Nước mắt sơn tràng

Nước mắt sơn tràng

Hồ Hải Nam
Chủ nhật, 12/11/2017 | 06:00
Cuối mùa mưa hằng năm, nhiều người dân huyện Kbang, tỉnh Gia Lai lại lên rừng tìm hái quả xoay. Có người trở về với những thương tích đầy mình, cũng có người mãi mãi nằm lại rừng.

Ăn của rừng rưng rưng nước mắt

Hơn 6h sáng, màn sương vẫn còn lãng đãng, mờ mịt bao phủ trên những cánh rừng xanh ngắt ở xã Sơn Lang (huyện Kbang, tỉnh Gia Lai). Anh Trương Quốc Hiệpmột người được người dân ví như con sóc của rừng Kbang chuẩn bị sẵn đồ nghề cho chuyến đi rừng sắp tới. Tất cả vật dụng cần thiết chỉ vỏn vẹn một đôi tất phủ kín chân để tránh vắt, một sợi dây thừng, một chiếc bao cùng với con dao quắm dắt nơi thắt lưng.

Ở thôn Điện Biên, xã Sơn Lang, anh Hiệp được xem như “thổ địa”. Bởi, anh nắm rõ các cánh rừng ở Kbang như lòng bàn tay. Đặc biệt, anh trèo cây xoay rất điệu nghệCùng đi với anh Hiệp, anh Nguyễn Văn Chương cũng khá nổi tiếng trong nghề hái xoay khi rành rọt “tọa độ” của từng bãi xoay trĩu quả.

Chất đồ đạc lên chiếc xe chuyên dụng, anh Hiệp chở chúng tôi lao đi trên những con đường gập ghềnh đá sỏi dẫn vào rừng. Những cánh rừng xanh ngắt bắt đầu hiện ra.

Va đi, anh Hiệp vừa kể: “Nhiều năm trước, khi rừng Kbang còn nhiều xoay, người ở các vùng khác đổ về hái xoay như đi hội. Bởi, nghề này cho thu nhập rất cao. Nhưng bây giờcây xoay ngày một hiếm. Mỗi nhóm hái xoay thường có 2-5 người, trong đó chắc chắn phải có một người giỏi leo trèo.

Kéo mạnh ga ở đoạn cua gấp khúc, anh Chương nói lớn như để át tiếng xe: “Kbang là thủ phủ của xoay. Đặc biệt là ở Sơ Pai, Sơn Lang có nhiều bãi xoay lớn, quả sai và ngon hơn những vùng khác. Mùa xoay thường bắt đầu vào giữa tháng Chín và kéo dài trong vòng hơn một tháng”.

Từ con đường Trường Sơn Đông, chúng tôi vượt qua hơn 5km đường mòn trơn tuột bởi cơn mưa vào chiều hôm trước rồi tiến vào rừng. Đến khu vực rừng Ba Trại, đường nhỏ, khó đi nên chúng tôi đành bỏ xe lại và bắt đầu lội bộ

Xã hội - Nước mắt sơn tràng

Trái xoay thơm ngon đặc sản núi rừng Kbang được người dân vừa hái xuống.

Cơn mưa vội vã khiến khu rừng ẩm ướt đến khó chịu. Những đàn vắt ngửi thấy mùi người nên cứ búng tanh tách trên lá rừng như mưa đổCả nhóm chẳng dám dừng lại phủi quần vì làm vậy chỉ khiến lũ vắt tập trung lại đông hơn. Dù đã được trang bị kín kẽ nhưng cảnh tượng đàn vắt đói đang chờ hút máu cũng khiến cánh phóng viên không khỏi rùng mình.

Tuy nhiên, với hai người thợ rừng, họ chẳng mảy may để ý đến đám vắt gớm ghiếc kiaBởi, họ còn đối diện với những điều ghê rợn hơn thế. Họ cứ thế phăm phăm bước vào rừng và bắt đầu kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện rùng rợn đượm nỗi xót xa của nghề hái xoay.

“Nghề này bạc như vôi, tiền kiếm được cũng chỉ hườm hườm, còn mạng sống thì luôn treo lơ lửng trên ngọn xoay. Ở đất Kbang, năm nào chẳng có người ngã vì hái xoay”anh Hiệp chợt ngậm ngùi

Anh Chương tiếp lời: “Sinh nghề tử nghiệp cả mà. Mùa xoay mấy năm trước, trong nhóm tôi có một cậu trẻ leo trèo giỏi lắmLần đó, cả nhóm đi đúng ngày mưa, thân cây trơn tuột, chúng tôi bảo nhau quay về nhưng hắn không chịu. Hắn nói rằng đứa con đang ốm ở nhà, đi nốt chuyến này kiếm tiền đưa con lên viện. Thế là cả nhóm để hắn trèo lên. Chừng đâu nửa tiếng, nghe tiếng động rất lớn, mọi người chạy lại thì thấy hắn đang quằn quại dưới đất. Anh em chúng tôi cố đưa hắn lên viện nhưng không kịpĐêm đấy đưa hắn về nhà, vợ hắn chỉ kịp rú lên rồi ngất lịm. Anh em mỗi người hùn lại một ít tiền lo ma chay cho hắn xong xuôi đâu đấy rồi lại lên rừng”.

