Động cơ mượn tên nhà khoa học nhận chìm bùn thải là gì?

19:13 23/07/2017

Nhiều ý kiến cho rằng, việc cấp phép dự án nhận chìm gần 1 triệu m3 bùn cát ra vùng biển thuộc xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong (Bình Thuận) quá dễ dàng.

Sau khi bộ TN&MT cấp phép cho công ty TNHH Điện lực Vĩnh Tân 1 nhận chìm gần 1 triệu m3 bùn cát ra vùng biển thuộc xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong (Bình Thuận), nhiều nhà khoa học đã lên tiếng về việc bị “mượn danh” cũng như nêu ra điểm bất cập trong thực hiện dự án. 

Trao đổi với PV báo Người Đưa Tin, PGS.TSKH Nguyễn Tác An, nguyên Viện trưởng viện Hải dương học Nha Trang cho rằng: "Dự án này còn nhiều lỗ hổng, sai sót. Việc nhận chìm bùn thải phải theo quy trình bài bản". Dưới đây là cuộc trao đổi của PV với ông.

PV: Bộ TN&MT đã cấp phép cho dự án nhận chìm 1 triệu m3 bùn thải ở biển Bình Thuận (tổng diện tích 30ha-PV). Ông đánh giá thế nào về dự án này?

PGS.TSKH Nguyễn Tác An: Trước tiên, cơ quan quản lý phải tiến hành điều tra xã hội học, đánh giá một cách toàn diện khu vực 30ha được cấp phép nhận chìm bùn thải. Sau đó, điều tra về tình hình kinh tế-xã hội, bao nhiêu người  sống phụ thuộc vào vùng biển đó; đồng thời, phải làm rõ có giá trị đặc hữu, đặc biệt từ dự án này hay không?

Trên cơ sở đó, ta so sánh mặt lợi của dự án với giá trị biển tạo ra xem cái nào lớn hơn. Cần so sánh lợi ích nhà máy điện với môi trường, trên cơ sở đó để quyết định có nên thực hiện dự án.

Xã hội - Động cơ mượn tên nhà khoa học nhận chìm bùn thải là gì?

 PGS.TSKH Nguyễn Tác An.

Theo tôi, cần thiết phải có báo cáo đánh giá nghiên cứu kết quả nhận chìm 1 triệu m3 bùn thải cũng như sự thẩm định, góp ý kiến của hội đồng khoa học. Trên cơ sở đó, bộ TN&MT nghiệm thu để đưa ra quyết định cuối cùng. Thế nhưng, thực tế dù dự án chưa có báo cáo đánh giá đã được cấp phép.

Rất nhiều nhà khoa học kiến nghị tạm dừng dự án nhận chìm gần 1 triệu m3 bùn thải xuống biển Bình Thuận để tiếp tục nghiên cứu. Sau vấn đề kinh tế-xã hội là môi trường. Chúng ta mới bàn đến tác động của bùn thải khi được nhận chìm mà quên nguy cơ từ nhà máy điện. Tất  cả những điều đó phải được đưa lên bàn cân so sánh.

PV: Thưa ông, việc nhận chìm bùn thải có quy trình xử lý nghiêm ngặt, vậy có điều gì khiến ông lo lắng về dự án?

PGS.TSKH Nguyễn Tác An: Ở các nước trên thế giới, quy trình nhận chìm bùn thải rất ngặt nghèo. Để việc nhận chìm không làm ảnh hưởng đến môi trường biển, chất thải cần phải đóng thùng, đóng hòm chì, bê tông và thả xuống biển ở độ sâu nhất định. Đặc biệt là không để nguồn thải ấy gây lại ô nhiễm thứ cấp. Nó sẽ được đóng kín hết và chôn vùi cả đời ở đấy, không cách gì ra ngoài được và khi thả xuống độ sâu nhất định, rất tốn kém.

