lập trên cơ sở các xã: Hưng Lĩnh, Long Xá, Thông Tân và  Xuân Lam (huyện Hưng Nguyên cũ). Đây là thời điểm để giải tỏa công trình trên hành lang kênh 12/9 và hành lang Tỉnh lộ 542C.

Ban Chỉ đạo công tác giải tỏa các ki ốt nằm trên hành lang kênh 12/9, hành lang an toàn giao thông tỉnh lộ 542C được thành lập.

Trong đó, đội ngũ những người "vác tù và hàng tổng" - nhân tố tích cực, điển hình trong tuyên truyền, vận động - là Bí thư chi bộ, Xóm trưởng, Trưởng ban Công tác Mặt trận các xóm: Hồng Thái, Hồng Lĩnh, Làng Nam, Làng Đông, Làng Trung Thượng và Đình Tiến.

"Khó khăn lớn nhất trong quá trình giải tỏa không nằm ở việc tháo dỡ công trình, mà ở chỗ phần lớn các ki ốt đã tồn tại hàng chục năm, gắn liền với sinh kế của nhiều gia đình. Vì vậy, để tạo được sự đồng thuận tuyệt đối, chúng tôi phải gặp gỡ từng hộ dân, lắng nghe và kiên trì vận động", Trưởng thôn xóm Hồng Thái cho hay.

Theo ông Lệ, để người dân dần nhận ra lợi ích lâu dài của việc trả lại hành lang giao thông và công trình thủy lợi, trước tiên phải hiểu dân, gần dân để biết dân cần gì, muốn gì. Những trường hợp người dân có suy nghĩ trái với số đông, cán bộ sẽ trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, phân tích, cùng giải quyết những vướng mắc để dân hiểu, dân tin, từ đó người dân sẽ ủng hộ. Khi tháo gỡ được vướng mắc trong tâm lý, thì tự nhiên người dân sẽ chấp hành.

Nhờ sự kiên trì vận động của trưởng thôn, trước ngày ra quân giải tỏa, 4 hộ kinh doanh tại xóm Hồng Thái đã tự nguyện tháo dỡ các ki-ốt lấn chiếm.

Trước kết quả này, trong Hội nghị tổng kết công tác giải tỏa các ki-ốt nằm trên hành lang kênh 12/9, hành lang an toàn giao thông Tỉnh lộ 542C và triển khai kế hoạch chống tái lấn chiếm hành lang ATGT trong thời gian tới, Trưởng thôn xóm Hồng Thái là một trong 6 cá nhân được Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Nam tặng Giấy khen vì có thành tích xuất sắc trong công tác giải tỏa hành lang an toàn giao thông năm 2026.

Dân vận khéo - "chìa khóa" tạo đồng thuận trong giải phóng mặt bằng

Ông Cao Anh Đức, Chủ tịch xã Hưng Nguyên Nam, cho biết, điều đáng ghi nhận là toàn bộ quá trình tháo dỡ diễn ra trong trật tự, an toàn, không phát sinh điểm nóng hay khiếu kiện phức tạp.

Trong quá trình này, trưởng thôn không chỉ đóng vai trò tuyên truyền mà còn là người lắng nghe, tổng hợp ý kiến, phản ánh kịp thời những kiến nghị chính đáng của người dân đến cấp có thẩm quyền. Tinh thần trách nhiệm của trưởng thôn đã giúp thu hẹp khoảng cách giữa chính quyền với người dân, góp phần hạn chế những vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở.

Theo rà soát, toàn xã có 44 ki-ốt thuộc diện phải tháo dỡ. Để tạo thêm động lực cho người dân thực hiện chủ trương chung, xã ban hành chính sách hỗ trợ đối với các hộ tự nguyện tháo dỡ trước thời hạn, đồng thời khen thưởng, biểu dương kịp thời những trường hợp gương mẫu.

"Nhiều hộ dân tự giác bàn giao mặt bằng ngay từ những ngày đầu triển khai. Sự đồng thuận cao trong nhân dân đã góp phần quan trọng giúp địa phương đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho các bước tiếp theo trong quá trình chỉnh trang, phát triển hạ tầng", ông Đức nói.

Theo quy hoạch, ở khu vực này, bờ kênh 12/9 sẽ được kè kiên cố, kết hợp mở rộng tuyến đường 542C, hướng tới xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, bảo đảm hành lang an toàn giao thông, góp phần chống sạt lở bờ kênh; đồng thời, cải thiện mỹ quan và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân.

"Trong quá trình dân vận, địa phương đã kết hợp hài hòa giữa sự kiên quyết trong thực thi pháp luật với sự mềm dẻo, nhân văn. Đây là kinh nghiệm để địa phương tiếp tục hoàn thành dự án tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam qua địa bàn", Chủ tịch xã Hưng Nguyên Nam cho hay.

Tại xã Hưng Nguyên Nam, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến 145 hộ dân, trong đó, có 86 hộ nằm dọc theo 2 bên Tỉnh lộ 542C. Trước thực tế trên, UBND xã đã đề xuất quy hoạch một khu tái định cư tại vùng Cầu Vó, xóm Hồng Thái, với tổng diện tích khoảng 4,6 ha.

Cho đến nay, đa số các hộ bị ảnh hưởng đã thống nhất lựa chọn vùng Cầu Vó làm khu tái định cư. Chính quyền địa phương cam kết sẽ xây dựng các tuyến đường gom để đấu nối với tỉnh lộ nhằm tạo thuận tiện giao thông và đảm bảo quyền lợi cho dân. Nhờ vậy, xã Hưng Nguyên Nam là một trong những địa phương hoàn thành tốt công tác giải phóng mặt bằng để khởi công khu tái định cư.

Ngọc Ánh