Anh Chương vừa dứt lời, cả nhóm đều im bặt. Đôi mắt anh chợt hướng về đâu đó trong góc rừng xa xămKý ức về ngày kinh hoàng ấy khoét sâu vào tâm trí của những người thợ rừng. Có lẽ, họ đang tiếc thương người bạn đồng hành hay nghĩ đến nỗi nguy hiểm rình rập trên những thân cây trơn tuột

Giỡn mặt "tử thần"

Chúng tôi tiếp tục cắt rừng khoảng nửa tiếng nữa. Anh Chương dắt mọi người men theo con đường xương cátiến vào bãi xoay. Gọi là bãi, nhưng những cây xoay mọc cách nhau đến hàng chục mét. Xoay là loại cây thân gỗ đường kính dễ đến 2-3 người ôm, cao chừng 25-35m, vỏ cây màu trắng xám, rất dễ nhận biết. Người hái xoay thường nhìn dưới gốc xem quả rụng để biết cây xoay có trái hay không trước khi trèo. 

Đứng dưới gốc một cây xoay khá lớn, anh Hiệp nheo mắt nhìn lên những tán lá rậm rạp. Khi thấy những quả xoay nhỏ, lông mịn anh mới bắt đầu lấy đồ nghề ra rồi tìm vị trí phù hợp nhất để leo lên. Anh Hiệp buộc một đầu sợi dây thừng vào cây xoay, đầu kia buộc vào người.

Và, nhanh như sóc, anh thoăn thoắt trèo lên gốccây nhỏ chỉ bằng bắp chân người lớn. Chưa đầy nửa phút, anh đã đứng ngất ngưởng trên đỉnh ngọn cây nhỏ cao chừng 15m, cách thân cây xoay gần 2m. Sau đó, anh nắm lấy sợi dây thừng, dùng tay vít sợi dây, kéo anh và ngọn cây nhỏ sát với cây xoay rồi anh chuyền hẳn qua cây này. Sợi dây vẫn ở đó để dùng cho lúc tụt xuống. 

Nhìn cảnh này, chúng tôi không khỏi rợn người. Bởimùa mưa, thân cây trơn trượt, những người trèo xoay chỉ cần tuột tay là "tuột" luôn sinh mạng. Anh Hiệp tiếp tục leo lên cây xoay đến khoảng 30m. Khi tiếp cận những cành cây có trái, anh Hiệp mới dừng lại. Rút con dao đang dắt ở thắt lưng, anh bắt đầu công việc nguy hiểm của mình. Từ đây, anh Hiệp thoắt ẩn thoắt hiện, điệu nghệ như những chú khỉ đang núp trong những tán cây rậm rạp. Ở dưới đất, anh Chương luôn dõi theo từng cử chỉ của bạn đồng hành.

Xã hội - Nước mắt sơn tràng (Hình 2).

Người dân đu mình trên những cây cổ thụ cao vút hái xoay.

Anh Hiệp mất hút giữa tán lá, trên ngọn cây cao vút chỉ có vài tia nắng yếu ớt hắt qua, xiên xuống mặt đất. Lâu lâu, chúng tôi nghe vang lên tiếng dao chặt vào cành cây chắc nịch. Thi thoảng, những tiếng sột soạt vang lên từ những cành xoay trĩu quả bị vứt xuống đất, xé tan cái không gian u tịch của núi rừng. Chả mấy chốc, cây xoay đã bị chặt trụi, ánh sáng mặt trời ri xuống chói mặt người. Xung quanh gốc cây, những cành xoay sai trĩu đã được anh Chương chất thành từng đống gọn gàng

Sau khoảng hơn nửa tiếng đồng hồ mải mê chặt xoay ở trên ngọn cây, anh Hiệp tụt xuống khi chiếc áo đã ướt đẫm mồ hôi. Chưa kịp nghỉ tay, anh Hiệp nói trong hơi thở hổn hển: “Lúc nãy ở trên đó thấy bên kia có một cây xoay sai trái lắm, sai hơn cây này nhiều, mình hái xong cây đó là đầy bao thôi”. 