Rõ ràng là những cơ sở, điều kiện, tiêu chí và công nghệ thao tác để nhận chìm các chất bùn cát xả thải xuống biển đã không được xem xét, cân nhắc thận trọng, thấu đáo và cũng không được xã hội đồng thuận. Đó thực sự là một tiền lệ nguy hiểm cho sự phát triển, sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến quyết tâm xây dựng Việt Nam thành một quốc gia mạnh về biển.

PV: Nhiều ý kiến cho rằng, bản chất việc bộ TN&MT cấp phép nhận chìm bùn thải xuống biển Bình Thuận là xả thải, ông nghĩ sao về điều này?

PGS.TSKH Nguyễn Tác An: Đúng là như vậy! Mang chất thải của sản xuất “quăng” ra biển và nó không thể chìm được. Tuy bùn thải có tỷ trọng nặng hơn nước nhưng khi rơi vào vùng động lực mạnh, nó sẽ trôi dạt khắp nơi và không thể dùng lưới để ngăn chặn trên phạm vi rộng 30ha. Về mặt khoa học thực tiễn, dự án này không khả thi, theo tôi cần có thực nghiệm, mô hình hóa.

Chúng ta đang dùng không đúng khái niệm và nhận chìm phải có chỗ của nó, không phải chỗ nào cũng thực hiện được; rồi phải có thời gian, không phải lúc nào cũng làm được. Còn trong này chọn tháng Sáu và tháng Chín là không đúng. Thêm nữa, kỹ thuật nhận chìm phải có, bởi đây là tác động cơ học làm cho đáy biển cao lên, thay đổi địa hình.

Xã hội - Động cơ mượn tên nhà khoa học nhận chìm bùn thải là gì? (Hình 2).

Nhiệt điện Vĩnh Tân đang gây ra nhiều tác động về môi trường cả trên cạn lẫn đáy biển. (Ảnh: TN).

PV: Như ông vừa nói, cần có tiếng nói của các nhà khoa học và thực tế ông cũng là một trong số những nhà khoa học có tên trong danh sách thành viên hội đồng thẩm định. Vậy tại sao ông và các nhà khoa học không lên tiếng về sự bất cập của dự án?

PGS.TSKH Nguyễn Tác An: Tôi không làm! Không ai liên hệ, trao đổi với tôi và tôi cũng chẳng tham gia gì những chuyện này. Đây là việc mượn tên làm ảnh hưởng đến uy tín các nhà khoa học, việc làm trái pháp luật về lĩnh vực hoạt động khoa học công nghệ. Về nguyên tắc, nếu muốn mời một nhà khoa học tham gia thẩm định dự án thì đầu tiên phải có sự thỏa thuận với nhà khoa học đó để nắm rõ tên tuổi, nghề nghiệp, những công trình nghiên cứu… Sau thủ tục này, nếu nhà khoa học chấp nhận bằng văn bản mới được ghi tên họ vào, còn không được đồng ý thì thôi.

PV: Nhưng thưa ông, phía đơn vị tư vấn  nói rằng có xin ý kiến ông và do không lưu lại “giấy trắng mực đen” nên các nhà khoa học chối bỏ sự thật?

PGS.TSKH Nguyễn Tác An: Tôi xin nhắc lại, tôi chưa lần nào làm việc với chủ đầu tư và đơn vị tư vấn về việc nhận chìm bùn xuống biển Vĩnh Tân. Đây là lần đầu tiên tôi bị lôi tên vào một dự án mà mình không hay biết và đơn vị tư vấn chắc hẳn có động cơ nào khác. Đơn vị tư vấn không thể dối trá như vậy.

Thiết nghĩ, cơ quan quản lý cần vào cuộc để làm rõ sự việc. Mình còn phải chờ ý kiến của các cơ quan chức năng kiểm tra, thẩm định và việc xử lý như thế nào là trách nhiệm của những đơn vị có thẩm quyền.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi!

Lan Thơm

Bạn đang đọc bài viết Động cơ mượn tên nhà khoa học nhận chìm bùn thải là gì? tại chuyên mục Xã hội của báo điện tử Người Đưa Tin. Mọi thông tin góp ý, chia sẻ xin vui lòng gửi về hòm thư toasoan@nguoiduatin.vn.

Cùng chuyên mục