Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) vừa có văn bản gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công Thương, kiến nghị ưu tiên đàm phán bãi bỏ hạn ngạch thuế quan đối với tôm Việt Nam khi rà soát, nâng cấp Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA).
Theo công văn ngày 30/10/2026 của VASEP, Hàn Quốc tiếp tục là một trong những thị trường quan trọng của thủy sản Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường này đạt 864 triệu USD, tăng 7,2% so với năm trước.
VASEP kiến nghị đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch thuế quan với tôm Việt Nam vào chương trình đàm phán nâng cấp VKFTA (Ảnh minh họa).
Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản sang Hàn Quốc đạt 649,1 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025. Tôm và nhuyễn thể chân đầu là hai nhóm hàng chủ lực, với kim ngạch lần lượt đạt 262,5 triệu USD, tăng 0,8% và 234 triệu USD, tăng 19,3%.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu thủy sản từ Hàn Quốc trong 9 tháng đầu năm 2026 đạt 49,6 triệu USD trong 9 tháng, giảm 24,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, cá các loại khác là nhóm nhập khẩu lớn nhất trong kỳ, đạt 37,5 triệu USD, tiếp đến là cá ngừ đạt 7,2 triệu USD.
Đánh giá về quá trình thực thi VKFTA, VASEP cho rằng hiệp định đã tạo khuôn khổ thuận lợi cho hợp tác thương mại thủy sản giữa hai nước, giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường và tận dụng các cam kết ưu đãi thuế quan.
Tuy nhiên, khi hoạt động thực tế, doanh nghiệp vẫn gặp không ít trở ngại từ các tiêu chuẩn kỹ thuật và vệ sinh an toàn thực phẩm nghiêm ngặt, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh và cơ chế hạn ngạch đối với một số mặt hàng cũng làm hạn chế khả năng tận dụng ưu đãi từ hiệp định.
Trong số đó, VASEP đặc biệt lưu ý cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng tôm. Theo hiệp định hiện hành, lượng tôm Việt Nam được hưởng thuế suất nhập khẩu 0% vào Hàn Quốc là 15.000 tấn mỗi năm.
Tuy nhiên, hạn ngạch này được phân bổ thông qua cơ chế đấu thầu tại Hàn Quốc, khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí tiếp cận. Theo phản ánh của các doanh nghiệp được VASEP tổng hợp, khoản chi phí này tương đương khoảng 14-16% giá trị nhập khẩu.
Trong khi đó, mức thuế nhập khẩu đối với lượng tôm nằm ngoài hạn ngạch là 20%. Như vậy, dù đã có ưu đãi thuế quan theo VKFTA, các nhà nhập khẩu Hàn Quốc vẫn phải gánh khoản chi phí lớn để tiếp cận hạn ngạch, khiến lợi ích thực tế từ thuế suất 0% bị thu hẹp.
VASEP cho biết, các nhà nhập khẩu Hàn Quốc phản ánh rằng chi phí thực tế khi nhập khẩu tôm Việt Nam vẫn tương đương mức thuế 14-20%, làm tăng giá thành và giảm sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.
Điều này cũng khiến các nhà nhập khẩu không còn nhiều động lực gia tăng lượng mua tôm Việt Nam để hưởng ưu đãi theo VKFTA. Thậm chí, một số doanh nghiệp đang xem xét chuyển sang nhập khẩu từ các quốc gia khác như Peru.
Theo nhận định của VASEP, Hàn Quốc là một trong những thị trường xuất khẩu tôm quan trọng của Việt Nam, chỉ đứng sau Mỹ, EU, Nhật Bản và Trung Quốc. Mỗi năm, thị trường này nhập khẩu trên 100.000 tấn tôm, với giá trị khoảng 800 triệu đến 1 tỷ USD. Tôm Việt Nam hiện chiếm thị phần gần 50% tại Hàn Quốc nhờ lợi thế từ VKFTA, dù vẫn phải thực hiện cơ chế hạn ngạch.
Trước những vướng mắc trên, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ưu tiên đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch thuế quan đối với tôm Việt Nam vào chương trình tham vấn, đàm phán nâng cấp VKFTA với Hàn Quốc.
Mục tiêu là hướng tới áp dụng thuế suất nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng đối với các dòng sản phẩm tôm thuộc phạm vi cam kết. Theo hiệp hội, điều này sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng đầy đủ hơn ưu đãi thuế quan, giảm chi phí nhập khẩu cho đối tác Hàn Quốc và duy trì sức cạnh tranh của tôm Việt Nam.
Bên cạnh đó, VASEP đề nghị các bộ, ngành đánh giá tác động hai chiều của các phương án nâng cấp VKFTA đối với thương mại thủy sản Việt Nam - Hàn Quốc, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời tránh phát sinh những nghĩa vụ tuân thủ không cần thiết đối với doanh nghiệp.