Bỏ chúng tôi lại với đống xoay đã chặt, anh Hiệp chạy vụt đi rồi ẩn mình trong những tán lá cách mặt đất hàng chục mét

Ngồi nhặt những cành xoay cho vào bao gọn gàng, anh Chương cho biết: “Một cây xoay thường hái được khoảng 1-2 bao, mỗi bao 20-30kg tùy loại. Xoay hái về thì gọi thương lái đến mua với giá 25.000-30.000 đồng/kg. Hai người đi một ngày có thể kiếm được 40kg, bán cũng có tiền hơn đi làm thuê nhiều. Vy nên, chúng tôi mới liều mạng đi hái xoay”. 12h trưa, sau khi đã chất đầy 3 bao lớn đựng xoay, chúng tôi bắt đầu hành trình trở về nhà. 

Con đường trở về có phần còn nặng nhọc hơn vì trên lưng mỗi người đang phải vác thêm gần 20kg quả xoay. Nhưng trên khuôn mặt của các anh, tôi chẳng thấy họ có gì là mệt nhọc. Từ đây, quả xoay sẽ tiếp tục hành trình đi khắp mọi miền đất nước để làm quà với vị ngọt mang hương sắc đại ngàn. Nhưng ít ai biết rằng, để hái được những quả xoay ngọt lịm ấy, những sơn tràng như anh Chương, anh Hiệp đã phải đánh đổi cả máu và nước mắt.

Gian nan, nguy hiểm

Ông Đoàn Thanh Hùng, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Kbang, tỉnh Gia Lai cho biết: “Trái xoay không phải là mặt hàng thuộc danh mục cấm. Do giá thành cao mỗi năm đến mùa xoay người dân kéo nhau vào rừng hái trái đem về bán kiếm thêm thu nhập cho gia đình. Tuy nhiên, năm nay trái xoái ở huyện Kbang không nhiều và ồ ạt như trước. Để hái được trái xoay người dân phải vắt vẻo trên những ngọn cây cao vút rất nguy hiểm. Chính quyền động viện người dân cẩn trọng trong việc khai thác lấy trái”.

Gặp 'kỳ nhân' thổi sáo bằng mũi giữa núi rừng Tây Bắc

Thứ 7, 27/08/2016 | 06:02
Người ta gọi bà là "kỳ nhân" không chỉ vì bà có cách biểu diễn ngược như thổi sáo bằng mũi, mà bà còn là người giữ hồn thiêng sông núi bản Nhầy.

Nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân tái hiện rừng Trường Sơn bằng Opera thuần Việt

Thứ 6, 17/06/2016 | 07:10
Với vở nhạc kịch Lá đỏ - nhạc sỹ Đỗ Hồng Quân đã tái hiện một thời kỳ lịch sử hào hùng của đất nước ở rừng Trường Sơn.

Mùa khô, lên rừng săn 'đặc sản hàng độc

Thứ 6, 29/03/2013 | 16:25
Mùa khô, cư dân vùng Bảy Núi (huyện Tri Tôn và Tịnh Biên, tỉnh An Giang) lại lên rừng đi săn “hàng độc” (mối chúa, bù rầy, bò cạp…) được nhiều người cho là “sung dược” làm tráng dương, bổ thận…
Cùng tác giả

Gia Lai: Nông dân tất bật xuống giống đón hoa xuân

Thứ 7, 03/12/2022 | 15:00
Thời điểm này, nhiều nhà vườn tại tỉnh Gia Lai đang tất bật xuống giống để kịp thời cung ứng hoa cho thị trường dịp Tết Nguyên đán đang cận kề.

Gia Lai: Bắt quả tang công ty khai thác trái phép hàng nghìn m3 đất

Thứ 4, 23/11/2022 | 18:07
Lực lượng chức năng xã Ia Lâu, huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai bắt quả tang một đơn vị khai thác trái phép 3.000m3 đất.

Gia Lai: Chuyển hồ sơ sang công an vụ mất hơn 1700ha rừng

Thứ 4, 23/11/2022 | 15:00
Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia Pa thiếu trách nhiệm để mất hơn 1.731ha rừng tự nhiên và hơn 321ha đất trồng rừng, thiệt hại hơn 10,7 tỷ đồng.

Gia Lai: Đề nghị thu hồi 1,9 tỷ đồng sai phạm của Sở LĐ-TB và XH

Thứ 3, 22/11/2022 | 19:45
Thanh tra tỉnh Gia Lai kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Giám đốc Sở LĐ-TB và XH tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm cá nhân tập thể liên quan, thu hồi số tiền sai phạm.

Kon Tum: Nhóm đối tượng phá rừng lãnh án

Thứ 5, 17/11/2022 | 16:30
Liên quan vụ phá rừng tại huyện Kon Plong, nhóm đối tượng phá rừng lãnh án, nhiều cán bộ bị kỷ luật.